Rig Veda 7.69.3: Mandala 7, Sukta 69, Mantra 3

Sukta 7.69

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

स्वश्वा यशसा यातमर्वाग्दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वां रथो वध्वा यादमानोऽन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् ॥

Transliteration

sváśvā yaśásā yātam arvā́g dasrā nidʰíṃ mádhumantaṃ pibāthaḥ | ví vām rátho vadhvā́ yā́damāno’ntā́n divó bādhate vartaníbhyām ||

Translation

Придите сюда с добрыми конями, о славные могучие (Дасра), — и пейте медовый клад. Ваша колесница, движущаяся с Невестой — силой соединения, — размыкает пределы неба двумя своими колеями, прокладывая проход восхождению.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु-अश्वाः: (you two) having good horses
• सु-अश्वाः: सम्बोधन/विशेषण (यातम् इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धि)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/विशेषण-पूर्वपद) + अश्व (प्रातिपदिक)

• यशसा: with glory, by fame
• यशसा: करण (यातम्—‘यशसा’ = ‘यशसा सह/यशसा’)
• Type: Noun (used adjectivally)
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• यातम्: come (you two)!
• यातम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• अर्वाक्: hither, towards us
• अर्वाक्: अधिकारण (दिशा/गति-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय)

• दस्रा: O wondrous/skillful ones (Aśvins)
• दस्रा: सम्बोधन (अश्विनौ)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; अश्विनोः विशेषणम्)

• निधिम्: treasure, store
• निधिम्: कर्म (पिबाथः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet
• मधुमन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• पिबाथः: drink (you two)
• पिबाथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)

• वि: apart, widely, forth
• वि: क्रिया-विशेषण (बाधते इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (रथः—‘वाम् रथः’ = ‘your chariot’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रथः: the chariot
• रथः: कर्तृ (बाधते)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• वध्वा: with a bride/young woman
• वध्वा: करण/सहकारि (यादमानः इत्यस्य—‘with a bride/young woman’)
• Type: Noun
• Root: वधू (प्रातिपदिक)

• यादमानः: going, moving along
• यादमानः: कर्तृ-विशेषण (रथः)
• Type: Participle
• Root: याद्/यात् (धातु; वेद. ‘याद’ = ‘यात्/याम्’ गत्यर्थे) अथवा ‘या’ धातोः देशीय/वेदिक-प्रयोगः; वर्तमान-कृदन्त-प्रातिपदिक

• अन्तान्: ends, boundaries
• अन्तान्: कर्म (बाधते)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (अन्तान्—‘ends of heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• बाधते: presses away, drives off, thrusts aside
• बाधते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)

• वर्तनिभ्याम्: with (its) two tracks/paths
• वर्तनिभ्याम्: करण (बाधते—‘by/with (its) two tracks/paths’)
• Type: Noun
• Root: वर्तनि (प्रातिपदिक)