Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्त्तनं नाम चतुदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः / पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युद धिविस्तरम्

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीयेऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्तनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः। सूत उवाच—एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः। पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युदधिविस्तरम्॥

Verse 2

कति द्वीपा समुद्रा वा पवता वा कति स्मृताः / कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः

कति द्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च कति स्मृताः। कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः॥

Verse 3

महा भूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च / पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा / एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः

महाभूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च। पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा॥ एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः॥

Verse 4

सूत उवाच हन्त वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्

सूत उवाच—हन्त वोऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्॥

Verse 5

संख्यां चैव समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् / द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च

समुद्राणां संख्यां द्वीपानां च विस्तरं तथा। सप्तस्वन्तर्गतानि द्वीपभेदसहस्राणि च॥

Verse 6

न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह

न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं येन सततं जगत्। सप्त द्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह॥

Verse 7

तेषां मनुष्या स्तर्क्केण प्रमाणानि प्रचक्षते / अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्

तेषां मनुष्याः तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते। अचिन्त्याः खलु ये भावाः न तान् तर्केण साधयेत्॥

Verse 8

प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते। नववर्षं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम्॥

Verse 9

विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत / शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात्समन्ततः

विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत। शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात् समन्ततः॥

Verse 10

नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः

नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैः शुभैः । सिद्धचारणसंकीर्णः पर्वतैरुपशोभितः ॥

Verse 11

सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजाल समुद्भवैः / पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः

सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजालसमुद्भवैः । पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः ॥

Verse 12

जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः / नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः

जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः । नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः ॥

Verse 13

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः । जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः ॥

Verse 14

प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः / अवगाढा ह्युभयतः मसुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः । अवगाढा ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ ॥

Verse 15

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् / सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान्; सर्वर्त्तुषु सुखदश्च निषधः पर्वतो महान्।

Verse 16

चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः / द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि

चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः; द्वात्रिंशत्सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्धनि।

Verse 17

वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः / नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः

वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः; नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः।

Verse 18

नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्

नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः; पूर्वतः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्।

Verse 19

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः / तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः; तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्।

Verse 20

पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः

पीतः स दक्षिणेन स्थितः; तेन वैश्यत्वं प्राप्नोति। पश्चिमेन समाचितः स भृङ्गपत्रनिभोऽपि भवति।

Verse 21

तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्त्तिताः / वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः

तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्तिताः। वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः॥

Verse 22

नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्

नीलश्च वैदूर्यमयः, श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः। मयूरबर्हवर्णस्तु शातकौम्भश्च शृङ्गवान्॥

Verse 23

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः / तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः। तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्र उच्यते॥

Verse 24

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्तमः / नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्ततः। नवैव तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्॥

Verse 25

मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्

तस्य मध्ये महामेरुः विधूम इव पावकः प्रकाशते। मेरोर् दक्षिणार्धं वेदीरूपं, उत्तरार्धं तथैव उत्तरदिशि स्थितम्।

Verse 26

वर्षाणि यानि षट् चैव तेषां ये वर्षपर्वताः / द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्

वर्षाणि यानि षट् चैव, तेषां ये वर्षपर्वताः। ते द्वे द्वे सहस्रे योजनानां विस्तीर्णाः, समुच्छ्रयात्।

Verse 27

जंबूद्वीपस्य विस्तारात्तेषामायाम उच्यते / योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी

जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् तेषाम् आयाम उच्यते। गिरयः आयतौ योजनानां सहस्राणि शतं द्वे च।

Verse 28

नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनास्तु ये परे / श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा

नीलश्च निषधश्चैव, ताभ्यां हीनास्तु ये परे। श्वेतश्च हेमकूटश्च, हिमवान् शृङ्गवान् तथा।

Verse 29

नवती द्वे अशीती द्वे सहस्राण्यायतास्तु तेः / तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै

नवतिर्द्वेऽशीतिर्द्वे सहस्राणि आयतास्तु ते। तेषां मध्ये जनपदाः, तानि वर्णानि सप्त वै।

Verse 30

प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु / संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्

प्रपातविषमैः पर्वतैः तु आवृतानि, नदीभेदैः सततं विभक्तानि; परस्परं तानि देशानि अगम्यानि भवन्ति।

Verse 31

वसंति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः / इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्

तेषु सर्वशः नानाजातीनि सत्त्वानि वसन्ति; इदं हैमवतं वर्षं ‘भारत’ इति नाम्ना विश्रुतम्।

Verse 32

हेमकूटं परं ह्यस्मा न्नान्ना किंषुरुपं स्मृतम् / नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते

अस्मात् परं हेमकूटं, नान्ना किंषुरूपं स्मृतम्; हेमकूटात् तु नैषधं, तत् हरिवर्षं इति उच्यते।

Verse 33

हरिवर्षात्परं चापि मेरोश्व तदिलावृतम् / इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्

हरिवर्षात् परं चापि मेरोः तद् इलावृतम्; इलावृतात् परं नीलं ‘सम्यक’ इति नाम विश्रुतम्।

Verse 34

रम्यकात्परतर्ः श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् / हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्

रम्यकात् परतरः श्वेतः, तद् ‘हिरण्मयम्’ इति विश्रुतम्; हिरण्मयात् परं चैव ‘शृङ्गवत्’ तः कुरुः स्मृतः।

Verse 35

धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्

धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे । दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तद् इलावृतम् ॥

Verse 36

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम् ॥

Verse 37

वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे / तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्

वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम् ॥

Verse 38

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेम तु / उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । उदगायतो महाशैलो माल्यवान् नाम नामतः ॥

Verse 39

योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः

योजनानां सहस्रं तु आनीलनिषधायतः । आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः ॥

Verse 40

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः

तस्य पश्चिमदिशि विज्ञेयो गन्धमादनः पर्वतः; आयामविस्ताराभ्यां च माल्यवान् इति नितरां विश्रुतः।

Verse 41

परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः

परिमण्डलयोर्मेरोर्मध्ये कनकपर्वतः; स चतुर्वर्णः सौवर्णश्चतुरस्रः समुच्छ्रितः।

Verse 42

सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः

सुमेरुः शुशुभे शुभ्रः राजवत् समधिष्ठितः; तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः।

Verse 43

योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु

योजनानां सहस्राणि चतुरशीतिः उच्छ्रितः; षोडशाधस्तात् प्रविष्टः, षोडशैव तु विस्तृतः।

Verse 44

शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः

शरावसंस्थितत्वात् तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः; विस्तारात् त्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः।

Verse 45

मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः

मण्डलप्रमाणेन त्र्यस्रस्य मानमिष्यते; समन्ततः योजनानां चत्वारिंशत्सहस्राणि।

Verse 46

अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे मानं प्रकीर्त्तितम् / चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः

त्र्यस्रे मानं प्रकीर्तितम् अष्टाभिरधिकं स्यात्; चतुरस्रप्रमाणेन समन्ततः परिणाहः।

Verse 47

चतुः षष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते / स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः

चतुःषष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते; स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः।

Verse 48

भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः / तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः

सर्वो जातरूपमयैः शुभैर्भुवनैरावृतः; तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाश्च।

Verse 49

शैलराजे प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसां गणाः / स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः

शैलराजे शुभा अप्सरसां गणाः प्रदृश्यन्ते; स तु मेरुः भूतभावनैर्भुवनैः परिवृतः।

Verse 50

चत्वारो यस्य देशा वै चतुःपार्श्वेष्वधिष्ठिताः / भद्राश्वा भरताश्वैव केतुमालाश्च पश्चिमाः

यस्यान्तर्मध्ये चतुर्दिक्षु चत्वारो देशा अधिष्ठिताः—भद्राश्वः, भरताश्वः, तथा पश्चिमे केतुमालश्च।

Verse 51

उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका

उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः; गन्धमादनपार्श्वे तु परैषा अपरगण्डिका।

Verse 52

सर्वर्त्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा / द्वात्रिंशत्तु सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्

सर्वर्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा; द्वात्रिंशत्सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्।

Verse 53

आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः

आयामतः चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः; तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः।

Verse 54

तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः / स्त्रियश्चोत्पल पत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः

तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः; स्त्रियश्चोत्पलपत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः।

Verse 55

तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पड्रसाश्रयः / ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः

तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः षड्रसाश्रयः। ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः॥

Verse 56

तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम् / पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वे ऽपूर्वा तु गण्डिका

तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम्। पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वेऽपूर्वा तु गण्डिका॥

Verse 57

आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका / भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः

आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका। भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः॥

Verse 58

भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः / तत्र ते पुरुषाः स्वेता महोत्साहा बलान्विताः

भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः। तत्र ते पुरुषाः श्वेता महोत्साहाः बलान्विताः॥

Verse 59

स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः / चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्र निभाननाः

स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः। चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः॥

Verse 60

चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रिय उत्पलगन्धिकाः / दशवर्षसहस्राणि तेषामायुरनामयम्

चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रियः उत्पलगन्धिकाः। तेषामायुरनामयं दशवर्षसहस्राणि॥

Verse 61

कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः / दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण च

कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः। श्वेतस्य दक्षिणेनैव नीलस्योत्तरेण च॥

Verse 62

वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः / रतिप्रधाना विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः

वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः। रतिप्रधाना विमलाः जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः॥

Verse 63

शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः / तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्

शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः। तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्॥

Verse 64

तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै / दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च

तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै। दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च॥

Verse 65

जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च

जीवन्ति ते महाभागाः सदा दृष्टा नरोत्तमाः। दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च॥

Verse 66

वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी / महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः

वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी। महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः॥

Verse 67

यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः / एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः

यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः। एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः॥

Verse 68

आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च / यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः

आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च। यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः॥

Verse 69

तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः / त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च

तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः। त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च॥

Verse 70

एकं मणिमयं तेषामेकं चैव हिरण्मयम् / सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्

तेषां भवनानि त्रिविधानि—एकं मणिमयं, एकं हिरण्मयं, एकं सर्वरत्नमयं; तानि भवनैरुपशोभितानि।

Verse 71

उत्तरे वै शृङ्गावतः समुद्रस्य च दक्षिणे / कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्

शृङ्गावतपर्वतस्योत्तरे समुद्रस्य च दक्षिणे तत्र कुरवो नाम तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्।

Verse 72

तत्र वृक्षा मधु फला नित्यपुष्पफलोपगाः / वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च

तत्र मधुफलाः वृक्षाः नित्यपुष्पफलोपगाः; फलेषु वस्त्राणि चाभरणानि च प्रसूयन्ते।

Verse 73

सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्

तत्र केचिद्वृक्षाः मनोरमाः सर्वकामप्रदाः; ते गन्धवर्णरसयुक्तं मधूत्तमं प्रक्षरन्ति।

Verse 74

अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः / ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्

अपरे ‘क्षीरिणः’ नाम वृक्षाः तत्र मनोरमाः; ये सदा क्षीरं क्षरन्ति षड्रसं अमृतोपमम्।

Verse 75

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका / सर्वर्तुसुखसंपन्ना न्निष्पङ्का नीरजा शुभा

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका। सर्वर्तुसुखसंपन्ना निष्पङ्का नीरजा शुभा॥

Verse 76

देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः / शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः

देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः। शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः॥

Verse 77

मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः / तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतो पमम्

मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः। तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतोपमम्॥

Verse 78

मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते / समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा

मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते। समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा॥

Verse 79

अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः / अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः

अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः। अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः॥

Verse 80

त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च / जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः

त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च वर्षाणि ते महावीर्या जीवन्ति, न चान्यस्त्री-निषेविणः।