
Rishi: Atharvanic tradition (maṇi hymn)
Devata: Maṇi/Pratisara (the amulet personified); protective power
Chandas: Anuṣṭubh (typical for concise amulet formulas)
AV 8.5 ప్రతిసర-మణి (రక్షక తాయితు) సూక్తం. ఇందులో ధరించేవాడిపై వ్యక్తిరూపంగా భావించిన ప్రతిచారాన్ని అభిషేకించి బంధించి, దాడులను తిప్పికొట్టి, శత్రుత్వ సంకల్పాన్ని తిరగదోసి, ప్రత్యర్థులపై విజయాన్ని స్థిరపరచుతారు. పద్యాలంతటా ఈ మణిని వీరత్వమయినది, సర్వరక్షకము, పరమ మంగళకరమని స్తుతిస్తారు—సంతానాన్ని, ధనాన్ని కాపాడుతూ, పగలు-రాత్రి నిర్భయత్వాన్ని స్థాపిస్తుంది. ముగింపు భాగంలో ఇంద్రుని అధికారంలో ఈ బంధాన్ని ఉంచి, అములెట్ను “అజేయం”గా చేసి, సమస్త దిశలలో అపాయాలను నివారించేదిగా ప్రకటిస్తారు.
Mantra 1
प्रतिसरो मणिः। अ॒यं प्र॑तिस॒रो म॒णिर्वी॒रो वी॒राय॑ बध्यते । वी॒र्यऽवान्त्सपत्न॒हा शूर॑वीरः परि॒पाणः॑ सुम॒ङ्गलः॑
ప్రతిసర (ప్రతిమంత్ర) మణియే తాయితు. ఈ ప్రతిసర-మణి, వీరమైనది, వీరునిపై బంధించబడుతుంది. వీర్యవంతం, సపత్న-హా (ప్రతిద్వంద్వి సంహారకుడు), శూరవీరుడు—చుట్టూ రక్షించే, పరమ మంగళకరం.
Mantra 2
अ॒यं म॒णिः स॑पत्न॒हा सु॒वीरः॒ सह॑स्वान् वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । प्र॒त्यक् कृ॒त्या दू॒षय॑न्नेति वी॒रः
ఈ మణి సపత్నహా (ప్రతిద్వంద్వి-నాశకుడు), సు-వీరః (వీరసంపన్నుడు); బలవంతుడు, విజయం తెచ్చేవాడు, సహనశీలుడు, ఉగ్రుడు. కృత్యా (మంత్ర-క్రియ/సూన్యం)ను ప్రత్యక్గా తిప్పి, దాన్ని దూషించి నిష్ఫలంచేస్తూ ఈ వీరుడు ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 3
अ॒नेनेन्द्रो॑ म॒णिना॑ वृ॒त्रम॑हन्न॒नेनासु॑रा॒न् परा॑भावयन्मनी॒षी। अ॒नेना॑जय॒द् द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे अ॒नेना॑जयत् प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः
ఈ మణితోనే ఇంద్రుడు వృత్రుణ్ని హతమార్చాడు; దీనితోనే ఆ మనీషీ (ప్రజ్ఞావంతుడు) అసురులను పరాభవం చేశాడు. దీనితోనే అతడు ఈ రెండింటిని—ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం, భూమి)—జయించాడు; దీనితోనే నాలుగు దిక్కులను జయించాడు.
Mantra 4
अ॒यं स्रा॒क्त्यो म॒णिः प्र॑तीव॒र्तः प्र॑तिस॒रः । ओज॑स्वान् विमृ॒धो व॒शी सो अ॒स्मान् पा॑तु स॒र्वतः॑
ఇది వేలాడదీసిన మణి-తాయత్తు; ఇది ‘ప్రతీవర్త’ (తిరిగి తిప్పివేయునది), ‘ప్రతిసర’ (ప్రతిమంత్ర-కవచం). ఓజస్సుతో నిండినది, దాడులను తొలగించునది, వశీకరించగలది—అది మమ్మల్ని అన్ని దిక్కుల నుంచీ కాపాడుగాక.
Mantra 5
तद॒ग्निरा॑ह॒ तदु॒ सोम॑ आह॒ बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता तदिन्द्रः॑ । ते मे॑ दे॒वाः पु॒रोहि॑ताः प्र॒तीचीः॑ कृ॒त्याः प्र॑तिस॒रैर॑जन्तु
ఇలా అగ్ని అన్నాడు; ఇలానే సోముడు అన్నాడు; బృహస్పతి, సవితా—ఇలానే ఇంద్రుడు అన్నాడు. ఆ దేవతలు నా పురోహితులుగా ముందుండి, ‘ప్రతిసర’ (ప్రతిమంత్ర-కవచం) ద్వారా, తిరిగి వచ్చుచున్న ‘కృత్యా’ (టోనా-ప్రయోగాలు) ను తిరగదోసి తరిమివేయుగాక.
Mantra 6
अ॒न्तर्द॑धे॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒ताह॑रु॒त सूर्य॑म्। ते मे॑ दे॒वाः पु॒रोहि॑ताः प्र॒तीचीः॑ कृ॒त्याः प्र॑तिस॒रैर॑जन्तु
అతడు ఆవరణంగా లోపల ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి), అలాగే దినం, అలాగే సూర్యుణ్ణి స్థాపించాడు. ఆ దేవతలు నా పురోహితులుగా ముందుండి, ‘ప్రతిసర’ (ప్రతిమంత్ర-కవచం) ద్వారా, తిరిగి మళ్లింపబడిన ‘కృత్యా’ (టోనా-ప్రయోగాలు) ను తిరగదోసి తరిమివేయుగాక.
Mantra 7
ये स्रा॒क्त्यं म॒णिं जना॒ वर्मा॑णि कृ॒ण्वते॑ । सूर्य॑ इव॒ दिव॑मा॒रुह्य॒ वि कृ॒त्या बा॑धते व॒शी
స్రాక్త్య మణితో తమకు రక్షాకవచాలను చేసుకునేవారు—అతడు వశీ అధిపతి, సూర్యునివలె దివ్యలోకానికి आरोహించి, కృత్యా-మంత్రవిద్యను దూరం త్రోసివేస్తాడు.
Mantra 8
स्रा॒क्त्येन॑ म॒णिन॒ ऋषि॑णेव मनी॒षिणा॑ । अजै॑षं॒ सर्वाः॒ पृत॑ना॒ वि मृ॒धो॑ हन्मि र॒क्षसः॑
స్రాక్త్య మణితో—ప్రజ్ఞావంతుడైన ఋషివలె—నేను సమస్త యుద్ధాలను జయించాను; దాడులను చీల్చి చెదరగొడతాను, రక్షసులను సంహరిస్తాను.
Mantra 9
याः कृ॒त्या आ॑ङ्गिर॒सीर्याः कृ॒त्या आ॑सु॒रीर्याः । कृ॒त्याः स्व॒यंकृ॑ता॒ या उ॑ चा॒न्येभि॒राभृ॑ताः । उ॒भयी॒स्ताः परा॑ यन्तु परा॒वतो॑ नव॒तिं ना॒व्या॒३अति॑
ఆంగిరసీ రకమైన కృత్యలు ఏవో, ఆసురీ రకమైన కృత్యలు ఏవో; స్వయంకృతమైన కృత్యలు ఏవో, ఇతరులచే తెచ్చి ఆపాదింపబడిన కృత్యలు ఏవో—ఆ రెండు రకాల కృత్యలూ దూరంగా వెళ్లిపోవుగాక; అతి దూరమైన పరావత్ దేశానికి, పడవలో దాటి, తొంభై యోజనాల అవతలికి పోవుగాక.
Mantra 10
अ॒स्मै म॒णिं वर्म॑ बध्नन्तु दे॒वा इन्द्रो॒ विष्णुः॑ सवि॒ता रु॒द्रो अ॒ग्निः । प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठी वि॒राड् वै॑श्वान॒र ऋष॑यश्च॒ सर्वे॑
ఇతనికోసం దేవతలు ఈ మణి-తాలిస్మాన్ను కవచంలా కట్టుగాక—ఇంద్రుడు, విష్ణువు, సవితా, రుద్రుడు, అగ్ని; ప్రజాపతి, పరమేష్ఠి, విరాజ్, వైశ్వానరుడు, మరియు సమస్త ఋషులు.
Mantra 11
उ॒त्त॒मो अ॒स्योष॑धीनामन॒ड्वान् जग॑तामिव व्या॒घ्रः श्वप॑दामिव । यमैच्छामावि॑दाम॒ तं प्र॑ति॒स्पाश॑न॒मन्ति॑तम्
ఇది ఔషధులలో ఉత్తమమైనది—చరజీవుల్లో ఎద్దులాగా, శ్వపదాలలో (వేటమృగాలలో) వ్యాఘ్రంలాగా. మేము కోరినదాన్ని కనుగొన్నాము: అదే సమీపమైన ప్రతిస్పాశనం (ప్రతిబంధం), అత్యంత తక్షణ రక్షణ.
Mantra 12
स इद् व्या॒घ्रो भ॑व॒त्यथो॑ सिं॒हो अथो॒ वृषा॑ । अथो॑ सपत्न॒कर्श॑नो॒ यो बिभ॑र्ती॒मं म॒णिम्
అతడు నిజంగా వ్యాఘ్రుడవుతాడు, సింహుడవుతాడు, వృషభుడవుతాడు; ఈ మణి-తావీజును ధరించినవాడు ప్రత్యర్థి-శత్రువులను లాగి కిందపడేసేవాడవుతాడు.
Mantra 13
नैनं॑ घ्नन्त्यप्स॒रसो॒ न ग॑न्ध॒र्वा न मर्त्याः॑ । सर्वा॒ दिशो॒ वि रा॑जति॒ यो बिभ॑र्ती॒मं म॒णिम्
అప్సరసలు అతనిని హతం చేయరు; గంధర్వులు కూడా కాదు; మానవ మర్త్యులు కూడా కాదు. ఈ మణి-తాబీజును ధరించినవాడు అన్ని దిశలలోనూ ప్రకాశిస్తూ విరాజిల్లుతాడు.
Mantra 14
क॒श्यप॒स्त्वाम॑सृजत क॒श्यप॑स्त्वा॒ समै॑रयत्। अबि॑भ॒स्त्वेन्द्रो॒ मानु॑षे॒ बिभ्र॑त् संश्रेषि॒णेऽजयत्। म॒णिं स॒हस्र॑वीर्यं॒ वर्म॑ दे॒वा अ॑कृण्वत
కశ్యపుడు నిన్ను సృష్టించాడు; కశ్యపుడే నిన్ను సంపూర్ణంగా ప్రవృత్తింపజేశాడు. ఇంద్రుడు నిన్ను మనుష్యుల మధ్య ధరించాడు; ధరించి, అంటిపట్టుకునే శత్రువును జయించాడు. దేవతలు ఈ మణి-తాబీజును—సహస్రవీర్యముతో—కవచంగా నిర్మించారు.
Mantra 15
यस्त्वा॑ कृ॒त्याभि॒र्यस्त्वा॑ दी॒क्षाभि॑र्य॒ज्ञैर्यस्त्वा॒ जिघां॑सति । प्र॒त्यक् त्वमि॑न्द्र॒ तं ज॑हि॒ वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा
కృత్యా-మంత్రాలతో, దీక్షలతో, యజ్ఞాలతో—ఎవడు నిన్ను చంపాలని కోరుతాడో; ఓ ఇంద్రా, అతనిపై ప్రతిఘాతంగా నీ శతపర్వ వజ్రంతో సంహరించు.
Mantra 16
अ॒यमिद् वै प्र॑तीव॒र्त ओज॑स्वान् संज॒यो म॒णिः । प्र॒जां धनं॑ च रक्षतु परि॒पाणः॑ सुम॒ङ्गलः
ఇది నిజంగా ‘ప్రతీవర్త’ (అపశక్తిని తిరిగి తిప్పే) — ఓజస్సుతో నిండిన, సర్వజయ మణి. సుమంగళమైన, సర్వతో రక్షకమైన ఇది మా సంతానాన్ని, ధనాన్ని కాపాడుగాక.
Mantra 17
अ॒स॒प॒त्नं नो॑ अध॒राद॑सप॒त्नं न॑ उत्त॒रात्। इन्द्रा॑सप॒त्नं नः॑ प॒श्चाज्ज्योतिः॑ शूर पु॒रस्कृ॑धि
క్రింద నుండి మాకు అసపత్నం (ప్రతిద్వంద్వి-రహితం) కలుగుగాక; పై నుండి కూడా మాకు అసపత్నం కలుగుగాక. ఓ ఇంద్రా, వెనుక నుండి కూడా మమ్మల్ని అసపత్నంగా చేయుము; ఓ శూరా, మా ముందర జ్యోతిని స్థాపించుము.
Mantra 18
वर्म॑ मे॒ द्यावा॑पृथि॒वी वर्माह॒र्वर्म॒ सूर्यः॑ । वर्म॑ म॒ इन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॒ वर्म॑ धा॒ता द॑धातु मे
నాకు వర్మం (కవచం) ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి) కావుగాక; వర్మం అహః (దినం) కావుగాక; వర్మం సూర్యుడు కావుగాక. నాకు వర్మం ఇంద్రుడూ అగ్నీ కావుగాక; ధాతా నాకు వర్మాన్ని స్థాపించుగాక.
Mantra 19
ऐ॒न्द्रा॒ग्नं वर्म॑ बहु॒लं यदु॒ग्रं विश्वे॑ दे॒वा नाति॒ विध्य॑न्ति॒ सर्वे॑ । तन्मे॑ त॒न्वं त्रायतां स॒र्वतो॑ बृ॒हदायु॑ष्मां ज॒रद॑ष्टि॒र्यथासा॑नि
ఇంద్ర–అగ్ని యొక్క ఆ కవచం—ఘనమైనది, ఉగ్రమైనది—సర్వ దేవతలు కలిసికూడా ఛేదించలేనిది; అది నా దేహాన్ని అన్ని వైపులా రక్షించుగాక; నేను దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, ఆయుష్మానుగా, జరను దర్శించువాడిగా ఉండుగాక—అలానే కావుగాక.
Mantra 20
आ मा॑रुक्षद् देवम॒णिर्म॒ह्या अ॑रि॒ष्टता॑तये । इ॒मं मे॒थिम॑भि॒संवि॑शध्वं तनू॒पानं॑ त्रि॒वरू॑थ॒मोज॑से
అరిష్టత (అక్షత స్థితి) కోసం దివ్య మణి నాపై అధిరోహించింది. ఓ దేవగణమా, ఈ మేథి/స్తంభంలో ప్రవేశించి నివసించండి—తనూ-పాన (దేహ-రక్షక), త్రివరూథ (మూడు ఆవరణాలు) కలది—బలార్థం.
Mantra 21
अ॒स्मिन्निन्द्रो॒ नि द॑धातु नृ॒म्णमि॒मं दे॑वासो अभि॒संवि॑शध्वम्। दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदा॒यायु॑ष्मान् ज॒रद॑ष्टि॒र्यथास॑त्
ఇందులో ఇంద్రుడు నృమ్ణం (పౌరుషబలం/వీర్యం) స్థాపించుగాక; ఓ దేవులారా, ఇందులో ప్రవేశించి నివసించండి. దీర్ఘాయుష్కోసం, వంద శరదుల కోసం—ఆయుష్మానుగా, జరదర్శిగా—అలానే అతడు కావుగాక.
Mantra 22
स्व॒स्ति॒दा वि॒शां पति॑र्वृत्र॒हा वि॑मृ॒धो व॒शी। इन्द्रो॑ बध्नातु ते म॒णिं जि॑गी॒वाँ अप॑राजितः सोम॒पा अ॑भयङ्क॒रो वृषा॑ । स त्वा॑ रक्षतु स॒र्वतो॒ दिवा॒ नक्तं॑ च वि॒श्वतः॑
శుభప్రదాత, ప్రజల అధిపతి, వృత్రహంత, దాడిచేసేవారిని వశపరచువాడు—అటువంటి ఇంద్రుడు నీపై ఈ మణి (తాయత్తు) కట్టుగాక: విజయవంతుడు, అజేయుడు, సోమపానుడు, వృషభసమ బలవంతుడు, అభయప్రదుడు. అతడు నిన్ను అన్ని వైపులా, పగలు రాత్రి, సమస్త దిక్కుల నుండీ రక్షించుగాక.
It is a protective amulet (often tied with a cord) treated as a personified counter-charm that turns back harm and surrounds the wearer with auspicious protection.
Victory over rivals and assailants, fearlessness, and steady protection of one’s household goods—especially progeny and wealth—by day and by night from all directions.
Indra is the archetypal victor and protector; the hymn asks him to ‘bind’ the amulet so its protection becomes unconquered and universally effective against hostile forces.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.