Rig Veda 3.60.5: Mandala 3, Sukta 60, Mantra 5

Sukta 3.60

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3)

Devata: Indra (with the Ribhus as companions)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र ऋभुभिर्वाजवद्भिः समुक्षितं सुतं सोममा वृषस्वा गभस्त्योः । धियेषितो मघवन्दाशुषो गृहे सौधन्वनेभिः सह मत्स्वा नृभिः ॥

Transliteration

índra ṛ́bhubhir vājá-vadbhíḥ sám ukṣitaṃ sutáṃ sómam ā́ vṛṣasvā gábhastyōḥ | dhiyéṣito maghavan dā́śuṣo gṛhé saudhanvanébhir sahá matsvā nṛ́bhiḥ ||

Translation

О Индра, вместе с Рибху, полными ваджи — изобилия силы, испей обеими руками Сому, выжатую и доведённую до полноты. Побуждаемый мыслью, о щедрый Магхаван, в доме дарителя возрадуйся вместе с Саудханванами, с мужами-героями.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऋभुभिः: with/by the Rbhus
• ऋभुभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative/instrumental)
• Type: Noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• वाजवत्भिः: possessing strength/prize (vāja), vigorous
• वाजवत्भिः: सह/साधन (Karaṇa; agrees with ऋभुभिः)
• Type: Adjective
• Root: वाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + वत्)

• समुक्षितम्: well-sprinkled/anointed
• समुक्षितम्: कर्म (Karma; object-qualifier)
• Type: Participle
• Root: सम्-उक्ष् (धातु: उक्ष् ‘to sprinkle, wet, anoint’) → समुक्षित (कृदन्त)

• सुतम्: pressed
• सुतम्: कर्म (Karma)
• Type: Participle
• Root: सु (धातु ‘to press (Soma)’) → सुत (कृदन्त)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: (क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वृषस्व: pour/stream forth; be vigorous
• वृषस्व: (क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु; Vedic: ‘to rain down/stream, to pour out, to be strong’)

• गभस्त्योः: in the two hands (grasp)
• गभस्त्योः: अधिकारण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)

• धियेषितः: impelled by prayer/thought
• धियेषितः: कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
• Type: Participle
• Root: धि (प्रातिपदिक ‘thought, prayer’) + ईष्/इष् (धातु ‘to impel, set in motion’) → ईषित (कृदन्त)

• मघवन्: O bountiful one
• मघवन्: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक)

• दाशुषः: of the worshipper
• दाशुषः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; ‘worshipper, giver’)

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकारण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• सौधन्वनेभिः: with the Saudhanvanas
• सौधन्वनेभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative)
• Type: Noun
• Root: सौधन्वन (प्रातिपदिक; patronymic/tribal name)

• सह: together with
• सह: सहकारक-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• मत्स्व: rejoice, be exhilarated
• मत्स्व: (क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु ‘to be exhilarated, rejoice’)

• नृभिः: with men
• नृभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)