Rig Veda 7.84.2: Mandala 7, Sukta 84, Mantra 2

Sukta 7.84

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa (with functional distinction: Varuṇa’s law, Indra’s widening force)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

युवो राष्ट्रं बृहदिन्वति द्यौर्यौ सेतृभिररज्जुभिः सिनीथः । परि नो हेळो वरुणस्य वृज्या उरुं न इन्द्रः कृणवदु लोकम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.84.2

Transliteration

yuvó rāṣṭráṃ bṛhád ínvati dyáur yau setṛ́bhir arajjúbhiḥ sinī́thaḥ | párí no héḷo váruṇasya vṛjyā urúṃ na índraḥ kṛṇavad u lokám ||

Translation

Ваше широкое царство приводит в движение само Небо — вы, что связываете простирающимися канатами и мостами. Отведите от нас стеснение гнева Варуны; да сотворит нам Индра просторное место — широкий мир для обитания.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवोः: of you two
• युवोः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युव (युष्मद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)

• राष्ट्रम्: realm, dominion
• राष्ट्रम्: कर्म (of इन्भति) / or विषय
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• बृहद्: great, vast
• बृहद्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• इन्वति: impels, makes thrive
• इन्वति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इन्/इन्व् (धातु; Vedic: ‘to set in motion, impel, strengthen’)

• द्यौः: Heaven (Sky)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• यौ: who (you two)
• यौ: कर्तृ (correlative with implied ‘you two’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सेतृभिः: with binders/fasteners
• सेतृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सि/से ‘to bind/fasten’ > ‘binder/fastener’; Vedic agent noun)

• अरज्जुभिः: with (things) without ropes / rope-less (means)
• अरज्जुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: रज्जु (प्रातिपदिक) + अ- (नञ्/प्रत्ययात्मक-पूर्वपद; ‘without’)

• सिनीथः: a binding/fastening (support)
• सिनीथः: कर्तृ/विधेय (apposition/explanatory)
• Type: Noun
• Root: सिनीथ (प्रातिपदिक; Vedic: ‘binding, fastening; band/cord; also ‘support/aid’ by binding)

• परि: around; away from
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हेळः: wrath, anger
• हेळः: कर्म (of वृज्या/वृञ्ज्या)
• Type: Noun
• Root: हेळ (प्रातिपदिक; Vedic: ‘wrath, anger, offence’)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• वृज्या: warding off, removal
• वृज्या: कर्तृ (as the act/means of warding off) / or विधेय
• Type: Noun
• Root: वृज्या/वृञ्ज्या (प्रातिपदिक; Vedic abstract/action noun from √वृज्/वृञ्ज् ‘to turn away, remove, ward off’)

• उरुम्: wide, broad
• उरुम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• नः: for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कृणवत्: may he make
• कृणवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)

• उ: indeed
• उ: निपात (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात/अव्यय; emphatic/asseverative)

• लोकम्: space, world, free place
• लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)