Adhyaya 13

Verse 1

शौनक उवाच । कृष्णजन्माष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम् । कथयस्व महाप्राज्ञ चोद्धरस्व महार्णवात्

शौनक उवाच—हे सूत, कृष्णजन्माष्टम्याः परमं माहात्म्यं कथय; महाप्राज्ञ, तन्मे निवेद्य महार्णवात् समुद्धर।

Verse 2

सूत उवाच । कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्भक्त्या करोति यो नरः । अंते विष्णुपुरं याति कुलकोटियुतो द्विज

सूत उवाच—हे ब्रह्मन्, यो नरः भक्त्या कृष्णजन्माष्टमीं करोति, स अन्ते विष्णुपुरं याति, कुलकोटियुतो द्विज।

Verse 3

अष्टमी बुधवारे च सोमे चैव द्विजोत्तम । रोहिणीऋक्षसंयुक्ता कुलकोटिविमुक्तिदा

बुधवारेऽथवा सोमे यदा अष्टमी रोहिणीयुता, तदा सा कुलकोटीनां विमुक्तिदा भवति, द्विजोत्तम।

Verse 4

महापातकसंयुक्तः करोति व्रतमुत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांते याति हरेर्गृहम्

महापातकसंयुक्तोऽपि यः करोति व्रतमुत्तमम् । स सर्वपापविनिर्मुक्तः शेषे हरेर्गृहं याति ॥

Verse 5

कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन्न करोति नराधमः । इह दुःखमवाप्नोति स प्रेत्य नरकं व्रजेत्

कृष्णजन्माष्टमीं ब्रह्मन् यो न करोति नराधमः । इह दुःखमवाप्नोति प्रेत्य नरकं व्रजेत् ॥

Verse 6

न करोति च या नारी कृष्णजन्माष्टमीव्रतम् । वर्षे वर्षे तु सा मूढा नरकं याति दारुणम्

या नारी कृष्णजन्माष्टमीव्रतं न करोति हि । सा मूढा वर्षे वर्षे दारुणं नरकं याति ॥

Verse 7

जन्माष्टमीदिने यो वै नरोऽश्नाति विमूढधीः । महानरकमश्नाति सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

जन्माष्टमीदिने यो वै नरोऽश्नाति विमूढधीः । स महानरकं याति सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥

Verse 8

दिलीपेन पुरा पृष्टो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । तच्छृणुष्व महाप्राज्ञ सर्वपातकनाशनम्

दिलीपेन पुरा पृष्टो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । तच्छृणुष्व महाप्राज्ञ सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 9

दिलीप उवाच । भाद्रे मास्यसिताष्टम्यां यस्यां जातो जनार्द्दनः । तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महामुने

दिलीप उवाच—भाद्रमास्यसितपक्षेऽष्टम्यां यस्यां जनार्दनः प्रादुरभवत्, तदहं श्रोतुमिच्छामि; कथयस्व महामुने।

Verse 10

कथं वा भगवान्जातः शंखचक्रगदाधरः । देवकीजठरे विष्णुः किं कर्तुं केन हेतुना

कथं वा भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः प्रादुरभवत्? देवकीजठरे विष्णुः केन हेतुना किं कर्तुं प्रविष्टवान्?

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कस्माज्जातो जनार्द्दनः । पृथिव्यां त्रिदिवं त्यक्त्वा भवते कथयाम्यहम्

वसिष्ठ उवाच—शृणु राजन्, प्रवक्ष्यामि कस्माज्जातो जनार्दनः; त्रिदिवं त्यक्त्वा पृथिव्यां कथं प्रादुरभवत्, तदहं ते कथयामि।

Verse 12

पुरा वसुंधरा ह्यासीत्कंसादिनृपपीडिता । स्वाधिकारप्रमत्तेन कंसदूतेन ताडिता

पुरा वसुन्धरा कंसादिनृपैः पीडिता बभूव; स्वाधिकारप्रमत्तेन कंसदूतेन सा ताडिता।

Verse 13

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे हरिजन्माष्टमीव्रतमाहात्म्यं । नाम त्रयोदशोऽध्यायः

इति श्रीपाद्ममहापुराणे ब्रह्मखण्डे ‘हरिजन्माष्टमीव्रतमाहात्म्यम्’ नाम त्रयोदशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 14

कंसेन ताडिता नाथ इति तस्मै निवेदितुम् । बाष्पवारीणि वर्षंति विवर्णा साविमानिता

“कंसेन ताडितास्मि नाथ” इति तस्मै निवेदयितुम् आरब्धवाक्या; साविमानिता विवर्णा च बाष्पवारिणि प्रवर्षन्ती।

Verse 15

क्रंदंतीं तां समालोक्य कोपेन स्फुरिताधरः । उमयासहितः सर्वैर्देववृंदैरनुव्रतः

तां क्रन्दन्तीं समालोक्य कोपेन स्फुरिताधरः; उमया सहितः सर्वैर्देववृन्दैः अनुव्रतः स अग्रे जगाम।

Verse 16

आजगाम महादेवो विधातृभवनं रुषा । गत्वा चोवाच ब्रह्माणं कंसध्वंसनहेतवे

रुषा महादेवो विधातृभवनम् आजगाम; गत्वा च ब्रह्माणं उवाच कंसध्वंसनहेतवे।

Verse 17

उपायः सृज्यतां ब्रह्मन्भवता विष्णुना सह । ऐश्वरं तद्वचः श्रुत्वा गंतुं प्राह कृतात्मभूः

“उपायः सृज्यतां ब्रह्मन् भवता विष्णुना सह” इति; तद् ऐश्वरं वचः श्रुत्वा कृतात्मभूः गन्तुं प्राह।

Verse 18

क्षीरोदे यत्र वैकुंठः सुप्तोऽस्ति भुजगोपरि । हंसपृष्ठं समारुह्य हरेरंतिकमाययौ

क्षीरोदे यत्र वैकुण्ठः भुजगोपरि सुप्तोऽस्ति; हंसपृष्ठं समारुह्य स हरेरन्तिकम् आययौ।

Verse 19

तत्र गत्वा च तं धाता देववृंदैर्हरादिभिः । संयुक्तः स्तूयते वाग्भिः कोमलं वाग्विदांवरः

तत्र गत्वा धाता देववृन्दैः हरादिभिः समन्वितः, वाग्विदांवरैः कोमलैः सुसंस्कृतैर्वाग्भिः स्तूयते स्म।

Verse 20

नमः कमलनेत्राय हरये परमात्मने । जगतः पालयित्रे च लक्ष्मीकांत नमोऽस्तु ते

नमः कमलनेत्राय हरये परमात्मने। जगतः पालयित्रे च लक्ष्मीकान्त नमोऽस्तु ते॥

Verse 21

इति तेभ्यः स्तुतिं श्रुत्वा प्रत्युवाच जनार्द्दनः । देवान्क्लिष्टमुखान्सर्वान्भवद्भिरागतं कथम्

इति तेषां स्तुतिं श्रुत्वा प्रत्युवाच जनार्दनः। देवान् क्लिष्टमुखान् सर्वान् भवद्भिरागतं कथम्॥

Verse 22

ब्रह्मोवाच । शृणु देव जगन्नाथ यस्मादस्माकमागतम् । कथयामि सुरश्रेष्ठ तदहं लोकभावन

ब्रह्मोवाच—शृणु देव जगन्नाथ यस्मादस्माकमागतम्। कथयामि सुरश्रेष्ठ तदहं लोकभावन॥

Verse 23

शूलिदत्तवरोन्मत्तः कंसो राजा दुरासदः । वसुधा ताडिता तेन करघातेन पीडिता

शूलिदत्तवरोन्मत्तः कंसो राजा दुरासदः। वसुधा ताडिता तेन करघातेन पीडिता॥

Verse 24

वरं दत्वा पुराप्यग्रे मायया तु प्रवंचितः । भागिनेयं विना शंभो मरणं भविता न मे

वरं दत्त्वा पुरा ह्यग्रे मायया तु प्रवञ्चितः । भागिनेयं विना शम्भो मरणं न भविष्यति मे ॥

Verse 25

तस्माद्गच्छ स्वयं देव कंसं हंतुं दुरासदम् । देवकीजठरे जन्म लब्ध्वा गत्वा च गोकुलम्

तस्माद्गच्छ स्वयं देव कंसं हन्तुं दुरासदम् । देवकीजठरे जन्म लब्ध्वा गत्वा च गोकुलम् ॥

Verse 26

ब्रह्मणा प्रेरितो देवः प्रत्युवाच च शूलिनम् । पार्वतीं देहि देवेश अब्दं स्थित्वा गमिष्यति

ब्रह्मणा प्रेरितो देवः प्रत्युवाच च शूलिनम् । पार्वतीं देहि देवेश अब्दं स्थित्वा गमिष्यति ॥

Verse 27

उमया रक्षया सार्द्धं शंखचक्रगदाधरः । उद्दिश्य मथुरां चक्रे प्रयाणं कमलासनः

उमया रक्षया सार्द्धं शंखचक्रगदाधरः । उद्दिश्य मथुरां चक्रे प्रयाणं कमलासनः ॥

Verse 28

देवकीजठरे जन्म लेभे तत्र गदाधरः । यशोदाकुक्षिमध्यास्ते शर्वाणी मृगलोचना

देवकीजठरे जन्म लेभे तत्र गदाधरः । यशोदाकुक्षिमध्यास्ते शर्वाणी मृगलोचना ॥

Verse 29

नवमासांश्च विश्रम्य कुक्षौ नवदिनांतकान् । भाद्रे मास्यसिते पक्षे चाष्टमीसंज्ञका तिथिः

नवमासान् कुक्षौ विश्रम्य नवदिनान्तं यावत् स्थित्वा, भाद्रमासेऽसितपक्षे अष्टमीसंज्ञिका तिथिः प्रवर्तते।

Verse 30

रोहिणीतारकायुक्ता रजनीघनघोषिता । तस्यां जातो जगन्नाथः कंसारिर्वसुदेवजः

रोहिणीतारकायुक्तायां घनघोषिण्यां रजन्याम्, तस्यां जगन्नाथः कंसारिर्वसुदेवजः प्रादुरभवत्।

Verse 31

वैराटी नंदपत्नी च यशोदाऽजीजनत्सुताम् । पुत्रं पद्मकरं पद्मनाभं पद्मदलेक्षणम्

वैराटी नन्दपत्नी यशोदा च सुतामजीजनत्; पुत्रं च पद्मकरं पद्मनाभं पद्मदलेक्षणं जनयामास।

Verse 32

तदा हर्षितुमारेभे दृष्ट्वा ह्यानकदुंदुभिः । कंसासुरभयत्रस्ता प्रोवाच देवकी तदा

तदा आनकदुन्दुभिं दृष्ट्वा हर्षितुमारेभे; किन्तु कंसासुरभयत्रस्ता देवकी तदा प्रोवाच।

Verse 33

वैराटीं गच्छ भो नाथ सुतं प्रत्यर्पितं किल । पुत्रं दत्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानय

वैराटीं गच्छ भो नाथ; सुतः किल तत्र प्रत्यर्पितः। पुत्रं यशोदयै दत्त्वा, तस्याः सुतां समानय।

Verse 34

तस्या वचः समाकर्ण्य वसुदेवोऽपि दुःखितः । अंके कुमारमादाय वैराट्यभिमुखंययौ

तस्या वचः समाकर्ण्य वसुदेवोऽपि शोकाकुलः। अंके कुमारमादाय वैराट्यभिमुखं जगाम॥

Verse 35

यमुनाजलसंपूर्णा तत्पथे मध्यवर्त्मनि । आसीद्घोरा महादीर्घा गम्भीरोदकपूरभाक्

तत्पथे मध्यवर्त्मनि यमुनाजलसंपूर्णा। घोरा महादीर्घा च गम्भीरोदकपूरिता॥

Verse 36

एवं दृष्ट्वा तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन् । वसुदेवोऽपि दुःखार्तो विललापातिचिंतया

एवं दृष्ट्वा तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन्। वसुदेवोऽपि शोकार्तो विललापातिचिन्तया॥

Verse 37

किं करोमि क्व गच्छामि विधिनापि हि वंचितः । कथमत्र गमिष्यामि वैराटीं नंदमंदिरम्

किं करोमि क्व गच्छामि विधिनापि हि वञ्चितः। कथमत्र गमिष्यामि वैराटीं नन्दमन्दिरम्॥

Verse 38

हरिणा तत्र सानंदं मायया वंचितः पिता । क्षणमात्रं तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन्

हरिणा तत्र सानन्दं मायया वञ्चितः पिता। क्षणमात्रं तटे स्थित्वा यमुनामवलोकयन्॥

Verse 39

तेन दृष्टा पुनः सापि क्षणाज्जानुवहाभवत् । तां दृष्ट्वा हृष्ट उत्तस्थौ प्रस्थानमकरोद्यथा

तेन पुनर्दृष्टा सा क्षणादेव जानुवहाभवत् । तां दृष्ट्वा स हृष्टः समुत्थाय पूर्ववत् प्रस्थानाय सज्जोऽभवत् ॥

Verse 40

मायां कृत्वा जगन्नाथः पितुरंकाज्जलेऽपतत् । तं पुत्रं पतितं दृष्ट्वा हाहाकृत्वा सुदुःखितः

मायां विधाय जगन्नाथः पितुरङ्काज्जलेऽपतत् । पतितं पुत्रं दृष्ट्वा स पिता ‘हाहा’ इति विलपन् सुदुःखितोऽभवत् ॥

Verse 41

महोपायं पुनः कर्तुं विधिना तेन वंचितः । त्राहि मां जगतां नाथ सुतं रक्ष सुरोत्तम

तेन विधिना महोपायं पुनः कर्तुं वञ्चितः । ‘त्राहि मां जगतां नाथ, सुतं रक्ष सुरोत्तम’ इति प्रार्थयामास ॥

Verse 42

जनकक्रंदितं दृष्ट्वा कंसारिः कृपया मुहुः । जलक्रीडां समाचर्य पितुःक्रोडमगात्पुनः

जनकक्रन्दितं दृष्ट्वा कंसारिः कृपया मुहुः । जलक्रीडां समाचर्य पितुः क्रोडं पुनरगात् ॥

Verse 43

यथा तेन यदुश्रेष्ठो जगाम नंदमंदिरम् । सुतं दत्त्वा यशोदायै सुतां तस्याः समानयत्

ततः स यदुश्रेष्ठो नन्दमन्दिरं जगाम । सुतं दत्त्वा यशोदायै तस्याः सुतां समानीयत् ॥

Verse 44

निजागारं ततः प्राप्य पत्न्यै प्रत्यर्पिता सुता । देवकी च प्रसूतेति वार्ता प्राप्ता सुरारिणा

निजागारं ततः प्राप्य पत्न्यै प्रत्यर्पिता सुता । देवकी च प्रसूतेति वार्ता प्राप्ता सुरारिणा

Verse 45

आनेतुं प्रस्थिता दूताः सुतं दुहितरं तदा । आगत्य कंसदूतास्ते सुतां नेतुं प्रचक्रमुः

आनेतुं प्रस्थिता दूताः सुतं दुहितरं तदा । आगत्य कंसदूतास्ते सुतां नेतुं प्रचक्रमुः

Verse 46

बलादेनां समाकृष्य देवकी वसुदेवयोः । कंसदूतैर्गृहीत्वा सा अर्पिता तु सुरारये

बलादेनां समाकृष्य देवकी वसुदेवयोः । कंसदूतैर्गृहीत्वा सा अर्पिता तु सुरारये

Verse 47

स धृत्वा तां महाराजः सभयोऽभूद्दुरासदः । शुद्धकांचनवर्णाभां पूर्णेंदुसदृशाननाम्

स धृत्वा तां महाराजः सभयोऽभूद्दुरासदः । शुद्धकांचनवर्णाभां पूर्णेंदुसदृशाननाम्

Verse 48

कंसो हसंतीं तां दृष्ट्वा विद्युत्स्फुरितलोचनाम् । आदिदेशासुरश्रेष्ठो जहि नीत्वा शिलोपरि

कंसो हसंतीं तां दृष्ट्वा विद्युत्स्फुरितलोचनाम् । आदिदेशासुरश्रेष्ठो जहि नीत्वा शिलोपरि

Verse 49

आज्ञां लब्ध्वाऽसुरास्ते वै निष्पेष्टुं तां प्रवर्तिताः । विद्युच्छीघ्रतया गौरी जगाम शंकरांतिकम्

आज्ञां लब्ध्वाऽसुरास्ते वै निष्पेष्टुं तां प्रवर्तिताः । विद्युच्छीघ्रतया गौरी जगाम शंकरांतिकम्

Verse 50

गौर्युवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यत्रास्ते शत्रुरुत्तमः । नंदस्य निलये गुप्तस्तव हंताऽसुरोत्तम

गौर्युवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यत्रास्ते शत्रुरुत्तमः । नंदस्य निलये गुप्तस्तव हंताऽसुरोत्तम

Verse 51

वसिष्ठ उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी जगाम निजमंदिरम् । श्रुत्वा वाक्यं ततो देव्याः कंसो राजा सुदुःखितः

वसिष्ठ उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी जगाम निजमंदिरम् । श्रुत्वा वाक्यं ततो देव्याः कंसो राजा सुदुःखितः

Verse 52

भगिनीं पूतनामाह गच्छ त्वं नंदमंदिरम् । छद्मना तं सुतं हत्वा गच्छ ते वांच्छितं बहु

भगिनीं पूतनामाह गच्छ त्वं नंदमंदिरम् । छद्मना तं सुतं हत्वा गच्छ ते वांच्छितं बहु

Verse 53

दास्यामि शत्रुं हंतुं मे व्रज शीघ्रतरं शुभे । आज्ञां प्राप्य राक्षसी सा गोकुलाभिमुखं गता

दास्यामि शत्रुं हंतुं मे व्रज शीघ्रतरं शुभे । आज्ञां प्राप्य राक्षसी सा गोकुलाभिमुखं गता

Verse 54

मायया सुंदरी रूपा प्रविष्टा तत्र गोकुले । पयोधरे गरं सा तु धृत्वा हंतुमुपागता

मायया सा सुन्दरीरूपा गोकुले तत्र प्रविश्य, पयोधरे विषं धृत्वा हन्तुमुद्यता समुपागता।

Verse 55

पशुपानां गृहद्वारि प्रविष्टालक्षितेति च । गत्वांतरुत्थाप्य शिशुं स्तनं दत्वापसद्गतिम्

पशुपानां गृहद्वारि सा प्रविष्टा अलक्षितेति; अन्तर्गत्वा शिशुमुत्थाप्य स्तनं दत्त्वा पापगतिं जगाम।

Verse 56

ततस्तु शकटं क्षिप्त्वा तृणावर्तादिमर्दनम् । कालीयदमनं कृत्वा गतो मधुपुरीं ततः

ततः शकटं क्षिप्त्वा तृणावर्तादीन् मर्दयित्वा, कालीयं दमयित्वा, ततः स मधुपुरीं गतः।

Verse 57

गत्वा कंसो हतः क्रूरः कंसमल्लानजीजयत् । एतत्ते कथितं राजन्विष्णोर्जन्मदिनव्रतम्

गत्वा तत्र क्रूरः कंसो हतः, कंसमल्लाश्च जिताः; एतत्ते कथितं राजन् विष्णोर्जन्मदिनव्रतम्।

Verse 58

श्रुत्वा पापानि नश्यंति कुर्यात्किं वा भविष्यति । य इदं कुरुते मर्त्यो या च नारी हरेर्व्रतम्

श्रुत्वैव पापानि नश्यन्ति—कुर्यात् किं नु भविष्यति? यो मर्त्यः, या च नारी, हरेर्व्रतमिदं करोति।

Verse 59

ऐश्वर्यमतुलं प्राप्य जन्मन्यत्र यथेप्सितम् । पूर्वविद्धा न कर्त्तव्या तृतीयाषष्ठिरेव च

ऐश्वर्यमतुलं प्राप्येह जन्म यथेप्सितम् । पूर्वविद्धा न कर्तव्या, तृतीया षष्ठिरेव च ॥

Verse 60

अष्टम्येकादशीभूता धर्मकामार्थवांच्छुभिः । वर्जयित्वा प्रयत्नेन सप्तमीसंयुताष्टमी

धर्मकामार्थवाञ्छद्भिरष्टम्येकादशीभूता । वर्जयित्वा प्रयत्नेन सप्तमीसंयुताष्टमी ॥

Verse 61

विना ऋक्षेऽपि कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी । उदये चाष्टमी किंचित्सकला नवमी यदि

विना ऋक्षेऽपि कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी । उदये चाष्टमी किंचित् सकला नवमी यदि ॥

Verse 62

मुहूर्तरोहिणीयुक्ता संपूर्णा चाष्टमी भवेत् । अष्टमी बुधवारेण रोहिणीसहिता यदि

मुहूर्तरोहिणीयुक्ता संपूर्णा चाष्टमी भवेत् । अष्टमी बुधवारेण रोहिणीसहिता यदि ॥

Verse 63

सोमेनैव भवेद्राजन्किंकृतैर्व्रतकोटिभिः । नवम्यामुदयात्किंचित्सोमे सापि बुधेऽपि च

सोमेनैव भवेद् राजन् किंकृतैर्व्रतकोटिभिः । नवम्यामुदयात् किंचित् सोमे सापि बुधेऽपि च ॥

Verse 64

अपि वर्षशतेनापि लभ्यते वा न लभ्यते । विना ऋक्षं न कर्तव्या नवमीसंयुताष्टमी

अपि वर्षशतेनापि लभ्यते वा न लभ्यते। ऋक्षं विना तु कर्तव्या न नवमीसंयुताष्टमी॥

Verse 65

कार्याविद्धापि सप्तम्यां रोहिणीसंयुताष्टमी । कलाकाष्ठामुहूर्तेऽपि यदा कृष्णाष्टमीतिथिः

कार्याविद्धापि सप्तम्यां रोहिणीसंയुताष्टमी। कलाकाष्ठामुहूर्तेऽपि यदा कृष्णाष्टमीतिथिः॥

Verse 66

नवम्यां सैव वा ग्राह्या सप्तमीसंयुता न हि । किं पुनर्बुधवारेण सोमेनापि विशेषतः

नवम्यां सैव वा ग्राह्या सप्तमीसंयुता न हि। किं पुनर्बुधवारेण सोमेनापि विशेषतः॥

Verse 67

किं पुर्नर्नवमीयुक्ता कुलकोट्यास्तु मुक्तिदा । पलवेधेन राजेंद्र सप्तम्या अष्टमीं त्यजेत्

किं पुनर्नवमीयुक्ता कुलकोट्यास्तु मुक्तिदा। पलवेधेन राजेन्द्र सप्तम्या अष्टमीं त्यजेत्॥

Verse 68

सुरायाबिंदुनास्पृष्टं गंगांभः कलशं यथा । दिलीप उवाच । केन चादौ कृतं चेदं केन वा तत्प्रकाशितम् । किं पुण्यं किं फलं देव कथयस्व महामुने

सुरायाबिन्दुनास्पृष्टं गङ्गाम्भःकलशं यथा। दिलीप उवाच—केन चादौ कृतं चेदं केन वा तत्प्रकाशितम्। किं पुण्यं किं फलं देव कथयस्व महामुने॥

Verse 69

वसिष्ठ उवाच । चित्रसेनो महाराजा महापापपरो महान् । अगम्यागमनं कृत्वा स्वर्णस्तेयं द्विजस्य च

वसिष्ठ उवाच—चित्रसेनो महाराजः महापापपरायणः। अगम्यागमनं कृत्वा द्विजस्य स्वर्णमप्यचौरयत्॥

Verse 70

सुरायां च सदा तृप्तो वृथामांसे सदा रतः । एवं पापसमायुक्तो नित्यं प्राणिवधे रतः

सुरायां सदा तृप्तो वृथा मांसभुजि रतः। एवं पापसमायुक्तो नित्यं प्राणिवधे रतः॥

Verse 71

चांडालैः पतितैः सार्द्धमालापं सर्वदाकरोत् । एतदेवं विधो राजा मृगयायां मनो दधे

चाण्डालैः पतितैः सार्धं सदा संवादमाचरत्। एवंविधोऽसौ राजा मृगयायां मनो दधे॥

Verse 72

अरण्ये द्वीपिनं ज्ञात्वा वेष्टयित्वा च सर्वतः । सावधानं भटान्सर्वान्वाक्यमेतदुवाच ह

अरण्ये द्वीपिनं ज्ञात्वा सर्वतः परिवेष्ट्य च। सावधानान् भटान् सर्वान् वाक्यमेतदुवाच ह॥

Verse 73

अहमेव निहन्म्येनं योऽन्योस्मिन्प्रहरिष्यति । स वध्यो नात्र संदेहो व्याघ्रो राज्ञः पथा ययौ

अहमेव निहन्म्येनं योऽन्योऽस्मिन् प्रहरिष्यति। स वध्यो नात्र सन्देहो व्याघ्रो राजपथं ययौ॥

Verse 74

सलज्जोऽपि ततो राजा व्याघ्रं पश्चाज्जगाम ह । अनेकक्लेशदुःखेन व्याघ्रं हंतुं समाहितः

ततः स राजा लज्जितोऽपि व्याघ्रस्य पश्चाद् जगाम ह। अनेकक्लेशदुःखैः पीडितोऽपि व्याघ्रं हन्तुं समाहितोऽभवत्॥

Verse 75

क्षुत्पिपासाकुलक्लेशः संध्यायां यमुनातटे । अष्टमीरोहिणीयुक्ता तद्दिनं जन्मवासरम्

क्षुत्पिपासाकुलक्लेशः संध्याकाले यमुनातटे। अष्टम्या रोहिणीयुक्ता तद्दिनं जन्मवासरम्॥

Verse 76

श्वःकन्या यमुनायां वै व्रतं चक्रुर्नराधिप । नानोपहारैर्द्रव्यैश्च धूपदीपैः सुशोभनैः

श्वःकन्यायां यमुनायां वै व्रतं चक्रुर्नराधिप। नानोपहारैर्द्रव्यैश्च धूपदीपैः सुशोभनैः॥

Verse 77

गंधपुष्पं तथा द्रव्यं कुंकुमादिमनोहरम् । अन्नं बहुगुणं दृष्ट्वा भोक्तुं तन्मानसंकुलम्

गन्धपुष्पं तथा द्रव्यं कुंकुमादि मनोहरम्। अन्नं बहुगुणं दृष्ट्वा भोक्तुं तन्मानसं कुलम्॥

Verse 78

राजोवाच । अन्नाभावान्ममाद्याशु प्राणा यास्यंति निश्चितम् । स्त्रिय ऊचुः । जन्माष्टम्यां हरे राजन्न भोक्तव्यं त्वयानघ

राजोवाच—अन्नाभावान्ममाद्याशु प्राणा यास्यन्ति निश्चितम्। स्त्रिय ऊचुः—जन्माष्टम्यां हरे राजन्न न भोक्तव्यं त्वयानघ॥

Verse 79

गृध्रमांसं खरं काकं गोमांसमन्नमेव च । भुक्तवान्नात्र संदेहो यो भुंक्ते कृष्णजन्मनि

कलियुगे यः कश्चिद् एतान् भक्ष्यान् भुङ्क्ते, नात्र संशयः—स गृध्रमांसं खरमांसं काकमांसं गोमांसं चान्नरूपेण भुक्तवानिव भवति।

Verse 80

किं किं छिद्रं न संजातं संसारे वसतां नृणाम् । येन देहेस्थिते प्राणे जयंती न कृता नृप

हे नृप, संसारे वसतां नृणां किं किं छिद्रं न संजायते? येन देहे प्राणे स्थितेऽपि जयन्तीव्रतं न कृतम्।

Verse 81

तत्राकृतोपवासस्य शासनं यममंदिरम् । यद्दत्तं पितरो नित्यं न गृह्णंति यथाविधि

तत्राकृतोपवासस्य दण्डः शासनं यममन्दिरम्। यच्च नित्यं पितृभ्यो दत्तं, तदपि विधिहीनं पितरः न गृह्णन्ति।

Verse 82

पितरः पातिताः सर्वे जयंत्यां भोजने कृते । इति श्रुत्वा ततो राजा व्रतं चक्रे नराधिप

‘जयन्त्यां भोजने कृते सर्वे पितरः पातिताः’ इति श्रुत्वा, ततो नराधिपो राजा व्रतं चकार।

Verse 83

किंचित्पुष्पं कियद्गंधं वस्त्रं चानीय हर्षितः । एतद्व्रतं समायुक्तं तिथिभांते च पारणम् । व्रतस्यास्य प्रभावेण चित्रसेनो हरेर्गृहम्

किञ्चित्पुष्पं कियद्गन्धं वस्त्रं च आनीय हर्षितः। एतद्व्रतं सम्यगनुष्ठेयं, तिथ्यन्ते च पारणम्। अस्य व्रतस्य प्रभावेण चित्रसेनो हरेर्गृहं प्राप्तवान्।

Verse 84

दिव्यं विमानमारुह्य गतवान्पितृभिः सह । यत्फलं मथुरां गत्वा दृष्ट्वा कृष्णमुखांबुजम्

दिव्यं विमानमारुह्य पितृभिः सह गतवान्; मथुरां गत्वा कृष्णस्य मुखाम्बुजदर्शनात् यत्फलं, तत्फलमेव प्राप।

Verse 85

तत्फलं प्राप्यते पुंसाकृष्णजन्माष्टमीव्रतात् । यत्फलं द्वारकां गत्वा दृष्टे विश्वेश्वरे हरौ । तत्फलं प्राप्यते दीनैः कृत्वा जन्माष्टमीव्रतम्

कृष्णजन्माष्टमीव्रतात् पुंसः तत्फलं प्राप्यते; द्वारकां गत्वा विश्वेश्वरे हरौ दृष्टे यत्फलं, दीनैरपि जन्माष्टमीव्रतकरणात् तत्फलमेव लभ्यते।