Shloka 73
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्
Transliteration
sarvakāmapradāstatra kecidvakṣā manoramāḥ / gandhavarṇaraso petaṃ prakṣaranti madhūttamam
Translation
तत्र केचिद्वृक्षाः मनोरमाः सर्वकामप्रदाः; ते गन्धवर्णरसयुक्तं मधूत्तमं प्रक्षरन्ति।
Word by Word
सर्वकामप्रदाःgranting all desires
सर्वकामप्रदाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सर्वान् कामान् प्रददाति’ इति बहुवचन-विशेषण (granting all desires)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद
मनोरमाःdelightful
मनोरमाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
गन्धवर्णरसोपेतम्endowed with fragrance, color, and taste
गन्धवर्णरसोपेतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगन्ध + वर्ण + रस + उपेत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘गन्धेन वर्णेन रसेन उपेतम्’—तृतीया-तत्पुरुषार्थ (endowed with fragrance, color, and taste)
प्रक्षरन्तिthey exude/flow forth
प्रक्षरन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√क्षर् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; कर्तरि प्रयोग
मधूत्तमम्excellent honey
मधूत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमधु + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘उत्तमं मधु’ इति कर्मधारय