Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 25
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
Transliteration
madhye tasya mahāmerurvidhūma iva pāvakaḥ / vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ meroruttarārddhaṃ tathottaram
Translation
तस्य मध्ये महामेरुः विधूम इव पावकः प्रकाशते। मेरोर् दक्षिणार्धं वेदीरूपं, उत्तरार्धं तथैव उत्तरदिशि स्थितम्।
Word by Word
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th locative), एकवचन; ‘in the middle’ (locative of place)
तस्यof that (Jambūdvīpa/it)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/6th genitive), एकवचन
महामेरुःthe great Meru (Mahāmeru)
महामेरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + मेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st nominative), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् मेरुः’
विधूमःsmokeless
विधूमः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + धूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying Mahāmeru)
इवlike/as
इव:
Sambandha (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
पावकःfire
पावकः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
वेदी-अर्धम्half (like an altar-half)
वेदी-अर्धम्:
Karma/Pratipadya (कर्म/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootवेदी + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘वेध्याः/वेदीस्य अर्धम्’ (half of the altar/vedī)
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘vedī-ardham’)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्तर-अर्धम्the northern half
उत्तर-अर्धम्:
Karma/Pratipadya (कर्म/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootउत्तर + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—‘उत्तरम् अर्धम्’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (समुच्चय/तुल्यत्व)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ‘uttara-ardham’ / or predicative ‘northern’)