Sukta 2
Rishi: Traditionally connected with Vrātya material (ancillary attributions vary)
Devata: Dik (Direction), especially Prācī (East), as ordering power
Chandas: Prose/anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic narrative style)
అవ 15.2 వ్రాత్య-చక్ర కథనాన్ని కొనసాగిస్తూ, వ్రాత్యుని ఉద్భవం మరియు దిక్కుల ద్వారా అతనికి అనుమతించబడిన సంచారాన్ని కర్మకాండాత్మకంగా పటముపై నిలిపి చూపుతుంది; క్రమబద్ధమైన ముందడుగుకు ఆదర్శంగా ప్రాచీ (తూర్పు)ని ప్రధానంగా ఉద్ఘాటిస్తుంది. ఈ సూక్తం దిశా-స్థాపన లితుర్జీగా పనిచేస్తుంది: అధికార దిక్కులతో విషయాన్ని సమన్వయం చేయడం ద్వారా, సరిహద్దు-స్థితి సంచారాన్ని సమాజానికి గ్రాహ్యమైన, శుభప్రదమైన పురోగతిగా మారుస్తుంది. ముగింపులో కీర్తి, యశస్సులపై ఉన్న బలమైన దృష్టి, ఈ దిశా-క్రమీకరణను పౌష్టిక లాభంగా—ప్రజా గుర్తింపు, ప్రాధాన్యం, మరియు తెలిసినవాడు/కర్తకు చిరస్థాయి ఖ్యాతిగా—చట్రబద్ధం చేస్తుంది.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
स उद॑तिष्ठ॒त् स प्राचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు లేచాడు; తూర్పు దిశను అనుసరిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
Mantra 2
तं बृ॒हच्च॑ रथंत॒रं चा॑दि॒त्याश्च॒ विश्वे॑ च दे॒वा अ॑नु॒व्य॒ऽ चलन्
ఆయన వెనుక బృహత్ మరియు రథంతరము సాగాయి; ఆయన వెనుక ఆదిత్యులు మరియు సమస్త దేవులు ముందుకు బయలుదేరారు.
Mantra 3
बृ॒ह॒ते च॒ वै स र॑थंत॒राय॑ चादि॒त्येभ्य॑श्च॒ विश्वे॑भ्यश्च दे॒वेभ्य॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
బృహత్ నుండి, నిశ్చయంగా, రథంతరము నుండి, ఆదిత్యుల నుండి మరియు సమస్త దేవుల నుండి అతడు పూర్తిగా తెగదెంపులు పొందుతాడు—ఇలా తెలిసిన వ్రాత్యుని దూషించువాడు.
Mantra 4
बृ॒ह॒तश्च॒ वै स र॑थंत॒रस्य॑ चादि॒त्यानां॑ च॒ विश्वे॑षां च दे॒वानां॑ प्रियं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ प्राच्यां॑ दि॒शि
బృహత్ మరియు రథంతరమునకు, ఆదిత్యులకు మరియు సమస్త దేవులకు ప్రియమైన ధామముగా అతడు నిశ్చయంగా అవుతాడు; అతని స్థానం తూర్పు దిశలో ఉంటుంది.
Mantra 5
श्र॒द्धा पुं॑श्च॒ली मि॒त्रो मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
శ్రద్ధా—సంచరించే స్త్రీ; మిత్ర; మాగధుడు (ప్రకటకుడు); విజ్ఞానం (వివేకజ్ఞానం); వాసం (వస్త్రం); పగలు; ఉష్ణీషం (పాగడి); రాత్రి; కేశాలు; హరితౌ—రెండు హరిత/తామ్రవర్ణ శక్తులు, రెండు ప్రవర్తకులు; కల్మలి—మణి (తాయితు).
Mantra 6
भू॒तं च॑ भवि॒ष्यच्च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
భూతమూ భవిష్యత్తూ—ఈ రెండూ ఇటూ అటూ సంచరించేవి; మనస్సు (విపథం/తప్పుదారి) వైపు పోకూడదు.
Mantra 7
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
మాతరిశ్వా మరియు పవమానుడు—ఈ ఇద్దరూ విపథం (తప్పుదారి) వైపు మోసుకుపోయేవారు; వాయువే సారథి, వాయువే లగ్గం, వాయువే ప్రతోదం (అంకుశం).
Mantra 8
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
కీర్తి మరియు యశస్సు అతని ముందుగా అగ్రదూతలుగా సాగుతాయి; కీర్తి అతనిని చేరుతుంది, యశస్సు అతని వద్దకు వస్తుంది—ఇలా తెలిసినవానికి.
Mantra 9
स उद॑तिष्ठ॒त् स दक्षि॑णां॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు లేచాడు; దక్షిణ దిశను అనుసరిస్తూ, ఆ దిశ వెంట ముందుకు సాగాడు.
Mantra 10
तं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं च॑ य॒ज्ञश्च॒ यज॑मानश्च प॒शव॑श्चानु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక—యజ్ఞానికి యోగ్యమైనదీ, యజ్ఞంలో గౌరవింపబడినదీ అయిన—వామదేవ్య (వామదేవునికి సంబంధించిన) తేజస్సు కూడా నడిచింది; అలాగే యజ్ఞం, యజమాని, పశువులు కూడా అతనిని అనుసరించాయి.
Mantra 11
य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिया॑य च॒ वै स वा॑मदे॒व्याय॑ च य॒ज्ञाय॑ च॒ यज॑मानाय च प॒शुभ्य॒श्चा वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ఇలా తెలిసికొని కూడా ఆ జ్ఞానవంతుడైన వ్రాత్యుణ్ణి దూషించేవాడు—యజ్ఞార్హత (యజ్ఞాయజ్ఞియ) నుండి, వామదేవ్య శక్తి (వామదేవ్య) నుండి, యజ్ఞం నుండి, యజమాని నుండి, అలాగే పశువుల నుండి కూడా—నిశ్చయంగా వేరుపడిపోతాడు.
Mantra 12
य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिय॑स्य च॒ वै स वा॑मदे॒व्यस्य॑ च य॒ज्ञस्य॑ च॒ यज॑मानस्य च पशू॒नां च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ दक्षि॑णायां दि॒शि
నిశ్చయంగా అతడు యజ్ఞార్హత (యజ్ఞాయజ్ఞియ) యొక్క, వామదేవ్య శక్తి (వామదేవ్య) యొక్క, యజ్ఞం యొక్క, యజమాని యొక్క, పశువుల యొక్క—ప్రియమైన ధామమవుతాడు; అతని స్థానం దక్షిణ దిశలో ఉంటుంది.
Mantra 13
उ॒षाः पुं॑श्च॒ली मन्त्रो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ఉషా అతని చంచల స్త్రీ; మంత్రం అతని మాగధ ప్రకటకుడు; విజ్ఞానం అతని వస్త్రం; పగలు అతని ఉష్ణీషం (తలపాగా); రాత్రి అతని కేశాలు; హరితౌ (రెండు తామ్రవర్ణ/హరిత అశ్వాలు) అతని జంట సారథులు; కల్మలీ అతని మణి-తాయత్తు.
Mantra 14
अ॒मा॒वा॒स्याऽ च पौर्णमा॒सी च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
అమావాస్యా మరియు పౌర్ణమి—చుట్టూ సంచరించే ఆ రెండూ—మనస్సును విపథం, అనగా భ్రమ మార్గం నుండి (రక్షించుగాక).
Mantra 15
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वा॒तः सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
మాతరిశ్వా మరియు పవమానుడు—దారి లేని మార్గాల్లోనూ దాటించేవారు ఆ ఇద్దరు; వాయువే సారథి; రేశ్మా (లగ్గం) మరియు ప్రతోదం (అంకుశం/కొరడా) అతనివే.
Mantra 16
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑॥१६ स उद॑तिष्ठ॒त् स प्र॒तीचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
కీర్తి మరియు యశస్సు అతనికి ముందుగా నడిచే పూర్వగాములై అతని ముందే ముందే సాగుతాయి; కీర్తి ముందుకు వెళ్తుంది, యశస్సు అతనియొద్దకు వస్తుంది—ఇలా తెలిసినవానికి. అతడు లేచాడు; పశ్చిమ దిశను అనుసరించి ముందుకు కదిలాడు.
Mantra 17
तं वै॑रू॒पं च॑ वैरा॒जं चाप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక వైరూపం మరియు వైరాజం కదిలాయి; జలాలు, వరుణుడు, మరియు రాజా కూడా అతనిని అనుసరించి సాగారు.
Mantra 18
वै॒रू॒पाय॑ च॒ वै स वै॑रा॒जाय॑ चा॒द्भ्यश्च॒ वरु॑णाय च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
వైరూపునకు వ్యతిరేకంగా, వైరాజునకు వ్యతిరేకంగా; జలాలకు వ్యతిరేకంగా, వరుణునకు వ్యతిరేకంగా, రాజుకు వ్యతిరేకంగా—ఇలా తెలిసిన వ్రాత్యుని దూషించువాడు నిశ్చయంగా ఛేదింపబడి (వేరుపరచబడి) పడతాడు.
Mantra 19
वै॒रू॒पस्य॑ च॒ वै स वै॑रा॒जस्य॑ चा॒पां च॒ वरु॑णस्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॑ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शी
వైరూప, వైరాజ, అపః (జలాలు) మరియు వరుణుడు, అలాగే రాజు—ఇవన్నిటికీ అతడు ప్రియ ధామం (ప్రియ నివాసం/ఆశ్రయం) అవుతాడు; అతని స్థానం పశ్చిమ దిశలో ఉంటుంది.
Mantra 20
इ॒रा पुं॑श्च॒ली हसो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ఇరా, పుంశ్చలీ (అశీల/ఉచ్చృంఖల స్త్రీ), హాస్యం, మాగధుడు, వివేకజ్ఞానం; వస్త్రం—పగలు; ఉష్ణీషం (పాగడి)—రాత్రి; కేశాలు; హరితవర్ణముగల ఇద్దరు (అశ్వాలు) మరియు ‘ప్రవర్తౌ’—ఇద్దరు ప్రేరకులు: కల్మలి-తాబీజే మణి.
Mantra 21
अह॑श्च॒ रात्री॑ च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
పగలు, రాత్రి—ఇద్దరు ‘పరిష్కంద’ (చుట్టుముట్టి దాడిచేసేవారు); మనస్సు (విపథానికి) తప్పుదారికి వాలుతుంది.
Mantra 22
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
మాతరిశ్వా, పవమానుడు—విపథంలో మోసుకుపోయే ఇద్దరు వాహకులు; వాయువు సారథి; ‘రేష్మా’ (లగ్గం); ‘ప్రతోద’ (చాబుక/అంకుశం).
Mantra 23
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
కీర్తి మరియు యశస్సు—ఇవి రెండూ అతనికి ముందుగా నడిచే ముందువారులు; కీర్తి అతనిని చేరుతుంది, యశస్సు కూడా అతనిని చేరుతుంది—ఇలా తెలిసినవానికి.
Mantra 24
स उद॑तिष्ठ॒त् स उदी॑चीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽ चलत्
అతడు లేచాడు; ఉత్తర దిశను అనుసరిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
Mantra 25
तं श्यै॒तं च॑ नौध॒सं च॑ सप्त॒र्षय॑श्च॒ सोम॑श्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्
అతని వెంట శ్యైతుడు నడిచెను; నౌధసుడును నడిచెను. సప్తర్షులును అతని వెంట నడిచిరి; సోముడును; రాజును కూడా అతని వెంటే కదిలెను.
Mantra 26
श्यै॒ताय॑ च॒ वै स नौ॑ध॒साय॑ च सप्त॒र्षिभ्य॑श्च॒ सोमा॑य च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ఇలా తెలిసికొనియుండి జ్ఞానవంతుడైన వ్రాత్యుని దూషించువాడు—శ్యైతునికోసం, నౌధసునికోసం, సప్తర్షులకోసం, సోమునికోసం, రాజుకోసం—నిశ్చయంగా ‘కత్తిరింపబడినవాడు’ (విచ్ఛిన్నుడు) అవుతాడు.
Mantra 27
श्यै॒तस्य॑ च॒ वै स नौ॑ध॒सस्य॑ च सप्तर्षी॒णां च॒ सोम॑स्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्योदी॑च्यां दि॒शि
నిజంగా అతడు శ్యైత, నౌధస, సప్తర్షులు, సోముడు, మరియు రాజు—ఇవరి ప్రియమైన ధామం (ఆశ్రయస్థానం) అవుతాడు; అతని స్థానం ఉత్తర దిశలో ఉంటుంది.
Mantra 28
वि॒द्युत् पुं॑श्च॒ली स्त॑नयि॒त्नुर्मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
విద్యుత్ (మెరుపు); పుంశ్చలీ; స్తనయిత్ను (ఉరుము-గర్జన); మాగధ; విజ్ఞానం; వాసం (వస్త్రం); అహః (పగలు); ఉష్ణీషం (పాగడి); రాత్రి; కేశాలు; హరితౌ (రెండు హరిత/బే అశ్వాలు); ప్రవర్తౌ (రెండు ప్రేరకులు); కల్మలీ; మణి (తాయితు/రత్నం)।
Mantra 29
श्रु॒तं च॒ विश्रु॑तं च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
శ్రుతం మరియు విశ్రుతం; పరిష్కందౌ (చుట్టుముట్టి సంచరించే ఇద్దరు); మనస్సు—మార్గం నుండి తప్పుదారి పడకుండుగాక.
Mantra 30
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
మాతరిశ్వన్ మరియు పవమానుడు—ఈ ఇద్దరూ మార్గమున వెంట తీసుకెళ్లువారు; వాయువే సారథి, వాయువే లగ్గం (రేష్మా), వాయువే అంకుశం (ప్రతోద).
Mantra 31
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
కీర్తి మరియు యశస్సు—ఈ రెండూ ముందుగా నడిచి అతనిని అనుసరిస్తాయి; ఇలా తెలిసినవానికి కీర్తి వస్తుంది, యశస్సు వస్తుంది.
Inside Sukta 2
How it unfolds
- How it opens
The hymn opens in terse Atharvanic narrative: the figure rises and proceeds, explicitly tracking movement with reference to a quarter (notably Prācī/East).
- What it asks
That the subject’s movement through the quarters be auspicious, authorized, and productive—transforming mobility into ordered advance and recognized standing.
- Where its power lies
Efficacy is grounded in ‘knowing thus’ (ya evaṃ veda): correct ritual knowledge of the directional order compels the benefits of alignment and social fruition.
- How it closes
The conclusion seals the rite with personified outcomes—Kīrti and Yaśas go before and come to the knower—asserting precedence and enduring public renown.
Famous verses
स प्राचीं दिशमनु व्यऽचलत्स उदीचीं दिशमनु व्यऽ चलत्कीर्तिर्गच्छत्या यशो गच्छति य एवṃ वेदKind of hymn
Social-ritual narrative (Vrātya cycle) / Paustika orientation
What it is for
Auspiciously orders the subject in the cosmos and community by directional alignment, producing sanctioned progress, stability, and the social rewards of renown and acknowledged glory.
Who it is for
Ritual specialists and patrons engaging Vrātya-cycle liturgy; communities seeking to integrate/authorize a leader, initiate, or liminal group-member through ordered orientation and public recognition.
Also used as
- Shantika
- Rājakarma (status/precedence)
- Social-ritual narrative (Vrātya cycle)
The deity
The Directions are personified cosmic-social regulators: they establish correct placement, movement, and hierarchy in space, which in Vedic thought also stabilizes ritual and social order. Prācī (East) is the normative quarter of beginnings and auspicious emergence; Kīrti (Fame) and Yaśas (Glory) represent the social fruit of that ordered emergence.
Powers of the deity
- Grants auspicious orientation and right placement
- Legitimates movement and transition (from liminal to ordered status)
- Confers increase and ascent through alignment with quarters (especially East/North)
- Secures precedence, reputation, and public acclaim (Kīrti/Yaśas)
Why the deity is called
To make the Vrātya’s rising and procession through space ritually valid and socially intelligible, culminating in the acquisition of recognized fame and glory for the one who ‘thus knows’ (ya evaṃ veda).
The seer
- Vrātya (collective/anonymous seer-voice; ancillary attributions vary in the tradition)Angiras. Social-ritual charms of legitimation: integrating liminal figures, securing auspicious orientation, status, precedence, and public renown (paustika within narrative liturgy).
Other hymns of this seer
- AV 15.1
- AV 15.3
- AV 15.4
Preparing for the rite
- Choose a ritually clean, open space with clear awareness of the quarters (mark East/North).
- Seat/stand the subject facing East; establish silence and intent for auspicious ordering and status.
- Optionally perform a brief ācamana and directional salutations (diśo namaskāra) to situate the rite.
The rite
- Recite the directional movement formulas while physically turning or stepping in the indicated direction (beginning with East as normative emergence).
- Maintain the narrative cadence: ‘he rose… he went forth following the quarter,’ synchronizing speech with the subject’s controlled movement.
- Conclude with the Kīrti–Yaśas affirmation as a public-facing seal, declaring the social fruit of correct knowledge and alignment.
When
Preferably at sunrise or in a bright, auspicious time when East is ritually salient; also suitable before public appearance, assembly, or a status-conferring rite.
Frequently Asked Questions
It ritually authorizes a figure’s movement by aligning him with the Directions—especially the East—so that transition and mobility become auspicious, ordered, and socially recognized.
In Vedic ritual space the East is the quarter of beginnings and rightful emergence; moving “following the East” symbolizes correct orientation, legitimacy, and the start of sanctioned progress.
It states that correct knowledge and performance bring visible social results: fame (kīrti) and glory (yaśas) ‘go before’ the person—meaning they gain precedence, good reputation, and public acknowledgement.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
