Atharva Veda 18.3.4: Kanda 18, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 4

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

प्र॒जा॒न॒त्यऽघ्न्ये जीवलो॒कं दे॒वानां॒ पन्था॑मनुसं॒चर॑न्ती । अ॒यं ते॒ गोप॑ति॒स्तं जु॑षस्व स्व॒र्गं लो॒कमधि॑ रोहयैनम्

IAST Transliteration

prajānáty àghnye jīvalokáṃ devā́nāṃ pánthā́m anusáṃcarantī | ayáṃ te gopátis táṃ júṣasva svargáṃ lokám ádhi rohayaínam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Knowing, O Cow whom none may slay, the world of living men, thou goest along the Gods’ own pathway in due course. This lord of cattle is for thee: accept him graciously; make him ascend unto the heavenly world above.

Translation

అఘ్న్యే—వధించరాని గోవే—జీవలోకాన్ని తెలిసికొని, క్రమంగా దేవతల మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ నడుస్తున్నావు. ఇది నీకై గోపతి; దయతో దీనిని స్వీకరించు; దీనిని పై స్వర్గలోకానికి అధిరోహింపజేయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रजानती: knowing, recognizing
• प्रजानती: Kartā
• Type: Adjective (present participle)
• Root: प्र-√ज्ञा (जानाति) / प्रजानत् (प्रातिपदिक)

• अघ्न्ये: O inviolable one (cow)
• अघ्न्ये: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: अघ्न्या (प्रातिपदिक)

• जीवलोकम्: the world of the living
• जीवलोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जीव-लोक (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पन्थाम्: path
• पन्थाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)

• अनुसंचरन्ती: moving along, traversing
• अनुसंचरन्ती: Kartā
• Type: Verb-derived participle
• Root: अनु-सम्-√चर् (चरति) / अनुसंचरन्त् (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā (of ‘गोपतिः’ as predicate) / deictic
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• गोपतिः: lord/guardian of cattle
• गोपतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो-पति (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• जुषस्व: accept, be pleased with
• जुषस्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √जुष् (जुषते)

• स्वर्गम्: heavenly
• स्वर्गम्: Karma (as goal with ‘रोहय’)
• Type: Adjective (used with लोकम्)
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• लोकम्: world
• लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• अधि: up to, onto
• अधि: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• रोहय: cause to ascend, lead up
• रोहय: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √रुह् (रोहति) → causative √रुह् (रोहयति)

• एनम्: this one, him
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम; एनद्-प्रयोग)

Attribution

Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers in the AV funeral book (18); specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition.

Devata: Aghnyā (the sacred Cow) / psychopompic auspicious power; implicitly the Gods’ path (devayāna).

Chandas: Triṣṭubh (probable; AV 18 frequently uses triṣṭubh/jagatī in funeral hymns—meter should be confirmed by pada-count).

Mantra Rasa

Primary: karuna

Secondary: shanta