Sarga 1

Verse 1

गच्छता मातुलकुलं भरतेन तदाऽनघ ।शत्रुघ्नो नित्यशत्रुघ्नो नीतः प्रीतिपुरस्कृतः ॥१॥

ஓ குற்றமற்றவனே! அப்போது பரதன் தன் தாய்மாமன் வீட்டிற்குச் செல்லும்போது, எப்போதும் பகைவரை அழிப்பவனான சத்ருக்னனையும் அன்பை முன்னிறுத்தி உடன் அழைத்துச் சென்றான்.

Verse 2

तत्र न्यवसद्भ्रात्रा सह सत्कारसत्कृतः ।मातुलेनाश्वपतिना पुत्रस्नेहेन लालितः ॥२॥

அங்கே அவர் தம் சகோதரனுடன் தங்கி, எல்லாவித மரியாதைகளாலும் போற்றப்பட்டார். தாய்மாமனான அச்வபதி அவரை மகன் மீது கொண்ட அன்புபோல் அன்புடன் வளர்த்தார்.

Verse 3

तत्रापि निवसन्तौ तौ तर्प्यमाणौ च कामतः ।भ्रातरौ स्मरतां वीरौ वृद्धं दशरथं नृपम् ॥३॥

அங்கேயும் அவர்கள் இரு வீர சகோதரர்கள் தம் விருப்பம்போல் திருப்தியுடன் வாழ்ந்தபோதிலும், முதிய அரசன் தசரதனை—தந்தையை—எப்போதும் நினைத்துக் கொண்டிருந்தனர்.

Verse 4

राजाऽपि तौ महातेजा स्सस्मार प्रोषितौ सुतौ ।उभौ भरतशत्रुघ्नौ महेन्द्रवरुणोपमौ ॥४॥

மகாதேஜஸ்வியான அரசன் தசரதனும் இல்லத்திலிருந்து தூரத்தில் இருந்த தன் இரு புதல்வர்கள்—பரதன், சத்ருக்னன்—இவர்களை நினைத்தான்; அவர்கள் இருவரும் மகேந்திரன் (இந்திரன்) மற்றும் வருணன் போன்றோர் என ஒப்பிடப்பட்டனர்।

Verse 5

सर्व एव तु तस्येष्टा श्चत्वारः पुरुषर्षभाः ।स्वशरीराद्विनिर्वृत्ताश्चत्वार इव बाहवः ॥५॥

அந்த புருஷரிஷபனுக்கு நால்வரும் சமமாகப் பிரியமானவர்கள்—தன் உடலிலிருந்து எழுந்த நான்கு கரங்கள் போல.

Verse 6

तेषामपि महातेजा रामो रतिकरःपितुः ।स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः ॥६॥

அவர்களுள் மகாதேஜஸ்வியான ராமன் தந்தைக்கு ஆனந்தத்தை அளித்தான்; எல்லா உயிர்களுக்கும் ஸ்வயம்பூ பிரம்மா போல, அவன் குணங்களில் மிகச் சிறந்தவன் ஆனான்.

Verse 7

स हि देवैरुदीर्णस्य रावणस्य वधार्थिभिः ।अर्थितो मानुषे लोके जज्ञे विष्णुस्सनातनः ॥७॥

ராவணனை வதைக்க விரும்பிய தேவர்கள் வேண்டியதால், சனாதன விஷ்ணுவே மனித உலகில் (ராமராக) பிறந்தார்.

Verse 8

कौशल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा ।यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना ॥८॥

அளவற்ற தேஜஸுடைய அந்த மகனால் கௌசல்யை ஒளிர்ந்தாள்; தேவர்களில் சிறந்த வஜ்ரபாணி இந்திரனால் அதிதி ஒளிர்ந்ததுபோல்.

Verse 9

स हि रूपोपपन्नश्च वीर्यवाननसूयकः ।भूमौवनुपमस्सूनुर्गुणैर्दशरथोपमः ॥९॥

அவன் அழகுடையவன், வீரமுடையவன், பொறாமையற்றவன்; குணங்களில் தசரதனுக்கு ஒப்பானவன், பூமியில் ஒப்பற்ற மகனாக இருந்தான்.

Verse 10

स तु नित्यं प्रशान्तात्मा मृदुपूर्वं च भाषते ।उच्यमानोऽपि परुषं नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥१०॥

அவன் எப்போதும் அமைதியான மனத்துடன் இருந்து, முதலில் இனிய சொற்களால் பேசுவான்; கடுமையாகச் சொன்னாலும் அதற்கேற்ப பதில் சொல்லமாட்டான்.

Verse 11

कथञ्चिदुपकारेण कृतेनैकेन तुष्यति ।न स्मरत्यपकाराणां शतमप्यात्मवत्तया ॥११॥

தன்னடக்கத்தால் அவன் எப்படிச் செய்யப்பட்ட ஒரே ஒரு உதவியாலேயே திருப்தியடைவான்; ஆனால் பிறர் செய்த நூறு தீங்குகளையும் நினைவில் வைத்துக் கொள்ளமாட்டான்.

Verse 12

शीलवृद्धैर्ज्ञानवृद्धैर्वयोवृद्धैश्च सज्जनैः ।कथयन्नास्त वै नित्यमस्त्रयोग्यान्तरेष्वपि ॥१२॥

நற்குணம், ஞானம், வயது ஆகியவற்றில் முதிர்ந்த சத்புருஷர்களுடன் அவன் எப்போதும் உரையாடுவான்; ஆயுதப் பயிற்சியின் இடைவேளைகளிலும் அவர்களுடன் பேசிக் கொண்டிருப்பான்.

Verse 13

बुद्धिमान्मधुराभाषी पूर्वभाषी प्रियंवदः ।वीर्यवान्न च वीर्येण महता स्वेन विस्मितः ॥१३॥

அவர் புத்திமான், இனிய மொழியாளர்; முதலில் பேசிப் பிறர்க்கு இனிய சொற்களையே உரைப்பவர். வீரராக இருந்தும் தன் மாபெரும் வீரத்தால் ஒருபோதும் அகந்தை கொள்ளாதவர்॥

Verse 14

नचानृतकथो विद्वान् वृद्धानां प्रतिपूजकः ।अनुरक्तः प्रजाभिश्च प्रजाश्चाप्यनुरञ्जते ॥१४॥

அவர் பொய் பேசாதவர்; கல்வியாளர், முதியோரை முறையாகப் போற்றி வணங்குபவர். மக்கள் அவரை அன்புடன் நேசித்தனர்; அவரும் மக்களை மகிழ்வித்து அருளோடு காத்தார்॥

Verse 15

सानुक्रोशो जितक्रोधो ब्राह्मणप्रतिपूजकः ।दीनानुकम्पी धर्मज्ञो नित्यं प्रग्रहवांश्चुचिः ॥१५॥

அவர் கருணையுடையவர், கோபத்தை வென்றவர், பிராமணர்களை முறையாகப் போற்றி வணங்குபவர். துன்புறுவோர்க்கு இரங்குபவர், தர்மஞானி, எப்போதும் தன்னடக்கம் கொண்ட தூயவர்॥

Verse 16

कुलोचितमतिः क्षात्रं धर्मं स्वं बहुमन्यते ।मन्यते परया कीर्त्या महत्स्वर्गफलं ततः ॥१६॥

குலத்திற்கேற்ற மனப்பாங்குடைய அவர் தன் க்ஷத்திரிய தர்மத்தை மிக உயர்வாக மதித்தார். மாபெரும் கீர்த்தியால் மாபெரும் ஸ்வர்கப் பயன் கிடைக்கும் என நம்பினார்॥

Verse 17

नाऽऽश्रेयसि रतो विद्वान्नविरुद्धकथारुचिः ।उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा ॥१७॥

கல்வியுடையவராயினும் அவர் அநலமான வழிகளில் ஈடுபடார்; பிறர்க்கு விரோதமான பேச்சில் விருப்பம்கொள்ளார். ஆனால் தொடர்ந்த யுக்தி-தர்க்க உரையாடலில் வாகஸ்பதியைப் போலப் பேசுவார்॥

Verse 18

अरोगस्तरुणो वाग्मी वपुष्मान्देशकालवित् ।लोके पुरुषसारज्ञ स्साधुरेको विनिर्मितः ॥१८॥

அவர் நோயற்றவர், இளமைமிகு, வாக்காற்றல் உடையவர், அழகிய உடலமைப்புடையவர்; தேச-காலத்திற்கு ஏற்றது எது என்று நன்கு அறிந்தவர். உலகில் அவர் ஒரே ஒரு அபூர்வப் படைப்பு போல—மனிதரின் மதிப்பை உணரும் திறனுடையவர், இயல்பிலேயே சாதுவும் சீர்மையும் உடையவர்.

Verse 19

स तु श्रेष्ठैर्गुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः ।बहिश्चर इव प्राणो बभूव गुणतः प्रियः ॥१९॥

சிறந்த குணங்களால் நிறைந்த அந்த அரசகுமாரன் மக்களுக்கு மிகப் பிரியமானவன் ஆனான். தன் நற்குணத்தால் அவர்களுக்கு உடலுக்கு வெளியே இயங்கும் பிராணனைப் போலவே இருந்தான்.

Verse 20

सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित् ।इष्वस्त्रे च पितु श्श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः ॥२०॥

கல்வி-விரதங்களை முறையாக நிறைவேற்றி, ஸ்நாதக ஸ்நானம் செய்து, பரதனின் மூத்தவர் விதிப்படி வேதாங்கங்களுடன் வேதத்தை அறிந்தவரானார். மேலும் வில்லியல் (இஷ்வஸ்திரம்) கலைவில் தந்தையையும் மிஞ்சினார்.

Verse 21

कल्याणाभिजन स्साधुरदीन स्सत्यवागृजुः ।वृद्धैरभिविनीतश्च द्विजैर्धर्मार्थदर्शिभिः ॥२१॥

அவர் நற்குலத்தில் பிறந்தவர், சாதுவும் எளிய மனத்தால் தளராதவரும்; சொல்லில் உண்மையாளர், நடத்தையில் நேர்மையாளர். தர்மமும் அர்த்தமும் அறிந்த முதிய இருவேதியர்கள் அவரை நன்கு ஒழுக்கமுறச் செய்தனர்.

Verse 22

धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः स्मृतिमान्प्रतिभानवान् ।लौकिके समयाचारे कृतकल्पो विशारदः ॥२२॥

அவர் தர்மம், அர்த்தம், காமம் ஆகியவற்றின் தத்துவத்தை உணர்ந்தவர்; உறுதியான நினைவாற்றலும் கூரிய பிரகாசமான அறிவும் உடையவர். உலக வழக்கங்களிலும், காலத்திற்கேற்ற ஒழுக்கத்திலும், விதி-விதானங்களிலும் தேர்ந்தவராய் மிகுந்த நிபுணராக இருந்தார்.

Verse 23

निभृत स्संवृताकारो गुप्तमन्त्र स्सहायवान् ।अमोघक्रोधहर्षश्च त्यागसंयमकालवित् ॥२३॥

அவர் அடக்கமுடையவர்; உள்ளுணர்வுகளை மறைத்துக் காத்தவர்; ரகசிய ஆலோசனையில் நிலைத்தவர்; நம்பிக்கையான துணையர்களுடன் இருந்தவர். அவரது கோபமும் மகிழ்ச்சியும் வீணாகாது; தியாகத்திற்கும் கட்டுப்பாட்டிற்கும் உரிய காலத்தை அறிந்தவர்.

Verse 24

दृढभक्ति स्स्थिरप्रज्ञो नासद्ग्राही न दुर्वचाः ।निस्तन्द्रिरप्रमत्तश्च स्वदोषपरदोषवित् ॥२४॥

அவரது பக்தி உறுதியானது; அறிவு நிலையானது; அசத்தைக் கொள்ளார், கடுஞ்சொல் பேசார். சோம்பலற்றவர், எப்போதும் கவனமுடையவர்; தன் குறையும் பிறர் குறையும் அறிந்தவர்.

Verse 25

शास्त्रज्ञश्च कृतज्ञश्च पुरुषान्तरकोविदः ।यः प्रग्रहानुग्रहयोर्यथान्यायं विचक्षणः ॥२५॥

அவர் சாஸ்திரங்களை அறிந்தவர், நன்றியுணர்வுடையவர்; மனிதர்களின் இயல்பு வேறுபாடுகளை உணர்வதில் தேர்ந்தவர். தண்டனையிலும் அருளிலும் நீதிக்கேற்ப விவேகமாக நடப்பவர்.

Verse 26

सत्सङ्ग्रहप्रग्रहणे स्थानविन्निग्रहस्य च ।आयकर्मण्युपायज्ञ स्सन्दृष्टव्ययकर्मवित् ॥२६॥

அவர் சத்புருஷர்களைச் சேர்த்து ஊக்குவிப்பதிலும், குற்றம் செய்பவர்களை அடக்குவதிலும்—இடமும் அளவும் அறிந்தவர். வருவாய் காரியங்களில் வழிமுறைகளை அறிந்தவர்; செலவினங்களையும் கண்காணிப்புடன் முறையாக நடத்த அறிந்தவர்.

Verse 27

श्रैष्ठ्यं शास्त्रसमूहेषु प्राप्तो व्यामिश्रकेषु च ।अर्थधमौ च सङ्गृह्य सुखतन्त्रो न चालसः ॥२७॥

அவன் சாஸ்திரங்களின் தொகுதிகளிலும், ஒன்றோடொன்று இணைந்த அறிவுக் கிளைகளிலும் சிறப்பை அடைந்தான். முதலில் அர்த்தமும் தர்மமும் நன்கு கைவரப் பெற்று, பின்னர் இன்பநெறியில் ஈடுபட்டாலும், அவன் ஒருபோதும் சோம்பலனல்லன்.

Verse 28

वैहारिकाणां शिल्पानां विज्ञाताऽऽर्थविभागवित् ।आरोहे विनये चैव युक्तो वारणवाजिनाम् ॥२८॥

அவன் நாகரிகமான விளையாட்டு-கலைகளில் தேர்ந்தவன்; செல்வத்தை உரிய முறையில் பகிர்வதையும் அறிந்தவன். யானை, குதிரை மீது ஏறுவதிலும், அவற்றை அடக்கி ஒழுக்கப்படுத்துவதிலும் அவன் திறமைமிக்கவன்.

Verse 29

धनुर्वेदविदां श्रेष्ठो लोकेऽतिरथसम्मतः ।अभियाता प्रहर्ता च सेनानयविशारदः ॥२९॥

இந்த உலகில் தனுர்வேதம் அறிந்தோரில் அவன் முதன்மை பெற்றவன்; ‘அதிரதன்’—உயர்ந்த ரதயோதி—என்று போற்றப்பட்டவன். பகைவர்மேல் முன்னேறி உறுதியான தாக்குதல் செய்ய வல்லவன்; படை நடத்தலில் நிபுணன்.

Verse 30

अप्रधृष्यश्च सङ्ग्रामे क्रुध्दैरपि सुरासुरैः ।अनसूयो जितक्रोधो न दृप्तो न च मत्सरी ।न चावमन्ता भूतानां न च कालवशानुगः ॥३०॥

போர்க்களத்தில் கோபித்த தேவர்கள், அசுரர்களாலும் அவன் அணுக முடியாத அஜேயன். அவன் பொறாமையற்றவன், கோபத்தை வென்றவன்; அகந்தையற்றவன், தீமை எண்ணமற்றவன். எந்த உயிரையும் இகழாதவன்; காலத்தின் அழுத்தத்திற்கும் அடங்காதவன்.

Verse 31

एवं श्रेष्ठगुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः ।सम्मतस्त्रिषु लोकेषु वसुधायाः क्षमागुणैः ॥३१॥बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्येणापि शचीपतेः ।

இவ்வாறு உத்தம குணங்களால் நிறைந்த அரசகுமாரன், மக்களிடையே மதிப்புற்றான்; பூமியைப் போலப் பொறுமை (க்ஷமா) உடையதால் மூன்று உலகங்களிலும் போற்றப்பட்டான். புத்தியில் ப்ருஹஸ்பதிக்கு ஒப்பானவன்; வீரத்தில் சசீபதி இந்திரனுக்கு நிகரானவன்.

Verse 32

तथा सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैः पितुः ॥३२॥गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्तस्सूर्य इवांशुभिः ।

அவ்வாறே, எல்லா மக்களுக்கும் இனியதும் தந்தைக்கு மகிழ்ச்சி தருவதுமான நற்குணங்களால் ராமன், கதிர்களால் ஒளிரும் பிரகாசமான சூரியனைப் போலச் சுடர்விட்டான்.

Verse 33

तमेवं व्रतसम्पन्नमप्रधृष्यपराक्रमम् ॥३३॥लोक पालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ।

இவ்வாறு விரதநெறியில் நிறைந்தவனும் அடக்க இயலாத வீரத்துடனும் திக்பாலர்களுக்கு ஒப்பான நாதனுமான அவனைப் பார்த்து, மேதினி (பூமி) கூட அவனைத் தன் ஆண்டவனாக விரும்பினாள்.

Verse 34

एतैस्तु बहुभिर्युक्तं गुणैरनुपमैस्सुतम् ॥३४॥दृष्ट्वा दशरथो राजा चक्रे चिन्तां परन्तपः ।

இத்தகைய பல ஒப்பற்ற குணங்களால் நிறைந்த தன் மகனைப் பார்த்து, பகைவரை அடக்கும் அரசன் தசரதன் ஆழ்ந்த சிந்தனையில் ஆழ்ந்தான்.

Verse 35

अथ राज्ञो बभूवैवं वृद्धस्य चिरजीविनः ॥३५॥प्रीतिरेषा कथं रामो राजा स्यान्मयि जीवति ।

அப்போது நீண்ட ஆயுள் பெற்ற முதிய அரசனின் மனத்தில் இந்த மகிழ்ச்சியான எண்ணம் எழுந்தது—“நான் உயிருடன் இருக்கும்போதே ராமன் எவ்வாறு அரசனாக வேண்டும்?”

Verse 36

एषा ह्यस्य परा प्रीतिर्हृदि संपरिवर्तते ॥३६॥कदा नाम सुतं द्रक्ष्याम्यभिषिक्तमहं प्रियम् ।

அவன்மேல் கொண்ட அந்தப் பரமப் பாசம் அரசன் இதயத்தில் மீண்டும் மீண்டும் சுழன்றது—“எப்போது நான் என் பிரியமான மகனை அபிஷேகிக்கப்பட்ட (யுவராஜன்) நிலையில் காண்பேன்?”

Verse 37

वृद्धिकामो हि लोकस्य सर्वभूतानुकम्पनः ॥३७॥मत्तः प्रियतरो लोके पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।

“அவன் உலகின் வளர்ச்சியும் நலனும் நாடுபவன்; எல்லா உயிர்களிடமும் கருணை கொண்டவன். மக்களுக்கு அவன் என்னைவிடவும் அதிகம் பிரியன்—மழை பொழியும் பர்ஜன்யன் எவ்வாறு பிரியனோ அதுபோல்।”

Verse 38

यमशक्रसमो वीर्ये बृहस्पतिसमो मतौ ॥३८॥महीधरसमो धृत्यां मत्तश्च गुणवत्तरः ।

“வீரத்தில் அவன் யமன், சக்ரன் (இந்திரன்) போன்றவன்; ஆலோசனையில் ப்ருஹஸ்பதி போன்றவன்; திடத்தில் மலைபோல் நிலையானவன்—குணங்களில் என்னைவிடவும் மேன்மையானவன்।”

Verse 39

महीमहमिमां कृत्स्नामधितिष्ठन्तमात्मजम् ॥३९॥अनेन वयसा दृष्ट्वा यथास्वर्गमवाप्नुयाम् ।

“இதே வயதில் என் மகன் இந்த முழு பூமியையும் ஆளும் அதிபதியாக நிறுவப்பட்டதை நான் காண்பேன் என்றால், அது எனக்கு சொர்க்கம் அடைந்ததுபோலாகும்।”}]}

Verses 40-41

इत्येतैर्विविधैस्तैस्तैरन्यपार्थिवदुर्लभैः ॥४०॥शिष्टैरपरिमेयैश्च लोके लोकोत्तरैर्गुणैः ।तं समीक्ष्य महाराजो युक्तं समुदितैश्शुभैः ॥४१॥निश्चित्य सचिवैस्सार्धं युवराजममन्यत ।

இவ்வாறு, பிற அரசர்களிடத்தில் அரிதானதும் உலகில் லோகோத்தரமானதும் ஆகிய பலவகைச் சுப, சிஷ்ட, அளவிடமுடியாத நற்குணங்களால் நிறைந்த அவரை நோக்கி, மகாராஜா அமைச்சர்களுடன் ஆலோசித்து உறுதிசெய்து, அவரையே யுவராஜனாகக் கருதத் தீர்மானித்தார்।

Verse 42

दिव्यन्तरिक्षे भूमौ च घोरमुत्पातजं भयम् ॥४२॥स़ञ्चचक्षेऽथ मेधावी शरीरे चात्मनो जराम् ।

அதன்பின் அந்த மேதாவி அரசன், விண்ணிலும் ஆகாயத்திலும் பூமியிலும் உற்பாதங்களால் எழும் கொடிய அச்சத்தின் அறிகுறிகளை கண்டான்; தன் உடலிலும் முதுமை வந்து சேர்ந்ததையும் உணர்ந்தான்।

Verse 43

पूर्णचन्द्राननस्याथ शोकापनुदमात्मनः ॥४३॥लोके रामस्य बुबुधे सम्प्रियत्वं महात्मनः ।

அப்போது பூர்ணசந்திரன் போன்ற முகமுடைய மகாத்மா ராமனுக்கு மக்கள் உலகில் கொண்டிருந்த பேரன்பை அவர் உணர்ந்தார்; ‘அவராலே என் துயர் நீங்கும்’ என்று மனத்தில் எண்ணினார்।

Verse 44

आत्मनश्च प्रजानां च श्रेयसे च प्रियेण च ॥४४॥प्राप्तकालेन धर्मात्मा भक्त्या त्वरितवान् नृपः ।

தன் நலனுக்கும், குடிகளின் நன்மைக்கும், அன்பினாலும்—காலம் வந்ததென அறிந்து, தர்மமிகு அரசன் பக்தியுடன் விரைந்து முன்னே சென்றான்.

Verse 45

नानानगरवास्तव्यान्पृथग्जानपदानपि ॥४५॥समानिनाय मेदिन्याः प्रधानान्पृथिवीपतीन् ।

நாட்டெங்கும் பல நகரங்களின் முதன்மை குடிமக்களையும், தனித்தனியான ஜனபதங்களின் முன்னோர்களையும் அழைத்து, பூமியின் தலைசிறந்த அரசர்களை ஒன்றுகூடச் செய்தான்।

Verse 46

न तु केकयराजानं जनकं वा नराधिपः ॥त्वरया चानयामास पश्चात्तौ श्रोष्यतः प्रियम् ।

ஆனால் நராதிபதி கேகயராஜனையோ ஜனகனையோ அவசரமாக அழைக்கவில்லை; அந்த இருவரும் இன்பமான செய்தியைப் பின்னர் கேட்பார்கள்।

Verse 47

तान्वेश्मनानाभरणैर्यथाऽर्हं प्रतिपूजितान् ॥४७॥ददर्शालङ्कृतो राजा प्रजापतिरिव प्रजाः ।

தகுந்த முறையில் இல்லங்களும் ஆபரணங்களும் அளித்து மரியாதை செய்யப்பட்ட அவர்களை, தானும் அலங்கரித்த அரசன், பிரஜாபதி தன் பிரஜைகளை நோக்குவது போலக் கண்டான்।

Verse 48

अथोपविष्टे नृपतौ तस्मिन्परबलार्दने ॥४८॥ततः प्रविविशु श्शेषा राजानो लोकसम्मताः ।

அந்த பகைபடையைக் குலைக்கும் நரபதி ஆசனத்தில் அமர்ந்ததும், மக்களால் போற்றப்பட்ட மற்ற அரசர்கள் அப்போது உள்ளே நுழைந்தனர்।

Verse 49

अथ राजवितीर्णेषु विविधेष्वासनेषु च ॥४९॥राजानमेवाभिमुखाः निषेदुर्नियता नृपाः ।

பின்னர் அரச மரபின்படி அரசன் அளித்த பலவகை ஆசனங்களில், கட்டுப்பாடுடைய அரசர்கள் அரசனை மட்டுமே எதிர்நோக்கி அமர்ந்தனர்।

Verse 50

सलब्धमानैर्विनयान्वितैर्नृपैः पुरालयैर्जानपदैश्च मानदैः ।उपोपविष्टैर्नृपतिर्वृतो बभौ सहस्रचक्षुर्भगवानिवामरैः ॥५०॥

மரியாதை பெற்ற பணிவுடைய அரசர்களாலும், அருகில் அமர்ந்த மரியாதைமிகு நகரவாசிகளாலும் நாட்டுவாசிகளாலும் சூழப்பட்ட அரசன், தேவர்களால் சூழப்பட்ட ஆயிரக்கண் பகவான் இந்திரனைப் போல ஒளிவீசினான்।