उत्तरे भागे गङ्गामाहात्म्ये मोहिनी-वसु-संवादे वसुः गङ्गास्नानस्य धर्मक्रमं निरूपयति। स प्रथमं कालभेदेन फलतारतम्यं वदति—निरन्तरं माघस्नानं इन्द्रलोकं ततः ब्रह्मपुरं नयति; उत्तरायणकाले नियमोपवासादि तथा सङ्क्रान्तिस्नानं विष्णुलोकप्रदं भवति। विषुव-उत्तरायण-दक्षिणायन-संक्रमाः, अक्षया तिथिः, मन्वन्तर-युगारम्भाः, दुर्लभ-नक्षत्रयोगाः, पर्वाणि, महोदय-अर्धोदयौ, ग्रहणस्नानं च महापुण्यवर्धकं जन्माद्यद्यावद्-पापशोधकं च इति प्रतिपाद्यते। अनन्तरं देशभेदेन पुण्यवृद्धिं दर्शयन् कुरुक्षेत्रादि-विन्ध्य-काशी-पर्यन्तं क्रमं, तथा मोक्षप्रद-त्रयम्—गङ्गाद्वारं (हरिद्वारः), प्रयागः, सागर-सङ्गमश्च—विशेषेण स्तौति। कुशावर्त-कनखल-सौकर/वराह-स्थान-ब्रह्मतीर्थ-कुब्ज-कापिल-सरयूगङ्गासङ्गमे वेणीराज्य-गाण्डव-रामतीर्थ-सोमतीर्थ-चम्पक-उत्तरवाहिनी-गङ्गा-कलश-सोमद्वीप-जाह्नवी-सरः-अदितितीर्थ/तारक-कश्यप/शिलोच्चय-इन्द्राणी-प्रद्युम्न-तीर्थ-दक्षप्रयाग-यमुनादीनि तीर्थानि निर्दिश्य, यज्ञतुल्यपुण्यं रोगनाशं पापक्षयं स्वर्गं वा विष्णुपदप्राप्तिं च प्रतिजानाति।
Verse 1
वसुरुवाच । अथ कालविशेषे तु गंगास्नानस्य ते फलम् । कीर्तयिष्यामि वामोरु सावधाना निशामय ॥ १ ॥
वसुरुवाच—अथ कालविशेषेषु गंगास्नानस्य फलम् अहं कीर्तयिष्यामि; वामोरु, सावधाना निशामय।
Verse 2
नैरंतर्येण गंगाया माघे स्नाति च यो नरः । सशक्रलोके सुचिरं कालं तिष्ठेत्सगोत्रजः ॥ २ ॥
यो नरः माघमासे गंगायां नैरन्तर्येण स्नाति, स सगोत्रजः सशक्रलोके सुचिरं कालं तिष्ठति।
Verse 3
ततो ब्रह्मपुरं याति कल्पकोटिशतायुतैः । नैरंतर्येण विधिवद्गङ्गायां स्नाति यो नरः ॥ ३ ॥
ततः यो नरः गङ्गायां विधिवत् नैरन्तर्येण स्नाति, स कल्पकोटिशतायुतैः ब्रह्मपुरं याति।
Verse 4
षण्मासमेककालाशी सकृदेवोत्तरायणे । सोऽपि विष्णुपदं याति कुलानां शतमुद्धरन् ॥ ४ ॥
षण्मासं एककालाशी, उत्तरायणे सकृदेव यः, सोऽपि कुलानां शतमुद्धरन् विष्णुपदं याति।
Verse 5
संक्रांतिषु तु सर्वासु स्नात्वा गङ्गाजले नरः । विमानेनार्कवर्णेन स व्रजेद्विष्णुमंदिरम् ॥ ५ ॥
सर्वासु संक्रांतिषु गङ्गाजले स्नात्वा नरः, अर्कवर्णेन विमानेन विष्णुमन्दिरं व्रजेत्।
Verse 6
विषुवेऽयनसंक्रांतौ विशेषात्फलमीरितम् । तपःसमं कार्तिकेऽपि गङ्गास्नाने फलं विदुः ॥ ६ ॥
विषुवेऽयनसंक्रान्तौ विशेषफलमुदीरितम्; कार्तिकेऽपि गङ्गास्नाने तपःसमं फलं विदुः।
Verse 7
मेषप्रवेशार्ककाले कार्तिक्यां वापि मोहिनि । माघस्नानाधिकं प्राहुः कमलासनपूर्वकाः ॥ ७ ॥
हे मोहिनि, मेषप्रवेशार्ककाले कार्तिक्यां वापि, कमलासनपूर्वकाः माघस्नानं सर्वाधिकं प्राहुः।
Verse 8
संवत्सरस्नानजन्यं फलमक्षयके तिथौ । कार्तिके वापि वैशाखे इति प्राह पिता तव ॥ ८ ॥
संवत्सरपर्यन्तं स्नानजन्यं यत् पुण्यफलं, तदक्षयतिथौ लभ्यते; विशेषतः कार्तिके वा वैशाखे—इति तव पिता प्राह।
Verse 9
मन्वादौ च युगादौ यत्प्रोक्तं गंगाजले फलम् । स्नानैन याज्यवनिते त्रिमास्यापि च तत्फलम् ॥ ९ ॥
मन्वादौ युगादौ च गङ्गाजले स्नानस्य यत् फलम् उक्तं, तत् एव हे याज्यवनिते, त्रिमास्यव्रतपालनेनापि स्नानेन लभ्यते।
Verse 10
द्वादश्यां श्रवणर्क्षे च अष्टम्यां पुष्ययोगतः । आर्द्रायां च चतुर्दश्यां गंगास्नानं सुदुर्लभम् ॥ १० ॥
द्वादश्यां श्रवणनक्षत्रे, अष्टम्यां पुष्ययोगयुक्तायां, तथा आर्द्रानक्षत्रे चतुर्दश्यां—गङ्गास्नानं सुदुर्लभं (महापुण्यप्रदम्)।
Verse 11
पूर्णिमा माधवे पुण्या तथा कार्तिकमाघयोः । अमावस्यास्तथैतेषां गंगास्नाने सुदुर्लभाः ॥ ११ ॥
माधवमासे पूर्णिमा पुण्या; तथा कार्तिकमाघयोः पूर्णिमे अपि। एतेषां मासानां अमावास्याश्च—गङ्गास्नाने सुदुर्लभाः महापुण्यप्रदाः।
Verse 12
कृष्णाष्टम्यां सहस्रं तु शतं स्यात्सर्वपर्वसु । अमायां च तथाष्टम्यां माघासितदले सति ॥ १२ ॥
कृष्णाष्टम्यां पुण्यं सहस्रगुणं; सर्वपर्वसु शतगुणं स्यात्। तथा अमावास्यायां च अष्टम्यां च—माघमासस्य कृष्णपक्षे सति—पुण्यं विशेषतः प्रवर्धते।
Verse 13
अर्धोदयं तदा पर्वकिंचिन्न्यूनं महोदयः । महोदये शतगुणं लक्षमर्द्धोदये स्मृतम् ॥ १३ ॥
तदा अर्धोदयः पवित्रसंयोगेषु महोदयात् किंचित् श्रेष्ठः स्मृतः। महोदये शतगुणं पुण्यफलं, अर्धोदयेतु लक्षगुणं फलमिति निगदितम्॥
Verse 14
स्नानं गंगाजले देवि ग्रहणाच्चन्द्रसूर्ययोः । मासत्रयस्नानफलं फाल्गुनाषाढ मासयोः ॥ १४ ॥
देवि, चन्द्रसूर्यग्रहणकाले गङ्गाजले स्नानं कृतं मासत्रयस्नानफलसमं भवति, विशेषतः फाल्गुनाषाढमासयोः॥
Verse 15
जन्मर्क्षे तु कृते स्नाने गंगायां भक्तिभावतः । जन्मप्रभृति पापं वै संचितं हि विनश्यति ॥ १५ ॥
जन्मनक्षत्रदिने गङ्गायां भक्तिभावेन कृतस्नाने जन्मप्रभृति सञ्चितं पापं निश्चयेन विनश्यति॥
Verse 16
चतुर्दश्यां माघकृष्णे व्यतीपातश्च दुर्लभः । कृष्णाष्टम्यां विशेषेण वैधृतिर्जाह्नवीजले ॥ १६ ॥
माघकृष्णचतुर्दश्यां व्यतीपातयोगः दुर्लभः; कृष्णाष्टम्यां च विशेषतः जाह्नवीजले वैधृतियोगः (भवति)॥
Verse 17
माघं सकलमेवापि नरो यो विधिपूर्वकम् । अरुणोदयके स्नायी स तु जातिस्मरो भवेत् ॥ १७ ॥
यो नरः सकलं माघमासं विधिपूर्वकम् अरुणोदयकाले स्नानं करोति, स जातिस्मरो भवति॥
Verse 18
सर्वशास्त्रार्थविज्ज्ञानी नीरोगश्च भवेद्भ्रुवम् । संक्रांत्यां पक्षयोरंते ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ १८ ॥
सर्वशास्त्रार्थविज्ञानी नीरोगश्च भवेद्ध्रुवम् । संक्रान्त्यां पक्षयोरन्ते ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ १८ ॥
Verse 19
गंगास्नातो नरः कामाद्ब्रह्मणः सदनं लभेत् । इंदोर्लक्षगुणं प्रोक्तं रवेर्दशगुणं ततः ॥ १९ ॥
गङ्गास्नातो नरः कामाद्ब्रह्मणः सदनं लभेत् । इन्दोर्लक्षगुणं प्रोक्तं रवेर्दशगुणं ततः ॥ १९ ॥
Verse 20
गंगातीरे तु संप्राप्ता इंदोः कोटी रवेर्दश । वारुणेन समायुक्ता मधौ कृष्णा त्रयोदशी । गंगायां यदि लभ्येत सूर्यग्रहशतैः समा ॥ २० ॥
गङ्गातीरे तु संप्राप्ता इन्दोः कोटि रवेर्दश । वारुणेन समायुक्ता मधौ कृष्णा त्रयोदशी । गङ्गायां यदि लभ्येत सूर्यग्रहशतैः समा ॥ २० ॥
Verse 21
ज्येष्ठे मासि क्षितिसुतदिने शुक्लपक्षे दशम्यां हस्ते शैलादवतरदसौ जाह्नवी मर्त्यलोकम् । पापान्यस्यां हरति हि तिथौ सा दशैषाद्यगंगा पुण्यं दद्यादपि शतगुणं वाजिमेधक्रतोश्च ॥ २१ ॥
ज्येष्ठे मासि क्षितिसुतदिने शुक्लपक्षे दशम्यां हस्ते शैलादवतरदसौ जाह्नवी मर्त्यलोकम् । पापान्यस्यां हरति हि तिथौ सा दशैषाद्यगङ्गा पुण्यं दद्यादपि शतगुणं वाजिमेधक्रतोश्च ॥ २१ ॥
Verse 22
महापातकसंघानि यानि पापानि संति मे । गोविंदद्वादशीं प्राप्य तानि मे हन जाह्नवि ॥ २२ ॥
महापातकसंघानि यानि पापानि सन्ति मे । गोविन्दद्वादशीं प्राप्य तानि मे हन जाह्नवि ॥ २२ ॥
Verse 23
मघासंज्ञेन ऋक्षेण चंद्रः संपूर्णमंडलः । गुरुणा याति संयोगं तन्महत्वं तिथेः स्मृतम् ॥ २३ ॥
मघासंज्ञे नक्षत्रे चन्द्रः पूर्णमण्डलः सन् गुरुणा सह यदा संयोगं याति, तदा तस्य तिथेर्महत्त्वं स्मृतम्।
Verse 24
गंगायां यदि लभ्येत सूर्यग्रहशतैः समा । अथ देशविशेषेण स्नानस्य फलमुच्यते ॥ २४ ॥
गङ्गायां स्नानफलम् यदि सूर्यग्रहशतसमं लभ्यते, अथ देशविशेषानुसारतः स्नानस्य फलं कथ्यते।
Verse 25
कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र तत्रावगाहिता । कुरुक्षेत्राच्छतगुणा यत्र विंध्येन संयुता ॥ २५ ॥
कुरुक्षेत्रात् दशगुणं पुण्यं यत्र तत्रावगाहने; यत्र च विंध्येन संयुता, तत्र कुरुक्षेत्रात् शतगुणं भवति।
Verse 26
विंध्याच्छतगुणा प्रोक्ता काशीपुर्यां तु जाह्नवी । सर्वत्र दुर्लभा गंगा त्रिषु स्थानेषु चाधिका ॥ २६ ॥
विंध्यात् शतगुणा प्रोक्ता काशीपुर्यां तु जाह्नवी; सर्वत्र दुर्लभा गङ्गा, त्रिषु स्थानेषु चाधिका।
Verse 27
गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे । एषु स्नाता दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ २७ ॥
गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागर-सङ्गमे; एषु स्नाता ये मृतास्ते दिवं यान्ति, तेऽपुनर्भवाः।
Verse 28
गंगाद्वारे कुशावर्ते स्नाने पुण्यफलं श्रृणु । सप्तानां राजसूयानां फलं स्यादश्वमेधयोः ॥ २८ ॥
गङ्गाद्वारे कुशावर्ते स्नानस्य पुण्यफलं शृणु। तत्र स्नानात् सप्त राजसूययज्ञानां फलं, अश्वमेधयज्ञानां च फलं प्राप्यते॥
Verse 29
उषित्वा तत्र मासार्द्धं षण्णां विश्वजितां फलम् । दशायुतानां तु गवां दानपुण्यं विदुर्बुधाः ॥ २९ ॥
तत्र मासार्धं निवसन् षण्णां विश्वजितां फलं लभते। तथा दशायुतगवां दानपुण्यं बुधैः प्रकीर्तितम्॥
Verse 30
सरोत्तमेऽथ गोविंदं रुद्रं कनखले स्थितम् । स्नात्वा वाप्येषु गंगायां पुण्यमक्षयमाप्नुयात् ॥ ३० ॥
अथ सरोत्तमे गोविन्दं दर्शनं कुर्यात्, कनखले स्थितं रुद्रं च। तत्र वापीषु गङ्गायां च स्नात्वा अक्षयं पुण्यं प्राप्नुयात्॥
Verse 31
तीर्थं च सौकरं नाम महापुण्यं शुभे श्रृणु । यस्मिन्नाविरभूत्पूर्वं वाराहाकृतिरच्युतः ॥ ३१ ॥
शुभे, सौकरं नाम तीर्थं महापुण्यं शृणु। यस्मिन् पुरा अच्युतो भगवान् वाराहाकृत्या प्रादुर्भूतः॥
Verse 32
शतस्याग्निचितां पुण्यं ज्योतिष्टोमद्वयस्य च । अग्निष्टोमसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः ॥ ३२ ॥
शताग्निचितां पुण्यं, ज्योतिष्टोमद्वयस्य च। सहस्राग्निष्टोमयज्ञानां फलं मानवः प्राप्नोति॥
Verse 33
तत्रैव ब्रह्मणस्तीर्थे ज्योतिष्टोमायुतस्य च । अश्वमेधत्रयस्यापि स्नातः पुण्यं लभेन्नरः ॥ ३३ ॥
तत्रैव ब्रह्मणस्तीर्थे स्नातो नरः पुण्यभाग्भवेत्। ज्योतिष्टोमायुतस्यैव तथा अश्वमेधत्रयस्य च फलमवाप्नुयात्॥
Verse 34
कुब्जाख्यं तीर्थमनघं यत्र च व्याधयोऽखिलाः । नश्यंति सर्वजन्मोत्थं पातकं चापि मोहिनि ॥ ३४ ॥
कुब्जाख्यं तीर्थमनघं यत्र व्याधयः समस्ताः। नश्यन्ति सर्वजन्मोत्थं पातकं चापि, मोहिनि॥
Verse 35
अत्रान्यत्कापिलं तीर्थं यत्र स्नातो नरः शुभे । कपिलाष्टायुतस्यापि दानतुल्यफलं लभेत् ॥ ३५ ॥
अत्र कापिलं नाम तीर्थमन्यत्, शुभे, यत्र स्नातः। नरः कपिलाष्टायुतदानतुल्यं पुण्यफलं लभेत्॥
Verse 36
गंगाद्वारे कुशावर्ते बिल्वके नीलपर्वते । तीर्थे कनखले स्नात्वा धूतपापो व्रजेद्दिवम् ॥ ३६ ॥
गंगाद्वारे कुशावर्ते बिल्वके नीलपर्वते। कनखले च तीर्थे स्नात्वा धूतपापो व्रजेद्दिवम्॥
Verse 37
पवित्रार्थं ततस्तीर्थं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । द्वयोर्विश्वजितोस्तत्र स्नानात्पुण्यं लभेन्नरः ॥ ३७ ॥
पवित्रार्थं ततस्तीर्थं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्। विश्वजितोर्नाम तीर्थद्वये तत्र स्नानात् पुण्यं लभेन्नरः॥
Verse 38
वेणीराज्यं ततस्तीर्थं सरयूर्यत्र गंगया । सुपुण्यया महापुण्या स्वसा स्वस्रेव संगता ॥ ३८ ॥
ततो वेणीराज्यं नाम तीर्थं, यत्र सरयूर् गङ्गया सह संगच्छते। सुपुण्या महापुण्या सरयूः स्वसा इव स्वस्रेव परमपुण्यया गङ्गया सह संगता॥
Verse 39
हरेर्दक्षिणपादाब्जक्षालनादमरापगा । वामपादोद्भवा वापि सरयूर्मानसप्रसूः ॥ ३९ ॥
हरेर्दक्षिणपादपद्मस्य क्षालनात् अमरापगा गङ्गा प्रादुर्भूता; वामपादात् तु मानसप्रसूः सरयूः प्रादुरभवत्॥
Verse 40
तीर्थे तत्रार्चयन् रुद्रं विष्णुं विष्णुत्वमाप्नुयात् । पञ्चाश्वमेधफलदं स्नानं तत्र प्रकीर्तितम् ॥ ४० ॥
तत्र तीर्थे रुद्रमर्चयन् जनो विष्णुत्वमवाप्नुयात्। तत्र स्नानं पञ्चाश्वमेधफलप्रदं इति प्रकीर्तितम्॥
Verse 41
ततस्तु गांडवं तीर्थं गंडकी यत्र संगता । गोसहस्रस्य दानं च तत्र स्नानं समं द्वयम् ॥ ४१ ॥
ततो गांडवं नाम तीर्थं, यत्र गण्डकी संगता। तत्र स्नानं गोसहस्रदानफलसमं, उभयं समफलम् इति॥
Verse 42
रामतीर्थं ततः पुण्यं वैकुंठं यत्र सन्निधौ । सोमतीर्थं ततः पुण्यं यत्रासौ नकुलो मुनिः ॥ ४२ ॥
ततः पुण्यं रामतीर्थं, यत्र सन्निधौ वैकुण्ठमेव। ततः पुण्यं सोमतीर्थं, यत्र नकुलो मुनिरासीत्॥
Verse 43
समभ्यर्च्य शिवं ध्यायन्गणतां तु समाययौ । चंपकाख्यं पुण्यतीर्थं यद्गंगोत्तरवाहिनी ॥ ४३ ॥
शिवं समभ्यर्च्य तं ध्यायन् स गणत्वं समाययौ। ततश्चंपकनाम पुण्यतीर्थं जगाम, यत्र गङ्गोत्तरवाहिनी॥
Verse 44
मणिकर्णिकया तुल्यं महापातकनाशनम् । कलशाख्यं ततस्तीर्थं कलशादुत्थितो मुनिः ॥ ४४ ॥
मणिकर्णिकासमा शक्त्या महापातकनाशनम्। ततः कलशनाम तीर्थं; कलशादुत्थितो मुनिः॥
Verse 45
अगस्त्यः पूजयन्यत्र रुद्रं मुनिवरोऽभवत् । सोमद्वीपं महापुण्यं तीर्थं वाराणसीसमम् ॥ ४५ ॥
यत्रागस्त्यः रुद्रं पूजयन् मुनिवरोऽभवत्। तत्सोमद्वीपं महापुण्यं तीर्थं वाराणसीसमम्॥
Verse 46
सोमो यत्रार्चयन्नीशं रुद्रेण शिरसा धृतः । विश्वामित्रस्य भगिनी गंगया यत्र संगता ॥ ४६ ॥
यत्र सोमोऽर्चयन्नीशं रुद्रेण शिरसा धृतः। विश्वामित्रस्य भगिनी गङ्गया यत्र सङ्गता॥
Verse 47
तत्राप्लुतो नरो भूयाद्वासवस्य प्रियोऽतिथिः । जह्नुह्रदे महातीर्थे स्नातो मर्त्यो हि मोहिनि ॥ ४७ ॥
तत्र स्नातो नरः भूयाद्वासवस्य प्रियोऽतिथिः। हे मोहिनि, जह्नुह्रदाख्ये महातीर्थेऽप्लुतो मर्त्यः॥
Verse 48
एकविंशतिकुल्यानां तारको भवति ध्रुवम् । तस्माददितितीर्थं च यत्रावापादितिर्हरिम् ॥ ४८ ॥
एकविंशतिकुल्यानां मध्ये तारकं तीर्थं ध्रुवं निश्चयेन प्रतिष्ठितम्। तस्मादेतददितितीर्थं प्रसिद्धं यत्रादितिर्हरिं विष्णुमवाप॥
Verse 49
कश्यपात्तत्र सुभगे स्नानमाहुर्महोदयम् । शिलोच्चयं महातीर्थँ यत्र तप्त्वा तपः प्रजाः ॥ ४९ ॥
हे सुभगे, तत्र कश्यपतीर्थे स्नानं महोदयप्रदं इति मुनयः प्राहुः। शिलोच्चय इति ख्यातं महातीर्थं यत्र प्रजास्तपस्तप्त्वा शुद्धिं ययुः॥
Verse 50
तृणादिभिः सह स्वर्गं यांति तीर्थगणाश्रयात् । इंद्राणीनामतीर्थं स्याद्यत्रेंद्राणी तु वासवम् ॥ ५० ॥
तीर्थगणाश्रयात् तृणादयः अपि स्वर्गं यान्ति। यत्रेन्द्राणी वासवं प्राप्तवती तत् ‘इन्द्राणीतীर्थ’ इति प्रसिद्धं स्यात्॥
Verse 51
तपस्तप्त्वा पतिं लेभे सेव्यमेतत्प्रयागवत् । पुण्यदं स्नातकं तीर्थं विश्वामित्रस्तपश्चरन् ॥ ५१ ॥
तपस्तप्त्वा पतिं लेभे; एतत्तीर्थं प्रयागवत् सेव्यम्। स्नातकानां पुण्यदं तीर्थं यत् विश्वामित्रोऽपि तपश्चरन् अर्चयामास॥
Verse 52
यत्र ब्रह्मर्षितां लेभे क्षत्त्रियस्तीर्था सेवया । प्रद्युम्नतीर्थं तपसा ख्यातं यत्र स्मरो हरेः ॥ ५२ ॥
यत्र तीर्थसेवया क्षत्त्रियो ब्रह्मर्षित्वं लेभे। तत् प्रद्युम्नतीर्थं तपसा ख्यातं यत्र स्मरोऽपि हरेः सम्बन्धं प्राप॥
Verse 53
प्रद्युम्ननामा पुत्रोऽभूत्परं तत्र महोदयम् । ततो दक्षप्रयागं तु गंगातो यमुनागत ॥ ५३ ॥
तत्र प्रद्युम्ननामा पुत्रोऽभूत्—परमं महोदयकारणम्। ततः स गङ्गातो दक्षप्रयागं गत्वा पुनर्यमुनां प्राप्तवान्॥
Verse 54
स्नात्वा तत्राक्षयं पुण्यं प्रयाग इव लभ्यते ॥ ५४ ॥
तत्र स्नात्वा अक्षयं पुण्यं लभ्यते—प्रयागे यथा तथा॥
Verse 55
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्ये स्थलविशेषस्नानफलकथनं नाम चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४० ॥
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गङ्गामाहात्म्ये स्थलविशेषस्नानफलकथनं नाम चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः॥
The chapter ranks Māgha as the peak season for Gaṅgā-snāna, explicitly stating its superiority even when compared with highly praised times such as Kārttika and solar-ingress occasions, presenting Māgha as the most potent convergence of vrata discipline and tīrtha potency.
Gaṅgādvāra (Haridwar), Prayāga (confluence region), and the Gaṅgā’s meeting with the ocean (commonly identified with Gaṅgā-sāgara) are presented as three particularly superior locations; dying after bathing there is said to lead to heaven without return.
It uses a Purāṇic equivalence model: tīrtha-snāna and tīrtha-sevā are framed as accessible substitutes for large śrauta rites (Aśvamedha, Rājasūya, Jyotiṣṭoma, Agniṣṭoma), assigning quantified “sacrifice-equivalent” merit to specific sites and times to guide lay practice.