Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

क्रोधागारप्रवेशः — Entry into the Chamber of Wrath

Kaikeyī’s Protest

अथ सा रुषिता देवी सम्यक्कृत्वा विनिश्चयम्।।।।संविवेशाबला भूमौ निवेश्य भृकुटीं मुखे।

atha sā ruṣitā devī samyak kṛtvā viniścayam | saṃviveśābalā bhūmau niveśya bhṛkuṭīṃ mukhe ||

Тогда царица, разгневанная и окончательно утвердив своё решение, легла на землю, нахмурив лицо.

अथthen
अथ:
सम्बन्ध/प्रकरणसूचक (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence marker)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
रुषिताangered
रुषिता:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootरुषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रुष् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past participle)
देवीthe queen
देवी:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to सा)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्यक्properly, fully
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कृत्वाhaving made/taken
कृत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
विनिश्चयम्a firm decision
विनिश्चयम्:
कर्म (Karma/Object of कृत्वा)
TypeNoun
Rootविनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
संविवेशlay down, reclined
संविवेश:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√विश् (धातु) उपसर्ग: सम्; लिट्
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अबलाhelpless (woman)
अबला:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootअबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (epithet)
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
निवेश्यhaving placed
निवेश्य:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√विश् (धातु) उपसर्ग: नि; ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
भृकुटीम्a frown
भृकुटीम्:
कर्म (Karma/Object of निवेश्य)
TypeNoun
Rootभृकुटी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुखेon (her) face
मुखे:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Then Kaikeyi finally took a firm decision. With a soiled body and a frowning face she lay down on the floor.

K
Kaikeyī

FAQs

Dharma stresses mastery over krodha (anger); a decision rooted in anger often leads to harm for family and kingdom.

Kaikeyī adopts the dramatic posture of grievance—lying on the floor with a frown—preparing to force Daśaratha into a promise.

Negative exemplar: the abandonment of composure expected of royalty, highlighting how emotion can be weaponized.