Rig Veda 1.101.3: Mandala 1, Sukta 101, Mantra 3

Sukta 1.101

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Indra (Marutvant)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यस्य द्यावापृथिवी पौंस्यं महद्यस्य व्रते वरुणो यस्य सूर्यः । यस्येन्द्रस्य सिन्धवः सश्चति व्रतं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.101.3

Transliteration

yásya dyā́vā-pṛthivī́ paúṁsyaṁ mahád yásya vraté váruṇo yásya sū́ryaḥ | yásyéndrasya síndhavaḥ sáścati vratáṁ marútvantaṁ sakhyā́ya havāmahe ||

Translation

Тот, чья могучая мужская сила поддерживает Небо и Землю; в чьём законе движутся и Варуна, и Сурья; чьему установлению следуют в своём течении реки (Синдху) — этого Индру, вместе с Марутами, мы призываем к дружбе.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth (the two)
• द्यावापृथिवी: कर्तृ (of implied ‘are/stand’ as subject of possession) / सम्बन्धित-वस्तु
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावापृथिवी (समास; द्यौ- + पृथिवी-)

• पौंस्यं: manly power, strength
• पौंस्यं: कर्म/विषय (that which is ‘(as) his’)
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (नपुंसक-प्रातिपदिक; ‘manly power/virility’)

• महत्: great
• महत्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् → य-

• व्रते: in the ordinance, in the law/vow
• व्रते: अधिकरण (in/under the ordinance)
• Type: Noun
• Root: व्रत (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (of implied ‘is/stands/acts’)
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (देवनाम-प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् → य-

• सूर्यः: Sūrya (the Sun)
• सूर्यः: कर्तृ (of implied ‘is/stands/acts’)
• Type: Noun (proper)
• Root: सूर्य (देवनाम-प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् → य-

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• सिन्धवः: the rivers/streams
• सिन्धवः: कर्तृ (of सश्चति)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (पुं-प्रातिपदिक; ‘river/stream’)

• सश्चति: accompanies, follows
• सश्चति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सश्च् (धातु; ‘to accompany, follow, attend’)

• व्रतम्: the ordinance, law
• व्रतम्: कर्म (object of सश्चति)
• Type: Noun
• Root: व्रत (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• मरुत्वन्तम्: Marut-attended, accompanied by the Maruts
• मरुत्वन्तम्: कर्म (as epithet of the invoked deity)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: मरुत्वन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘having the Maruts’)

• सख्याय: for friendship
• सख्याय: सम्प्रदान (for friendship)
• Type: Noun
• Root: सख्य (नपुंसक-प्रातिपदिक; ‘friendship, companionship’)

• हवामहे: we invoke, we call
• हवामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वा (धातु; ‘to call, invoke’)