Indrajit in the Ramcharitmanas

तस्य सुखं संपत्तिः पुत्राः सेना सहायाश्च, तस्य जयः प्रतापः बलं बुद्धिः प्रसिद्धिश्च, सर्वं नित्यं नवतरं वर्धते स्म, यथा प्रतिलाभेन लोभः अधिकं वर्धते। अतिबलः कुंभकर्णः तस्य भ्राता आसीत्, यस्य कृते जगति कश्चित् प्रतिभटः नासीत्। सः पानं…

मेघनादं पुनराहूय तं शिक्षां दत्त्वा बलं वैरं च वर्धितवान्। ये देवाः समरे स्थिरा बलवन्तः युद्धे अभिमानिनः च, तान् रणे जित्वा बद्ध्वा अत्र आनय। पुत्रः उत्थाय पितुः आज्ञां स्वीकृतवान्। एवं सर्वेभ्यः आज्ञां दत्त्वा सः स्वयं गदां हस्ते नीत्वा…

इन्द्रजिते यत्किञ्चिदुक्तं, तत्सर्वं पूर्वमेव कृतमिव। येभ्यः प्रथममाज्ञा दत्ता, तेषां चरित्रं शृणु यत्कृतम्। भीमरूपाः सर्वे पापिनः, राक्षससमूहाः देवतानां पीडकाः। दैत्यसमूहः उपद्रवं कुर्वाणाः मायया नानारूपाणि धारयन्तः। येन केन प्रकारेण…

पुत्रवधं श्रुत्वा लङ्कापतिः क्रुद्धः सञ्जातः, सः बलवान् मेघनादं प्रैषयत्। हे पुत्र, एनं मा मारय, किन्तु बध्नीहि। एतं कपिं पश्यामः, कुतः सः आगतः इति च जानीमः। अतुल्यः योद्धा इन्द्रजित् प्रस्थितः, भ्रातुः मरणं श्रुत्वा क्रोधम् आपन्नः। कपिः…

सः ब्रह्मास्त्रं सन्धाय कपिः मनसि विचारम् अकरोत् - यदि ब्रह्मशरं न मानयामि तर्हि अस्य अपारा महिमा नश्यति।

सः ब्रह्मास्त्रेण कपिं प्राहतवान्, पतन्तमपि कपिः शत्रुसैन्यां संहृतवान्। सः अपश्यत् यत् कपिः मूर्छितः अभवत्, नागपाशेन बद्ध्वा तं नीतवान्। हे भवानि, शृणु, यस्य नाम जप्त्वा ज्ञानिनः संसारबन्धान् छिन्त्ति। तस्य दूतस्य बन्धः कदापि भवितुमर्हति?…

अहं तव दन्तान् भेत्तुं समर्थः, किन्तु रघुनाथेन मह्यमाज्ञा न दत्ता। एतावान् क्रोधः समुत्पन्नः यत् तव सर्वाणि दश मुखानि भिन्द्याम्, ततः लङ्कां गृहीत्वा समुद्रे निमज्जयेयम्। तव लङ्का उदुम्बरफलसदृशी, त्वं च सर्वे असङ्ख्यकीटाः तस्याः अन्तरे…

कोटिशः मेघनादसमानाः शूरा योद्धारः हर्षेणोत्थिताः। ते कपेः चरणमभिक्रमन्तः न शक्ता अभवन्, पुनः शिरः नमयित्वोपविशन्ति स्म। कपेः चरणः भूमिम् नात्यजत्, तमालोक्य रिपोः मदः पलायितः; यथा कोटिभिर्विघ्नैराक्रान्तेऽपि सति साधोः मनो नीतिम् न त्यजति।

भयातुराः कपयः पलायितुं प्रारब्धवन्तः, हे उमे, ते अन्ते विजयं जेतुं नियताः आसन् चेति। कश्चित् आह, 'अङ्गदः हनुमान् च कुत्र? नलः नीलः च बलवान् द्विविदः च कुत्र?' हनुमान् स्वस्यैव सेनायाः विकलतां श्रुतवान्। बलवान् हनुमान् पश्चिमद्वारे नियुक्तः…

वैरं परित्यज्य वैदेहीं प्रत्यर्पय। कृपानिधिं परमस्नेहिनं भजस्व। तस्य वचनानि रावणाय शरवत् अभिन्नानि। 'गच्छ दुर्भाग, अन्यत्र गत्वा मुखं कृष्णीकुरु।' 'वृद्धो भवन्, अन्यथा त्वां हन्याम्। इदानीं मे पुनः नयने मा दर्शय।' सः स्वमनसि एवम्…

मेघनादः श्रुत्वा वानराः पुनरागत्य दुर्गं परिक्षिप्तवन्तः इति, वीरः दुर्गात् अवतीर्य भेरीन् वादयन् प्रतिमुखं प्रस्थितवान्।

क्वास्तौ कौसल्याधिपतिब्रातरौ, सर्वलोकविख्यातौ धनुर्धरौ? क्व नलः नीलः द्विविदः सुग्रीवः, अङ्गदः हनुमान् च बलस्य सीमा? क्व विभीषणः भ्रातृविश्वासघाती? अद्य सर्वान् तथा तमपि बलात् हनिष्यामि। एवमुक्त्वा सः कठिनान् बाणान् धनुषि सन्धाय…

सः दशदश शरैः सर्वान् अमारयत्, कपिवीराः भूमौ पेतुः। बलधीरः मेघनादः सिंहनादं कृत्वा गर्जति स्म।

सैन्यं विपन्नं दृष्ट्वा पवनसुतः क्रुद्धकाल इव प्रतस्थे। सः त्वरितमेकं महाशैलखण्डमुत्पाट्य महता क्रोधेण मेघनाथं प्रति प्राक्षिपत्। तमागच्छन्तं दृष्ट्वा मेघनाथः खे जगाम, तस्य रथः सारथिः अश्वाश्च सर्वे न दृश्यन्ते स्म। हनुमान् पुनः पुनः…

आहतौ वीरौ कथं विराजेते स्म? किंशुकस्य पुष्पितवृक्षस्येव। लक्ष्मणमेघनादौ द्वौ योधौ परस्परेण सह भिडित्वा अतिक्रोधेन युध्येते स्म। एकस्मिन् एकः जेतुं न शक्नोति स्म; राक्षसः छलेन बलेन अनीत्या च युध्यते स्म। तदा अनन्तः क्रोधाविष्टः सञ्जातः; रथं…

मेघनादसमानाः शतकोट्यो योद्धारः तमुत्थापयितुं प्रयत्नमकुर्वन्। जगदाधारः शेषः कथमुत्थापयितुं शक्यः? ते सर्वे लज्जिताः सन्तो ययुः।

दिनस्य अन्ते उभे सेने प्रत्यावृते; युद्धे च वीरेषु योधेषु बहुश्रान्तिः अभवत्। रामस्य कृपया कपिसैन्यस्य बलं वर्धितम्, यथा तृणम् आसाद्य अग्निः अतिदीप्तः भवति। राक्षसाः दिने रात्रौ च क्षीणाः अभवन्, यथा स्वमुखात् कथिते सति सुकृतस्य नाशः भवति।…

मेघनादः मायामयं रथमारुह्य आकाशं जगाम। स अट्टहासं कृत्वा गर्जति स्म, कपिकटके च त्रासः सम्प्राप्तः।

हे भवानि, रामस्य सगुणचरितानि तर्केण, बुद्धिबलेन, वाचा च न ज्ञातुं शक्यन्ते। एवं विचिन्त्य ये ज्ञानिनो विरक्ताश्च, ते सर्वं तर्कं त्यक्त्वा रामं भजन्ते। मेघनादः सैन्यं व्याकुलमकरोत्; पुनश्च प्रकटीभूत्वा दुर्वाचम् अवदत्। जाम्बवान् अवदत्, हे…

मेघनादस्य मूर्च्छा भङ्गम् अगच्छत्। पितरम् अवलोक्य तस्मै अत्यन्तम् लज्जा अभवत्। तत्क्षणमेव सः महान् पर्वतस्य गुहायाम् अगच्छत्। अजेयं करोमि इति यज्ञम् एवं मनसि अधारयत्। अत्र विभीषणः मन्त्रम् अविचारयत् - शृणु नाथ, त्वम् अतुलबलः उदारश्च।…