Rig Veda 8.39.8: Mandala 8, Sukta 39, Mantra 8

Sukta 8.39

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

यो अग्निः सप्तमानुषः श्रितो विश्वेषु सिन्धुषु । तमागन्म त्रिपस्त्यं मन्धातुर्दस्युहन्तममग्निं यज्ञेषु पूर्व्यं नभन्तामन्यके समे ॥

Recitation with translationRig Veda 8.39.8

Transliteration

yó agníḥ saptá-mānuṣaḥ śritó víśveṣu síndhuṣu | tám ā́ aganma tri-pástyaṃ mandhātúr dasyuhán-tamam agním yajñéṣu pū́rvyaṃ nabhantām anyaké samé ||

Translation

Тот Агни, семичастно-человеческий, утверждённый во всех потоках, — к нему мы пришли: к трёхдомному, к Агни Мандхатара, величайшему губителю дасью, к древнему Агни в жертвоприношениях. Да будут враждебные силы отогнаны в иное место, прочь от нас.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (अग्निः-इत्यस्य) / कर्तृ-निर्देशक
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni, fire-god
• अग्निः: कर्तृ (यः… अग्निः) / विषय
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (मानुषः-इत्यस्य) / संख्या
• Type: Numeral
• Root: सप्तन्- (संख्या-प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत्)

• मानुषः: human; of men (Manu’s)
• मानुषः: विशेषण (अग्निः) / कर्तृ-सम्बन्धी
• Type: Adjective/Noun
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक; मनु-सम्बद्ध)

• श्रितः: resting/settled; resorted
• श्रितः: कर्तृ-विशेषण (अग्निः)
• Type: Participle
• Root: √श्रि (श्रयते) → श्रित (क्त)

• विश्वेषु: in all
• विश्वेषु: अधिकरण (सिन्धुषु-इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• सिन्धुषु: in the rivers/streams
• सिन्धुषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सिन्धु- (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म (आगन्म)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Preverb
• Root: आ (उपसर्ग)

• अगन्म: we came/approached
• अगन्म: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति) + आ; लुङ्

• त्रिपस्त्यम्: having three abodes
• त्रिपस्त्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रि-पस्त्य- (प्रातिपदिक; ‘three dwellings/abodes’)

• मन्धातुः: of Mandhātṛ
• मन्धातुः: सम्बन्ध (अग्निः—मन्धातुः) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Proper Noun
• Root: मन्धातृ- (प्रातिपदिक; नाम)

• दस्युहन्तम्: slayer of the Dasyus
• दस्युहन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: दस्यु-हन्- (समास; √हन् ‘to slay’) → हन्त (शतृ/क्तवत्-प्राय)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (आगन्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• यज्ञेषु: in the sacrifices
• यज्ञेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यम्: ancient, primordial
• पूर्व्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य- (प्रातिपदिक; ‘ancient, primeval’)

• नभन्ताम्: let them shine forth / let them burst forth
• नभन्ताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नभ्/√नम्भ् (वेद. ‘to shine/flash’/‘to burst forth’), लोट्

• अन्यके: in another (place/way)
• अन्यके: अधिकरण (समे-इत्यस्य विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्यक- (प्रातिपदिक; ‘other, another’)

• समे: in the gathering/meeting; in the same place
• समे: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: सम- (प्रातिपदिक; ‘level, same’; वेद. ‘assembly/meeting’ अर्थेऽपि)