Rig Veda 10.92.8: Mandala 10, Sukta 92, Mantra 8

Sukta 10.92

Devata: Indra (dominant power of might; verse also alludes to Sūrya/Harits as moved by that might)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.92; requires full pada syllable-count verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सूरश्चिदा हरितो अस्य रीरमदिन्द्रादा कश्चिद्भयते तवीयसः । भीमस्य वृष्णो जठरादभिश्वसो दिवेदिवे सहुरिः स्तन्नबाधितः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.92.8

Transliteration

sūraś cidā harito asya rīramad indrādā kaś cid bhayataja tavīyasaḥ | bhīmasya vṛṣṇo jaṭharād abhiśvaso divedive sahuriḥ stan abādhitaḥ ||

Translation

Даже сияющее Солнце и его быстрые кони приводимы им в движение; перед превосходящей мощью Индры — кто же устоит без страха? Из чрева грозного Быка восходит могучее дыхание силы; день за днём неодолимая стойкость напирает вперёд, непобеждённая.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सूरः: the Sun (as agent)
• सूरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर (प्रातिपदिक) < √सुर्/सूर् (दीप्तौ) (निरुक्त-परम्परा)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• आ: towards, unto (preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• हरितः: the bays (Indra’s bay horses)
• हरितः: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• अस्य: of him, his
• अस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रीरमत्: made (them) rejoice / set in motion
• रीरमत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √रम् (रमँ क्रीडायाम्) [Intensive/Desiderative stem रीरम्-]

• इन्द्रात्: from Indra
• इन्द्रात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कः: who? (anyone)
• कः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• भयत: feared
• भयत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भी (भीञ् भय॑े)

• ज: indeed, surely (enclitic)
• ज: —
• Type: Indeclinable
• Root: ज (निपात)

• तवीयसः: of the stronger (one)
• तवीयसः: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective
• Root: तवीयस् (तवस्-तुल्यतर/वृद्धि-तुलनात्मक प्रातिपदिक)

• भीमस्य: of the terrible
• भीमस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull (mighty one, Indra)
• वृष्णः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• जठरात्: from the belly
• जठरात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, against (upon)
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• श्वसः: of breath / panting (snorting)
• श्वसः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: श्वस् (प्रातिपदिक)

• दिवे-दिवे: day by day
• दिवे-दिवे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• सहुरिः: Sahuri (a name/epithet: the overpowerer/impetuous one)
• सहुरिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सहुरि (प्रातिपदिक; RV-विशेष नाम/विशेषण)

• स्तन्न: firm/unyielding (standing fast)
• स्तन्न: Kartā (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्तन् (प्रातिपदिक; RV-रूप, ‘स्तन’/‘स्तन्य’ इत्यादि-सम्बद्ध)

• अबाधितः: unharmed, unopposed
• अबाधितः: Kartā (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √बाध् (बाधँ बाधने) + अ (निषेध) ; क्त-प्रत्यय