Rig Veda 7.74.1: Mandala 7, Sukta 74, Mantra 1

Sukta 7.74

Rishi: Vasiṣṭha (book 7 attribution)

Devata: Aśvinau

Chandas: Gāyatrī (probable; shorter pādas suggest gāyatrī-type; confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना । अयं वामह्वेऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः ॥

Transliteration

imā́ u vāṃ dívīṣṭaya usrā́ havante aśvinā | ayáṃ vām áhve ávase śacīvasū víśaṃviśaṃ hí gácchathaḥ ||

Translation

Эти стремящиеся к сияющему небу призывают вас, о Ашвины, когда восходят огни Ушас. И я призываю вас на помощь, о владыки действенной силы; ибо вы, воистину, идёте от народа к народу, откликаясь на нужду, где бы она ни пробудилась.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमाः: these (f.)
• इमाः: कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, now
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• वाम्: of you two / your
• वाम्: सम्बन्ध (अश्विनोः) / सम्बोधन-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन-रूप)

• दिविष्टयः: the heaven-dwellings / heavenly abodes (or: those stationed in heaven)
• दिविष्टयः: कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ; इमाः दिविष्टयः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दिवि-ष्टि (प्रातिपदिक: ‘दिवि’ + ‘ष्टि’ < √स्था/√स्था?; वैदिके ‘ष्टि’ = स्थिति/निवास/आवास, ‘दिवि-ष्टि’ = दिवि स्थिताः)

• उस्राः: the bright ones; dawn-rays (lit. ruddy/bright)
• उस्राः: कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ; इमाः … उस्राः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उसर/उस्रा (प्रातिपदिक; ‘उस्र’ = उषः-सम्बद्ध/प्रभात-रश्मि; ‘उस्राः’ बहुधा ‘रश्मयः/गावः’ इत्यर्थे)

• हवन्ते: they call/invoke
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’

• अश्विना: O Aśvins (you two horsemen)
• अश्विना: सम्प्रदान (आह्वानस्य लक्ष्यः) / सम्बोधन
• Type: Noun (Dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; नासत्य-द्वय)

• अयम्: this (I) / this one
• अयम्: कर्तृ/विषय (अह्वे इत्यस्य कर्तृ—वक्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: you two
• वाम्: कर्म (अह्वे—युवाम् आह्वयामि)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन-रूप)

• अह्वे: I call/invoke
• अह्वे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान/प्रयोजन (सहाय्याय)
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/सहाय्य/उपकार’)

• शचीवसू: O you two rich in power/skill
• शचीवसू: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शची-वसु (समास-प्रातिपदिक; शची = शक्ति/कौशल, वसु = धन/सम्पत्ति; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘शच्या वसू यस्य’)

• विशम्: clan, settlement
• विशम्: कर्म (गच्छथः—विशं प्रति/विशं विशं)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/ग्राम/समुदाय’)

• विशम्: clan after clan
• विशम्: कर्म (व्याप्ति/वितरण-अर्थे)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• गच्छथः: you two go, you two come (move)
• गच्छथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् ‘गत्यर्थे’