Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने चतुर्विंशतितमो ऽध्यायः // २४// वसिष्ठ उवाच ततस्त द्रक्तियोगेन स प्रीतात्मा जगत्पतिः / प्रत्यक्षमगमत्तस्य सर्वैः सह मरुद्गणैः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని అర్జునోపాఖ్యానంలో ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం. వసిష్ఠుడు పలికెను—అనంతరం దర్శనయోగం ద్వారా ప్రీతాత్ముడైన జగత్పతి (శివుడు) సమస్త మరుద్గణాలతో కలిసి అతనికి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చాడు।

Verse 2

तं दृष्ट्वा देवदेवेशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् / वृषेन्द्रवाहनं शंभुं भूतकोटिसमन्वितम्

ఆయనను చూచి—దేవదేవేశుడు, త్రినేత్రుడు, చంద్రశేఖరుడు, వృషభవాహనుడు శంభువు, భూతకోటులతో సమన్వితుడు।

Verse 3

ससंभ्रमं समुत्थाय हर्षेणाकुललोचनः / प्रणाममकरोद्भक्त्या शर्वाय भुवि भार्गवः

హర్షంతో కలవరపడిన కన్నులతో భార్గవుడు ఆతురతగా లేచి, భూమిపై భక్తితో శర్వునకు ప్రణామం చేశాడు।

Verse 4

उत्थायोत्थाय देवेशं प्रणम्य शिरसासकृत् / कृताञ्जलिपुटो रामस्तुष्टाव च जगत्पतिम्

మళ్లీ మళ్లీ లేచి దేవేశునకు శిరస్సుతో నమస్కరించి, అంజలి గట్టిగా పెట్టి రాముడు జగత్పతిని స్తుతించాడు।

Verse 5

राम उवाच नमस्ते देवदेवेश नमस्ते परमेश्वर / नमस्ते जगतो नाथ नमस्ते त्रिपुरान्तक

రాముడు అన్నాడు: దేవదేవేశా, నీకు నమస్కారం; పరమేశ్వరా, నీకు నమస్కారం. జగన్నాథా, నీకు నమస్కారం; త్రిపురాంతకా, నీకు నమస్కారం.

Verse 6

नमस्ते सकलाध्यक्ष नमस्ते भक्तवत्सल / नमस्ते सर्वभूतेश नमस्ते वृषभध्वज

సకలాధ్యక్షా, నీకు నమస్కారం; భక్తవత్సలా, నీకు నమస్కారం. సర్వభూతేశా, నీకు నమస్కారం; వృషభధ్వజా, నీకు నమస్కారం.

Verse 7

नमस्ते सकलाधीश नमस्ते करुणाकर / नमस्ते सकलावास नमस्ते नीललोहित

సకలాధీశ్వరా, నీకు నమస్కారం; కరుణాకరా, నీకు నమస్కారం। సకలావాసా, నీకు నమస్కారం; నీలలోహిత (నీలకంఠ) ప్రభూ, నీకు నమస్కారం।

Verse 8

नमः सकलदेवारिगणनाशाय शूलिने / कपालिने नमस्तुभ्यं सर्वलोकैकपालिने

సకల దేవశత్రు గణనాశకుడైన శూలధారికి నమః। కపాలధారీ, సర్వలోక ఏకపాలకా, నీకు నమస్కారం।

Verse 9

श्मशानवासिने नित्यं नमः कैलासवासिने / नमो ऽस्तु पाशिने तुभ्यं कालकूटविषाशिने

శ్మశానవాసి, నిత్యంగా నీకు నమః; కైలాసవాసి, నీకు నమః। పాశధారీ, నీకు నమస్కారం; కాలకూట విషాన్ని భక్షించినవాడా, నీకు నమః।

Verse 10

विभवे ऽमरवन्द्याय प्रभवे ते स्वयंभुवे / नमो ऽखिलजगत्कर्मसाक्षिभूताय शंभवे

విభవస్వరూపా, అమరులచే వందింపబడినవాడా, ప్రభవా, స్వయంభువా—నీకు నమః। శంభో, అఖిల జగత్తు కర్మలకు సాక్షిరూపుడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 11

नमस्त्रिपथ गाफेनभासिगार्द्धन्दुमौलिने / महाभोगीन्द्रहाराय शिवाय परमात्मने

త్రిపథగా (గంగ) ఫేనప్రభతో ప్రకాశించే అర్ధచంద్ర మౌలినీకు నమస్కారం। మహాభోగీంద్ర (మహానాగ) హారధారియైన శివ పరమాత్మకు నమః।

Verse 12

भस्मसंच्छन्नदेहाय नमोर्ऽकाग्नीन्दुचक्षुषे / कपर्दिने नमस्तुभ्यमन्धकासुरमर्द्दिने

భస్మంతో ఆవరిత దేహముగలవాడా, సూర్య-అగ్ని-చంద్ర నేత్రధారివా, నీకు నమస్కారం. జటాధారి, అంధకాసురమర్దనకర్త, నీకు నమః.

Verse 13

त्रिपुरध्वंसिने दक्षयज्ञविध्वंसिने नमः / गिरिजाकुचकाश्मीरविरञ्जितमहोरसे

త్రిపురధ్వంసకర్తా, దక్షయజ్ఞవిధ్వంసకర్తా, నీకు నమః. గిరిజా కుచకుంకుమంతో రంజితమైన విశాల వక్షస్థలముగలవాడా, నీకు నమస్కారం.

Verse 14

महादेवाय मह ते नमस्ते कृत्तिवाससे / योगिध्येयस्वरूपाय शिवायाचिन्त्यतेजसे

మహాదేవా, నీకు మహా నమస్కారం; కృత్తివాసుడా (చర్మవస్త్రధారి), నీకు నమః. యోగులు ధ్యానించే స్వరూపముగల, అచింత్య తేజస్సుగల శివునికి ప్రణామం.

Verse 15

स्वभक्तहृदयांभोजकर्णिकामध्यवर्त्तिने / सकलागमसिद्धान्तसाररूपाय ते नमः

స్వభక్తుల హృదయాంబోజ కర్ణిక మధ్యలో నివసించువాడా, నీకు నమః. సమస్త ఆగమసిద్ధాంతాల సారరూపుడా, నీకు ప్రణామం.

Verse 16

नमो निखिलयोगेन्द्रबोधनायामृतात्मने / शङ्करायाखिलव्याप्तमहिम्ने परमात्मने

సర్వయోగేంద్రులకు బోధనిచ్చువాడా, అమృతాత్మా, నీకు నమః. అఖిలవ్యాప్త మహిమగల శంకరా, పరమాత్మా, నీకు ప్రణామం.

Verse 17

नमः शर्वाय शान्ताय ब्रह्मणे विश्वरुपिणे / आदिमध्यान्तहीनाय नित्यायाव्यक्तमूर्त्तये

శాంతస్వరూపుడైన శర్వునికి, విశ్వరూప బ్రహ్మకు నమస్కారం; ఆది‑మధ్య‑అంతరహితుడై నిత్యుడై అవ్యక్తమూర్తిగా ఉన్నవాడికి నమః।

Verse 18

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः / नमो वेदान्तवेद्याय विश्वविज्ञानरूपिणे

వ్యక్త‑అవ్యక్త స్వరూపుడైన, స్థూల‑సూక్ష్మాత్మకుడైనవాడికి నమస్కారం; వేదాంతముచే గ్రాహ్యుడైన, విశ్వవిజ్ఞానరూపుడికి నమో నమః।

Verse 19

नमः सुरासुरश्रेणिमौलिपुष्पार्चिताङ्घ्रये / श्रीकण्ठाय जगद्धात्रे लोककर्त्रे नमोनमः

దేవ‑అసుర సమూహాల మౌలిపుష్పాలతో అర్చింపబడిన పాదములవాడైన శ్రీకంఠుడికి, జగద్ధాత్రే లోకకర్తే—మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం।

Verse 20

रजोगुणात्मने तुभ्यं विश्वसृष्टिविधायिने / हिरण्यगर्भरूपाय हराय जगदादये

రజోగుణాత్మకుడవై విశ్వసృష్టిని విధించే వాడా, హిరణ్యగర్భరూపుడా, జగదాది హరా—నీకు నమస్కారం।

Verse 21

नमो विश्वात्मने लोकस्थितिव्या पारकारिणे / सत्त्वविज्ञानरुपाय पराय प्रत्यगात्मने

విశ్వాత్ముడై లోకస్థితి కార్యాన్ని నిర్వహించువాడా—నీకు నమస్కారం; సత్త్వవిజ్ఞానరూపుడా, పరముడా, అంతర్ముఖ ప్రత్యగాత్మా—ప్రణామం।

Verse 22

तमोगुणविकाराय जगत्संहारकारिणे / क्ल्पान्ते रुद्ररूपाय परापर विदे नमः

తమోగుణ వికారస్వరూపుడై, జగత్సంహారకర్తవై, కల్పాంతంలో రుద్రరూపుడై ప్రకాశించే పరాపరవిద్ ప్రభువుకు నమస్కారం.

Verse 23

अविकाराय नित्याय नमः सदसदात्मने / बुद्धिबुद्धिप्रबोधाय बुद्धीन्द्रियविकारिणे

అవికారుడైన నిత్యుడైన సత్-అసత్ స్వరూప ప్రభువుకు నమస్కారం; బుద్ధిని బోధింపజేసి, బుద్ధి మరియు ఇంద్రియ వికారాలను నడిపించే అధిష్ఠాతకు వందనం.

Verse 24

वस्वादित्यमरुद्भिश्च साध्यरुद्राश्विभेदतः / यन्मायाभिन्नमतयो देवास्तस्मै नमोनमः

వసువులు, ఆదిత్యులు, మరుతులు, సాధ్యులు, రుద్రులు, అశ్వినులు అని భేదింపబడే దేవతలు—అందరూ ఆయన మాయవల్ల భిన్నాభిప్రాయులవుతారు; ఆ ప్రభువుకు పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 25

अविकारमजं नित्यं सूक्ष्मरूपमनौपमम् / तव यत्तन्न जानन्ति योगिनो ऽपि सदामलाः

నీ స్వరూపం అవికారము, అజము, నిత్యము, సూక్ష్మము, అనౌపమ్యము—దానిని సదా నిర్మలులైన యోగులకూడా గ్రహించలేరు.

Verse 26

त्वामविज्ञाय दुर्ज्ञेयं सम्यग्ब्रह्मादयो ऽपि हि / संसरन्ति भवे नूनं न तत्कर्मात्मकाश्चिरम्

హే దుర్జ్ఞేయ ప్రభూ! నిన్ను సమ్యక్గా గ్రహించలేక బ్రహ్మాది దేవతలుకూడా నిశ్చయంగా భవసంసారంలో తిరుగుతారు; కర్మస్వరూపులై వారు దీర్ఘకాలం నిలువరు.

Verse 27

यावन्नोपैति चरणौ तवाज्ञानविघातिनः / तावद्भ्रमति संसारे पण्डितो ऽचेतनो ऽपि वा

అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసే నీ పాదయుగ్మాన్ని చేరనంతవరకు, పండితుడైనా అచేతనుడైనా సంసారంలో త్రోవ తప్పి తిరుగుతూనే ఉంటాడు.

Verse 28

स एव दक्षः स कृती स मुनिः स च पण्डितः / भवतश्चरणांभोजे येन बुद्धिः स्थिरीकृता

నీ చరణకమలాలలో బుద్ధిని స్థిరపరచుకున్నవాడే నిజంగా దక్షుడు, కృతార్థుడు, ముని, పండితుడు.

Verse 29

सुसूक्ष्मत्वेन गहनः सद्भावस्ते त्रयीमयः / विदुषामपि मूढेन स मया ज्ञायते कथम्

అత్యంత సూక్ష్మమైనందున నీ త్రయీమయ సద్భావం గహనమైనది; విద్వాంసులకే దుర్గమం—అయితే మూర్ఖుడైన నేను దానిని ఎలా తెలుసుకోగలను?

Verse 30

अशब्दगोजरत्वेन महिम्नस्तव सांप्रतम् / स्तोतुमप्यनलं सम्यक्त्वा महं जडधीर्यतः

నీ మహిమ శబ్దాలకు అందనిది; అందువల్ల జడబుద్ధిగల నేను దానిని సమ్యకంగా స్తుతించగల శక్తి కూడా లేదు.

Verse 31

तस्मादज्ञानतो वापि मया भक्त्यैव संस्तुतः / प्रीतश्च भव देवेश ननु त्वं भक्तवत्सलः

కాబట్టి అజ్ఞానవశాత్తూ అయినా నేను భక్తితోనే నిన్ను స్తుతించాను; దేవేశా, ప్రసన్నుడవు—నీవు భక్తవత్సలుడవు కదా.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच इति स्तुतस्तदा तेन भक्त्या रामेण शङ्करः / मेघगंभीरया वाचा तमुवाच हसन्निव

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా భక్తితో రాముడు స్తుతించగా శంకరుడు మేఘగంభీరమైన వాణితో, నవ్వినట్లుగా, అతనితో పలికెను।

Verse 33

भगवानुवाच रामाहं सुप्रसन्नो ऽस्मि शोर्ंयशालितया तव / तपसा मयि भक्त्या च स्तोत्रेण च विशेषतः

భగవానుడు పలికెను—హే రామా, నీ శౌర్యసంపత్తి, తపస్సు, నాపై భక్తి మరియు విశేషంగా ఈ స్తోత్రం వలన నేను అత్యంత ప్రసన్నుడను।

Verse 34

वरं वरय तस्मात्त्वं यद्यदिच्छसि चेतसा / तुभ्यं तत्तदशेषेण दास्याम्यहमशेषतः

కాబట్టి నీ మనసులో ఏ ఏ వరం కోరుతావో ఆ వరాన్ని కోరుము; నేను అవన్నీ నీకు సంపూర్ణంగా ప్రసాదిస్తాను।

Verse 35

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तो देवदेवेन तं प्रणम्य भृगूद्वहः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजन्निदमुवाच ह

వసిష్ఠుడు పలికెను—దేవదేవుడు ఇలా చెప్పగా భృగువంశశ్రేష్ఠుడు ఆయనకు నమస్కరించి, అంజలి బిగించి, ఓ రాజా, ఇలా పలికెను।

Verse 36

यदि देव प्रसन्नस्त्वं वारर्हे ऽस्मि च यद्यहम् / भवतस्तदभीप्सामि हेतुमस्त्राण्यशेषतः

హే దేవా, మీరు ప్రసన్నులైతే మరియు నేను వరానికి అర్హుడనైతే, మీ నుండి కారణసహితంగా సమస్త దివ్యాస్త్రాలను సంపూర్ణంగా కోరుతున్నాను।

Verse 37

अस्त्रे शस्त्रे च शास्त्रे च न मत्तो ऽभ्यधिको भवेत् / लोकेषु मांरणेजेता न भवेत्त्वत्प्रसादतः

అస్త్ర, శస్త్ర, శాస్త్రాలలో నన్ను మించినవాడు ఎవడూ కాకూడదు; నీ ప్రసాదమువలన లోకాలలో మృత్యుజయుడూ ఎవడూ కాకూడదు.

Verse 38

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा ततः शंभुरस्त्रशस्त्राण्यशेषतः / ददौ रामाय सुप्रीतः समन्त्राणि क्रमान्नृप

వసిష్ఠుడు పలికెను—“తథాస్తు” అని చెప్పి, ఆపై శంభువు పరమ సంతోషంతో సమస్త అస్త్రశస్త్రాలను మంత్రాలతో కూడి క్రమంగా రామునికి ప్రసాదించెను, ఓ నృపా.

Verse 39

सप्रयोगं ससंहारमस्त्रग्रामं चतुर्विधम् / प्रसादाभिमुखो रामं ग्राहयामास शङ्करः

ప్రయోగముతోను సంహారముతోను కూడిన నాలుగు విధాల అస్త్రసమూహాన్ని—ప్రసన్నుడై—శంకరుడు రామునికి గ్రహింపజేసెను.

Verse 40

असंगवेगं शुभ्राश्वं सुध्वजं च रथोत्तमम् / इषुधी चाक्षयशरौ ददौ रामाय शङ्करः

శంకరుడు రామునికి అసంగ వేగముగల శుభ్రాశ్వాన్ని, సుధ్వజముతో కూడిన ఉత్తమ రథాన్ని, అలాగే అక్షయ బాణములు గల ఇషుధిని ప్రసాదించెను.

Verse 41

अभेद्यमजरं दिव्यं दृढज्यं विजयं धनुः / सर्वशस्त्रसहं चित्रं कवचं च महाधनम्

అభేద్యము, అజరము, దివ్యము, దృఢజ్యముగల ‘విజయ’ ధనుస్సు, మరియు సమస్త శస్త్రాలను తట్టుకొను విచిత్రమైన మహామూల్య కవచమును కూడా.

Verse 42

अजेयत्वं च युद्धेषु शौर्यं चाप्रतिमं भुवि / स्वेच्छया धारणे शाक्तिं प्राणानां च नराधिप

హే నరాధిపా! ఆయన నీకు యుద్ధాలలో అజేయత్వం, భూమిపై అపూర్వ శౌర్యం, అలాగే స్వేచ్ఛతో ప్రాణాలను ధారించగల శక్తిని ప్రసాదించాడు।

Verse 43

ख्यातिं च बीजमेत्रेण तन्नाम्ना सर्वलौकिकीम् / तपः प्रभावं च महत्प्रददौ भार्गवाय सः

ఆ నామబీజమాత్రంతోనే సర్వలోకాలలో ఖ్యాతిని, అలాగే భార్గవునికి మహత్తర తపఃప్రభావాన్ని ఆయన ప్రసాదించాడు।

Verse 44

भक्ति चात्मनि रामाय दत्त्वा राजन्यथोचिताम् / सहितः सकलैर्भूतैश्चामरैश्चन्द्रशेखरः

చంద్రశేఖరుడు రామునికి తనయందు రాజోచితమైన భక్తిని ప్రసాదించి, సమస్త భూతగణాలతోను చామరధారులతోను కలిసి అక్కడ నిలిచెను।

Verse 45

तेनैव वपुषा शंभुः क्षिप्रमन्तरधाद्धरः / कृतकृत्यस्ततो रामो लब्ध्वा सर्वमभीप्सितम्

అదే దివ్యవపుతో ధరాధర శంభువు క్షణంలో అంతర్ధానమయ్యెను. అప్పుడు రాముడు సమస్త అభీష్టాలను పొందినవాడై కృతకృత్యుడయ్యెను।

Verse 46

अदृश्यतां गते शर्वे महोदरमुवाच ह / महोदर मदर्थे त्वमिदं सर्वमशेषतः

శర్వుడు అదృశ్యమైన తరువాత (రాముడు) మహోదరునితో ఇలా అన్నాడు— “హే మహోదరా! నా నిమిత్తం ఇది సమస్తమును శేషములేకుండా నిర్వహించు.”

Verse 47

रथचापादिकं तावत्परिरक्षितुमर्हसि / यदा कृत्यं ममैतेन तदानीं त्वं मया स्मृतः / रथचापादिकं सर्वं प्रहिणु त्वं मदन्तिकम्

ఇప్పటికి రథం, ధనుస్సు మొదలైనవాటిని కాపాడవలసినది. వీటితో నాకు పని వచ్చినప్పుడు నేను నిన్ను స్మరిస్తాను. అప్పుడు రథధనుస్సాదినంతటిని నా దగ్గరకు పంపుము.

Verse 48

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा गते तस्मिन्भृगुवर्यो महोदरे / कृतकृत्यो गुरुजनं द्रष्टुं गन्तुमियेष सः

వసిష్ఠుడు పలికెను— ‘అలాగే.’ అతడు వెళ్లిన తరువాత మహోదరదేశంలో భృగువంశశ్రేష్ఠుడు కర్తవ్యము నెరవేర్చుకొని గురుజనులను దర్శించుటకు వెళ్లదలచెను.

Verse 49

गच्छन्नथ तदासौ तु हिमाद्रिवनगह्वरे / विवेश कन्दरं रामो भाविकर्मप्रचोदितः

అతడు సాగుతూ హిమాద్రి అరణ్యగహ్వరంలోకి చేరి, భవితవ్యకర్మ ప్రేరణతో రాముడు ఒక గుహలో ప్రవేశించెను.

Verse 50

स तत्र ददृशे बालं धृतप्राणमनुद्रुतम् / व्याघ्रेण विप्रतनयं रुदन्तं भीतभीतवत्

అక్కడ అతడు ఒక బాలుణ్ని చూచెను—ప్రాణం నిలిపి, పారిపోలేని వాడై—వ్యాఘ్రభయంతో భీతభీతుడై ఏడుస్తున్న బ్రాహ్మణపుత్రుని.

Verse 51

दृष्ट्वानुकंपहृदयस्तत्परित्राणकातरः / तिष्ठतिष्ठेति तं व्याघ्रं वदन्नुच्चैरथान्वयात्

అది చూచి అతని హృదయం కరుణతో నిండెను; అతన్ని రక్షించుటకు ఆత్రుడై, ‘ఆగు, ఆగు’ అని గట్టిగా పలుకుతూ ఆ వ్యాఘ్రం వైపు పరుగెత్తెను.

Verse 52

तमनुद्रुत्य वेगेन चिरादिव भृगूद्वहः / आससाद वने घोरं शार्दूलमतिभीषणम्

అతనిని వేగంగా అనుసరించి భృగువంశశ్రేష్ఠుడు, ఎంతో కాలం తరువాత వనంలో ఆ అతి భయంకరమైన వ్యాఘ్రాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు।

Verse 53

व्याघ्रेणानुद्रुतः सो ऽपि पलायन्वनगह्वरे / निपपात द्विजसुतस्त्रस्तः प्राणभयातुरः

వ్యాఘ్రం తరుముతుండగా ఆ ద్విజపుత్రుడు వనగహ్వరంలో పారిపోతూ, ప్రాణభయంతో వణికిపోతూ కూలిపోయాడు।

Verse 54

रामो ऽपि क्रोधरक्ताक्षो विप्रपुत्रपरीप्सया / तृणमूलं समादाय कुशास्त्रेणाभ्यमन्त्रयत्

విప్రపుత్రుని కాపాడాలనే తపనతో క్రోధరక్తాక్షుడైన రాముడు తృణమూలాన్ని తీసుకొని కుశాస్త్రంతో అభిమంత్రించాడు।

Verse 55

तावत्तरक्षुर्बलवानाद्रवत्पतितं द्विजम् / दृष्ट्वा ननादसुभृशं रोदसी कम्पयन्निव

అప్పుడే బలవంతమైన ఎలుగు పడిపోయిన ద్విజుని చూసి పరుగెత్తి వచ్చి, భూమ్యాకాశాలను కంపింపజేసినట్లు ఘోరంగా గర్జించాడు।

Verse 56

दग्ध्वा त्वस्त्राग्निना व्याघ्रं प्रहरन्तं नखाङ्कुरैः / अकृतव्रणमेवाशु मोक्षयामास तं द्विजम्

నఖాంకురాలతో దాడి చేస్తున్న వ్యాఘ్రాన్ని అస్త్రాగ్నితో దహించి, ఆ ద్విజుని గాయం లేకుండానే వెంటనే విడిపించాడు।

Verse 57

सो ऽपि ब्रह्माग्निनिर्दग्धदेहः पाप्मा नभस्तले / गान्धर्वं वपुरास्थाय राममाहेति सादरम्

అతడూ బ్రహ్మాగ్నితో దగ్ధమైన దేహంతో ఆకాశమండలంలో గాంధర్వ వపువును ధరించి భక్తితో రామునితో ఇలా అన్నాడు।

Verse 58

विप्रशापेन भोपूर्वमहं प्राप्तस्तरक्षुताम् / गच्छामि मोचितः शापात्त्वयाहमधुना दिवम्

ఓ భద్రా! పూర్వం బ్రాహ్మణ శాపంతో నేను రాక్షసత్వాన్ని పొందాను; ఇప్పుడు నీవు శాపం నుండి విమోచించినందున నేను స్వర్గానికి వెళ్తున్నాను।

Verse 59

इत्युक्त्वा तु गते तस्मिन्रामो वेगेन विस्मितः / पतितं द्विजपुत्रं तं कृपया व्यवपद्यत

ఇలా చెప్పి అతడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, రాముడు ఆశ్చర్యంతో త్వరగా కదలి, పడిపోయిన ఆ బ్రాహ్మణపుత్రుని వద్దకు కరుణతో చేరాడు।

Verse 60

माभैरेवं वदन्वाणीमारादेव द्विजात्मजम् / परमृशत्तदङ्गानि शनैरुज्जीवयन्नृप

‘భయపడకు’ అని పలుకుతూ రాజైన రాముడు దగ్గర నుంచే ఆ బ్రాహ్మణపుత్రుని అవయవాలను తాకి, మెల్లగా అతనికి ప్రాణం పోసాడు।

Verse 61

रामेणोत्थापितश्चैवं स तदोन्मील्य लोचने / विलोकयन्ददर्शाग्रे भृगुश्रेष्ठमवस्थितम्

రాముడు లేపిన వెంటనే అతడు కళ్లను తెరిచాడు; చుట్టూ చూస్తూ ముందర భృగుశ్రేష్ఠుడు నిలిచి ఉన్నట్లు చూశాడు।

Verse 62

भस्मीकृतं च शार्दूलं दृष्टवा विस्मयमागतः / गतभीराह कस्त्वं भोः कथं वेह समागतः

భస్మమైపోయిన పులిని చూసి అతడు ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. భయం విడిచి—“ఓ భద్రా, నీవెవరు? ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు?” అన్నాడు.

Verse 63

केन वायं निहन्तुं मामुद्यतो भस्मसात्कृतः / तरक्षुर्भीषणाकारः साक्षान्मृत्युरिवापरः

నన్ను సంహరించేందుకు సిద్ధమైన ఈ వాడు ఎవరి చేత భస్మమయ్యాడు? భయంకరాకారుడైన ఈ తరక్షువు సాక్షాత్తు మరో మృత్యువులా కనిపిస్తున్నాడు.

Verse 64

भयसंमूढमनमो ममाद्यापि महामते / हते ऽपि तस्मिन्नखिला भान्ति वै तन्मया दिशः

హే మహామతీ! నా మనస్సు ఇప్పటికీ భయంతో మూర్ఛితమై ఉంది. అతడు హతుడైనప్పటికీ అన్ని దిక్కులు అతనితో నిండినట్లే కనిపిస్తున్నాయి.

Verse 65

त्वामेव मन्ये सकलं पिता माता सुत्दृद्गुरू / परमापदमापन्नं त्वं मां समुपजीवयन्

నిన్నే నేను సమస్తమని భావిస్తున్నాను—తండ్రి, తల్లి, కుమారుడు, దృఢగురువు. నేను పరమాపదలో పడినప్పుడు నీవే నన్ను జీవింపజేశావు.

Verse 66

आसीन्मुनिवरः कश्चिच्छान्तो नाम महातपाः / पुत्रस्तस्यास्मि तीर्थार्थी शालग्राममयासिषम्

‘శాంత’ అనే మహాతపస్వి మునివరుడు ఒకరు ఉండేవాడు. నేను ఆయన కుమారుణ్ని, తీర్థయాత్రార్థి; నా వద్ద శాలగ్రామంతో చేసిన ఖడ్గం ఉంది.

Verse 67

तस्मात्संप्रस्थितश्शैलं दिदृक्षुर्गन्धमादनम् / नानामुनिगणैर्जुष्टं पुण्यं बदरिकाश्रमम्

అందుచేత నేను గంధమాదన పర్వతాన్ని దర్శించాలనే కోరికతో బయలుదేరి, అనేక మునిగణులు సేవించే పుణ్యమైన బదరికాశ్రమానికి చేరితిని।

Verse 68

गन्तुकामो ऽपहायाहं पन्थानं तु हिमाचले / प्रविशन्गहनं रम्यं प्रदेशालोकनाकुलम्

హిమాచలానికి వెళ్లాలనే కోరికతో నేను మార్గాన్ని విడిచి, దట్టమైన రమ్యమైన ప్రాంతంలో ప్రవేశించాను; చుట్టూ దృశ్యాలు చూసి మనస్సు కలవరపడింది।

Verse 69

दिशंप्राचीं समुद्दिश्य क्रोशमात्रमयासिषम् / ततो दिष्टवशेनाहं प्राद्रवं भयपीडितः

తూర్పు దిశను లక్ష్యంగా నేను కేవలం ఒక క్రోశమాత్రం నడిచాను; ఆపై విధివశాత్ భయంతో పీడితుడనై నేను పరుగెత్తితిని।

Verse 70

पतितश्च त्वया भूयोभूमेरुत्थापितो ऽधुना / पित्रेव नितरां पुत्रः प्रेम्णात्यर्थं दयालुना / इत्येष मम वृत्तान्तः साकल्येनोदितस्तव

నేను పడిపోయినవాడను; కానీ నీవు ఇప్పుడు నన్ను మళ్లీ నేల నుండి లేపితివి—అత్యంత దయాళువైన తండ్రి ప్రేమతో కుమారుని లేపినట్లుగా. ఇదే నా వృత్తాంతం సంపూర్ణంగా నీకు చెప్పితిని।

Verse 71

वसिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा तेन स्ववृत्तान्तमशेषतः / कथयामास राजेन्द्र रामस्तस्मै यथाक्रमम्

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే రాజేంద్ర! ఈ విధంగా అతడు అడిగినప్పుడు రాముడు తన సమస్త వృత్తాంతాన్ని అతనికి క్రమంగా వివరించెను।

Verse 72

ततस्तौ प्रीतिसंयुक्तौ कथयन्तौ परस्परम् / स्थित्वा नातिचिरं कालमथ गन्तुमियेष सः

అప్పుడు వారు ఇద్దరూ ప్రీతితో కలిసి పరస్పరం సంభాషిస్తూ కొద్దిసేపు నిలిచారు; ఆపై అతడు వెళ్లాలని సంకల్పించాడు.

Verse 73

अन्वीयमानस्तेनाथ रामस्तस्माद्गुहामुखात् / निष्क्रम्यावसथं पित्रोः संप्रतस्थे मुदान्वितः

అతడు వెంట వస్తుండగా రాముడు ఆ గుహాముఖం నుండి బయటికి వచ్చి తల్లిదండ్రుల నివాసానికి ఆనందంతో బయలుదేరాడు.

Verse 74

अकृतव्रण एवासौ व्याघ्रेण भुवि पातितः / रामेण रक्षितश्चाभुद्यस्माद्ध्याघ्रं विनिघ्नता

అతడు గాయం లేకుండానే పులి చేత నేలపై పడవేయబడ్డాడు; కానీ రాముడు పులిని సంహరించి అతడిని రక్షించాడు, అందువల్ల అతడు కాపాడబడ్డాడు.

Verse 75

तस्मात्तदेव नामास्य बभूव प्रथितं भुवि / विप्रपुत्रस्य राजेन्द्र तदेतत्सो ऽकृतव्रणः

అందువల్ల, ఓ రాజేంద్రా, ఆ బ్రాహ్మణ కుమారునికి అదే పేరు భూమిపై ప్రసిద్ధమైంది—అతడు ‘అకృతవ్రణుడు’ అని పిలువబడెను.

Verse 76

तदा प्रभृति रामस्य च्छायेवातपगा भुवि / बभूव मित्रमत्यर्थं सर्वावस्थासु पार्थिव

అప్పటినుంచి, ఓ పార్థివా, అతడు భూమిపై రామునికి ఎండలో నీడలాగా అయ్యాడు; అన్ని పరిస్థితుల్లో అతడు అత్యంత మిత్రుడిగా నిలిచాడు.

Verse 77

स तेनानुगतो राजन्भृगोरासाद्य सन्निधिम् / दृष्ट्वा ख्यातिं च सो ऽभ्येत्य विनयेनाभ्यवादयत्

హే రాజా, అతడు అతని వెంట వెళ్లి భృగుముని సన్నిధికి చేరాడు. ఖ్యాతిని చూచి ముందుకు వచ్చి వినయంతో నమస్కరించాడు.

Verse 78

स ताभ्यां प्रियमाणाभ्यामाशीर्भिरभिनन्दितः / दिनानि कतिचित्तत्र न्यवसत्तत्प्रियेप्सया

ఆ ఇద్దరూ సంతోషించి ఆశీర్వాదాలతో అతనిని అభినందించారు. వారి ప్రీతిని పొందాలనే కోరికతో అతడు అక్కడ కొన్ని రోజులు నివసించాడు.

Verse 79

ततस्तयोरनुमते च्यवनस्य महामुनेः / आश्रमं प्रतिचक्राम शिष्यसंघैः समावृतम्

తర్వాత వారి అనుమతితో అతడు మహాముని చ్యవనుని ఆశ్రమం వైపు తిరిగి వెళ్లాడు; అక్కడ ఆయన శిష్యసంఘాలతో పరివృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 80

नियन्त्रितान्तः करणं तं च संशान्तमानसम् / सुकन्याचापि तद्भार्यामवन्दत महामनाः

అంతఃకరణాన్ని నియంత్రించి మనస్సు శాంతింపజేసుకున్న ఆ మునిని, అలాగే ఆయన భార్య సుకన్యను కూడా ఆ మహాత్ముడు వందించాడు.

Verse 81

ताभ्यां च प्रीतियुक्ताभ्यां रामः समभिनन्दितः / और्वाश्रमं समापेदे द्रष्टुकामस्तपोनिधिम्

ఆ ఇద్దరి ప్రేమభరిత అభినందనతో గౌరవింపబడి రాముడు, తపస్సు నిధిని దర్శించాలనే కోరికతో ఔర్వ ఆశ్రమానికి చేరాడు.

Verse 82

तं चाभिवाद्य मेधावी तेन च प्रतिनन्दितः / उवास तत्र तत्प्रीत्या दिनानि कतिचिन्नृप

ఆ మేధావి అతనికి నమస్కరించగా, అతడూ స్నేహంతో అతన్ని అభినందించాడు. ఓ నృపా, అతని ప్రీతికోసం అక్కడ కొన్ని దినములు నివసించాడు.

Verse 83

विसृष्टस्तेन शनकैरृचीकभवनं मुदा / प्रतस्थे भार्गवः श्रीमानकृतव्रणसंयुतः

అతడు మెల్లగా వీడ్కోలు ఇచ్చిన తరువాత, శ్రీమంతుడైన భార్గవుడు ఆనందంతో ఋచీకుని ఆశ్రమానికి బయలుదేరాడు; అతని గాయాలు మానిపోయాయి.

Verse 84

अवन्दत पितुः पित्रोर्नत्वा पादौ पृथक् पृथक् / तौ च तं नृप संहर्षाच्चाशिषा प्रत्यनन्दताम्

అతడు తండ్రి, తల్లి పాదాలకు విడివిడిగా నమస్కరించాడు. ఓ నృపా, వారు ఇద్దరూ ఆనందంతో ఆశీర్వదించి అతనిని సంతోషపెట్టారు.

Verse 85

पृष्टश्च ताभ्यामखिलं निजवृत्तमुदारधीः / कथयामास राजेन्द्र यथावृत्तमनुक्रमात्

వారు ఇద్దరూ అడిగినప్పుడు, ఉదారబుద్ధి గలవాడు ఓ రాజేంద్రా, జరిగినదంతా జరిగినట్లే క్రమంగా వివరించాడు.

Verse 86

स्थित्वा दिनानि कतिचित्तत्रापि तदनुज्ञया / जगामावसथं पित्रोर्मुदा परमया युतः

అక్కడ కూడా కొన్ని దినములు ఉండి, వారి అనుమతితో పరమ ఆనందంతో తల్లిదండ్రుల నివాసానికి వెళ్లాడు.

Verse 87

अभ्येत्य पितरौ राजन्नासी नावाश्रमोत्तमे / अवन्दत तयोः पादौ यथावद्भृगुनन्दन

ఓ రాజా, భృగునందనుడు తల్లిదండ్రుల దగ్గరకు వచ్చి ఉత్తమ నావాశ్రమంలో కూర్చొని, విధివిధానంగా వారి పాదాలకు వందనం చేశాడు.

Verse 88

पादप्रणामावनतं समुत्थाप्य च सादरम् / आश्लिष्य नेत्रसलिलैर्नन्दन्तौ पर्यषिञ्चताम्

పాదప్రణామంతో వంగిన అతనిని వారు సాదరంగా లేపి, ఆలింగనం చేసి, ఆనందంతో కన్నీళ్ల జలంతో అతనిని తడిపారు.

Verse 89

आशीर्भिरभिनन्द्याङ्के समारोप्य सुहुर्मुखम् / विक्षन्तौ तस्य चाङ्गानि परिस्पृश्यापतुर्मुदम्

ఆశీర్వచనాలతో అభినందించి, అతని సుముఖాన్ని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, అతని అవయవాలను చూస్తూ తాకుతూ ఇద్దరూ పరమానందాన్ని పొందారు.

Verse 90

अपृच्छताञ्च तौ रामं कलेनैतावता त्वया / किं कृतं पुत्र को वायं कुत्र वा त्वमुपस्थितः

అప్పుడు వారు రాముణ్ణి అడిగారు— “పుత్రా, ఇంతకాలంలో నీవు ఏమి చేశావు? ఇతడు ఎవరు? నీవు ఎక్కడి నుంచి ఇక్కడికి వచ్చావు?”

Verse 91

कथं सह सकाशे त्वमास्थितो वात्र वागतः / त्वयेतदखिलं वत्स कथ्यतां तथ्यमावयोः

“నీవు అతని దగ్గర ఎలా ఉన్నావు, లేదా ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు? వత్సా, ఈ సమస్తాన్ని మాకు నిజంగా చెప్పు.”