Upanishads - Kaivalya
Vedic (General)Atharva Veda26 Verses

Kaivalya

Vedic (General)Atharva Veda

Upaniszada Kaivalya (związana z Atharwawedą, 26 wersetów) jest zwięzłym, lecz wpływowym tekstem wedantyckim, który przedstawia wyzwolenie (kaivalya) jako bezpośrednie urzeczywistnienie nieróżności Atmana i Brahmana. Ujęta jako prośba Aśwalajany skierowana do Brahmy o najwyższą wiedzę, kładzie nacisk na wyrzeczenie, umartwienie, wiarę i wewnętrzną czystość jako warunki wstępne Brahma-dźnany. Charakteryzuje Jaźń jako samolitnego świadka stanu jawy, snu i głębokiego snu, nieprzywiązanego do działania i nietkniętego karmą. Zewnętrzny rytuał zostaje podporządkowany kontemplacji wewnętrznej: medytacji na Brahmanem w „lotosie serca”, porzuceniu utożsamienia z ciałem i umysłem oraz kultywowaniu rozeznania i beznamiętności. Choć zawiera wyraźną chwałę Rudry/Śiwy, jej punkt kulminacyjny jest niesekciarski i niedualistyczny: Brahma, Wisznu, Rudra, Indra i wszystkie funkcje kosmiczne zostają zgromadzone w jednej najwyższej rzeczywistości. Oddanie i medytacja dojrzewają zatem w wiedzę Adwajty, potwierdzając dźiwanmukti (wyzwolenie za życia) oraz ustanie smutku, lęku i odrodzenia.

Start Reading

Key Teachings

Kaivalya (liberation) as non-dual realization of Ātman = Brahman, beyond all limitation

Saṃnyāsa, tapas, śraddhā, and inner purity as prerequisites for Brahma-jñāna

The Self as the witness of waking, dream, and deep sleep; self-luminous consciousness (svayaṃ-prakāśa)

Reinterpretation of ritual: inner contemplation supersedes external sacrifice; knowledge is the highest “offering”

Śiva/Rudra as the supreme principle, ultimately non-different from the Self (non-sectarian culmination)

Dissolution of deity plurality into one Brahman: all gods and cosmic functions are expressions of the one reality

Jīvanmukti: freedom here and now through knowledge, not merely after death

Detachment from body-mind identification; the knower remains untouched by karma

Verses of the Kaivalya

26 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 1

ॐ अथाश्वलायनो भगवन्तं परमेष्ठिनमुपसमेत्योवाच । अधीहि भगवन् ब्रह्मविद्यां वरिष्ठां सदा सद्भिः सेव्यमानां निगूढाम् । यथाऽचिरात् सर्वपापं व्यपोह्य परात्परं पुरुषं याति विद्वान् ॥१॥

Om. Wtedy Āśvalāyana, zbliżywszy się do Błogosławionego Parameṣṭhina, rzekł: Naucz mnie, o Panie, wiedzy o Brahmanie - najwyższej, zawsze praktykowanej przez dobrych i zachowanej w tajemnicy; dzięki której poznawca, szybko odrzucając wszelki grzech, osiąga Osobę, która jest poza tym, co najwyższe.

Brahmavidyā leading to mokṣa (purification from pāpa and realization of the Parātpara Puruṣa/Brahman)

Verse 2

तस्मै स होवाच पितामहश्च श्रद्धाभक्तिध्यानयोगादवैहि ॥२॥

Do niego zaś Praojciec (Brahmā) rzekł: Poznaj to poprzez wiarę, oddanie i jogę medytacji.

Sādhana for brahmajñāna: śraddhā, bhakti, dhyāna-yoga

Verse 3

न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वमानशुः । परेण नाकं निहितं गुहायां विभ्राजते यद्यतयो विशन्ति ॥३॥

Nie przez działanie, nie przez potomstwo, nie przez bogactwo - jedynie przez wyrzeczenie niektórzy osiągnęli nieśmiertelność. Wyższe niż niebiosa, ukryte w jaskini (serca), ta Rzeczywistość jaśnieje; do niej wchodzą asceci.

Tyāga/saṃnyāsa as the decisive means; amṛtatva (immortality) through realization of the heart-indwelling Brahman

Verse 4

वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः संन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः । ते ब्रह्मलोकेषु परान्तकाले परामृताः परिमुच्यन्ति सर्वे ॥४॥

Ci, których sens został stanowczo ustalony poprzez wiedzę Vedānty - walczący wyrzeczni, oczyszczeni w sattwie - w ostatecznym końcu czasu, w światach Brahmy, wszyscy zostają całkowicie wyzwoleni, osiągnąwszy najwyższą nieśmiertelność.

Mokṣa through Vedānta-jñāna and saṃnyāsa; liberation (krama-mukti imagery via Brahmaloka)

Verse 5

विविक्तदेशे च सुखासनस्थः शुचिः समग्रीवशिरःशरीरः । अन्त्याश्रमस्थः सकलेन्द्रियाणि निरुध्य भक्त्या स्वगुरुं प्रणम्य ॥५॥

I w odosobnionym miejscu, siedząc w wygodnej pozie - czysty, z szyją, głową i ciałem trzymanymi prosto - przebywając w ostatnim āśramie (wyrzeczeniu), mając powściągnięte wszystkie zmysły i oddawszy pokłon swemu nauczycielowi z oddaniem -

Upāsanā/dhyāna as a preparatory discipline for Brahma-jñāna; saṃnyāsa and indriya-nigraha

Verse 6

हृत्पुण्डरीकं विरजं विशुद्धं विचिन्त्य मध्ये विशदं विशोकम् । अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तरूपं शिवं प्रशान्तममृतं ब्रह्मयोनिम् ॥ तमादिमध्यान्तविहीनमेकं विभुं चिदानन्दमरूपमद्भुतम् । उमासहायं परमेश्वरं प्रभुं त्...

Rozmyślając o lotosie serca - bez skazy, całkowicie czystym - i w jego środku o tym, co jasne i wolne od smutku; o tym, co nie do pomyślenia, nieobjawione, o nieskończonych formach; o Pomyślnym (Śivie), doskonale spokojnym, nieśmiertelnym, łonie i źródle Brahmana - i medytując o Nim, który jest bez początku, środka czy końca; o Jednym, wszechprzenikającym; świadomości-i-błogości; bezkształtnym, cudownym; o Panu, najwyższym Īśvarze, Potężnym, trójokim, o błękitnej szyi, spokojnym, któremu towarzyszy Umā - mędrzec osiąga źródło istot, świadka wszystkiego, poza ciemnością.

Īśvara-upāsanā leading to Brahman-realization; Brahman as sākṣin (witness), beyond tamas; heart-lotus meditation; nirguṇa–saguṇa integration

Verse 7

हृत्पुण्डरीकं विरजं विशुद्धं विचिन्त्य मध्ये विशदं विशोकम् । अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तरूपं शिवं प्रशान्तममृतं ब्रह्मयोनिम् ॥ तमादिमध्यान्तविहीनमेकं विभुं चिदानन्दमरूपमद्भुतम् । उमासहायं परमेश्वरं प्रभुं त्...

Rozmyślając o lotosie serca - bez skazy i całkowicie czystym - i w jego środku o jasnej, wolnej od smutku Rzeczywistości, rozważa się to, co nie do pomyślenia, nieobjawione, o nieskończonych formach: Śivę, Pomyślnego, całkowicie spokojnego, nieśmiertelnego, łono Brahmana. Ten Jedyny - bez początku, środka czy końca; jeden jedyny; wszechprzenikający; świadomość-i-błogość; bezkształtny i cudowny; Pan wszystkiego, najwyższy Īśvara, Potężny, trójoki, o błękitnej szyi, spokojny - medytując o Nim, mędrzec osiąga źródło istot, świadka wszystkiego, poza ciemnością.

Brahman/Īśvara-dhyāna leading to mokṣa; Brahman as sākṣin (witness) and as the source of all

Verse 8

स ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट् । स एव विष्णुः स प्राणः स कालोऽग्निः स चन्द्रमाः ॥

On jest Brahmą; On jest Śivą; On jest (także) Indrą. On jest Niezniszczalnym, Najwyższym, samowładnym Panem. On rzeczywiście jest Viṣṇu; On jest prāṇą, tchnieniem życia; On jest Czasem; On jest Ogniem; On jest Księżycem.

Nondual Brahman as the one reality underlying all deities and cosmic functions (ekaṃ sat / īśvara as sarvātmakatva)

Verse 9

स एव सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यं सनातनम् । ज्ञात्वा तं मृत्युमत्येति नान्यः पन्था विमुक्तये ॥

On jedyny jest wszystkim - to, co było, i to, co będzie - Odwiecznym. Poznawszy Go, człowiek przekracza śmierć; nie ma innej drogi do wyzwolenia.

Mokṣa through brahma-jñāna; Brahman as sarva (all) and sanātana (eternal)

Verse 10

सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । सम्पश्यन् ब्रह्म परमं याति नान्येन हेतुना ॥१०॥

Widząc Jaźnię przebywającą we wszystkich istotach, a wszystkie istoty w Jaźni, osiąga się najwyższego Brahmana - nie ma innej drogi.

Atman–Brahman identity; sarvātma-bhāva (the Self as all) leading to mokṣa

Verse 11

आत्मानमरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिम् । ज्ञाननिर्मथनाभ्यासात् पापं दहति पण्डितः ॥११॥

Czyniąc Jaźń dolną ścierką do rozniecania ognia, a pranawę (Oṃ) górną ścierką, przez powtarzaną praktykę mielenia wiedzy, mędrzec spala grzech.

Praṇava-upāsanā and jñāna as the purifier; tapas of inquiry; destruction of pāpa/avidyā through knowledge

Verse 12

स एव मायापरिमोहितात्मा शरीरमास्थाय करोति सर्वम् । स्त्र्यन्नपानादिविचित्रभोगैः स एव जाग्रत्परितृप्तिमेति ॥१२॥

Ta właśnie Jaźń, omamiona przez māyā, przyjmując ciało, wykonuje wszystko; i poprzez różnorodne rozkosze z kobietą, jedzeniem, napojami i tym podobne, ta właśnie istota osiąga zadowolenie w stanie jawy.

Māyā/avidyā causing dehābhimāna (body-identification), kartṛtva-bhoktṛtva (doership/enjoyership), and saṃsāra

Verse 13

स्वप्ने स जीवः सुखदुःखभोक्ता स्वमायया कल्पितजीवलोके । सुषुप्तिकाले सकले विलीने तमोऽभिभूतः सुखरूपमेति ॥१३॥

We śnie ta jednostkowa jaźń (jīva) doświadcza przyjemności i bólu w świecie istot żywych stworzonym przez własną māyā. W głębokim śnie, gdy wszystko się rozpuszcza, przytłoczona ciemnością (tamas), osiąga stan, którego istotą jest szczęście.

Jīva, māyā, the three states (avasthā-traya), suṣupti and ānanda

Verse 14

पुनश्च जन्मान्तरकर्मयोगात् स एव जीवः स्वपिति प्रबुद्धः । पुरत्रये क्रीडति यश्च जीवस् ततस्तु जातं सकलं विचित्रम् । आधारमानन्दमखण्डबोधं यस्मिँल्लयं याति पुरत्रयं च ॥ एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रि...

I znowu, przez połączenie z czynami z innych narodzin, ta właśnie jīva śpi i budzi się. Jīva, która bawi się w trzech miastach - z niej rzeczywiście rodzi się ten cały różnorodny świat. Ona jest podporą, błogością (ānanda), niepodzieloną świadomością, w której trzy miasta również się rozpuszczają. Z tego powstają prāṇa, umysł i wszystkie zmysły; eter, powietrze, ogień, wody i ziemia, podpora wszechświata.

Karma-saṃskāra and rebirth; puratraya (three bodies/states); Brahman/Ātman as ādhāra (substratum), ānanda, akhaṇḍa-bodha; emanation of prāṇa, mind, indriyas, and pañca-bhūtas

Verse 15

एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च । खं वायुर्ज्योतिरापश्च पृथ्वी विश्वस्य धारिणी ॥१५॥

Z tego powstają prāṇa, umysł i wszystkie zmysły; eter, powietrze, ogień, wody i ziemia, podpora wszechświata.

Brahman as source/support; emergence of prāṇa-manas-indriyas and pañca-bhūtas; non-dual causality

Verse 16

यत्परं ब्रह्म सर्वात्मा विश्वस्यायतनं महत् । सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं नित्यं तत्त्वमेव त्वमेव तत् ॥१६॥

To najwyższe Brahman - Jaźń wszystkiego, wielka siedziba i opora wszechświata, subtelniejsze od subtelnego, wieczne - To rzeczywiście jest Rzeczywistością; ty rzeczywiście jesteś Tym.

Brahman–Ātman identity (non-duality)

Verse 17

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादिप्रपञ्चं यत्प्रकाशते । तद्ब्रह्माहमिति ज्ञात्वा सर्वबन्धैः प्रमुच्यते ॥१७॥

To, czym oświetlany jest wieloraki świat jawy, snu, głębokiego snu i tym podobne - po poznaniu "Jam jest to Brahman", człowiek zostaje wyzwolony ze wszystkich więzów.

Sākṣī-caitanya (witness-consciousness) and mokṣa through jñāna

Verse 18

त्रिषु धामसु यद्भोग्यं भोक्ता भोगश्च यद्भवेत् । तेभ्यो विलक्षणः साक्षी चिन्मात्रोऽहं सदाशिवः ॥ मय्येव सकलं जातं मयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । मयि सर्वं लयं याति तद्ब्रह्माद्वयमस्म्यहम् ॥१८-१९॥

W trzech siedzibach (stanach), cokolwiek jest przedmiotem rozkoszy, rozkoszujący się i sama rozkosz - od nich wszystkich odrębny jestem Ja, Świadek, natury samej świadomości; Jam jest Sadāśiva. We mnie samym wszystko powstało; we mnie wszystko jest ugruntowane; we mnie wszystko ulega rozpuszczeniu. To niedualne Brahman jestem Ja.

Sākṣī beyond bhoktṛ-bhogya-bhoga; Brahman as source-support-dissolution (janma-sthiti-laya) and advaya (non-duality)

Verse 19

त्रिषु धामसु यद्भोग्यं भोक्ता भोगश्च यद्भवेत् । तेभ्यो विलक्षणः साक्षी चिन्मात्रोऽहं सदाशिवः ॥ मय्येव सकलं जातं मयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । मयि सर्वं लयं याति तद्ब्रह्माद्वयमस्म्यहम् ॥

Cokolwiek w trzech siedzibach (stanach) jawi się jako przedmiot rozkoszy, rozkoszujący się i rozkosz, od tego wszystkiego jestem odrębny - Świadek, czysta Świadomość; Jam jest Sadāśiva. We mnie samym to wszystko się rodzi; we mnie wszystko jest ugruntowane; we mnie wszystko się rozpuszcza. Jam jest to niedualne Brahman.

Sākṣī-caitanya (witness-consciousness) and non-dual Brahman as the substratum of the three states

Verse 20

अणोरणीयानहमेव तद्वन्महानहं विश्वमहं विचित्रम् । पुरातनोऽहं पुरुषोऽहमीशो हिरण्मयोऽहं शिवरूपमस्मि ॥

Mniejszy od małego jestem Ja zaprawdę, i podobnie większy od wielkiego. Jam jest wszechświat; jam jest wieloraki i cudowny. Jam jest Przedwieczny; jam jest Puruṣa; jam jest Pan. Jam jest złotego blasku; jam jest natury Śivy.

Brahman/Ātman as both immanent and transcendent (aṇu–mahat), all-pervasive Self

Verse 21

अपाणिपादोऽहमचिन्त्यशक्तिः पश्याम्यचक्षुः स शृणोम्यकर्णः । अहं विजानामि विविक्तरूपो न चास्ति वेत्ता मम चित्सदाऽहम् ॥ वेदैरनेकैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥

Bez rąk i stóp jestem ja, o niepojętej mocy; widzę bez oczu i słyszę bez uszu. Znam ja, o naturze transcendentnej, i nie ma nikogo, kto by mnie znał; jestem wiecznie Świadomością. Przez liczne Wedy tylko ja mam być poznany; jestem twórcą Wedanty i jestem rzeczywiście znawcą Wedy.

Nirguṇa Brahman as self-luminous consciousness beyond sense-organs; the Self as the ultimate subject (cannot be objectified)

Verse 22

अपाणिपादोऽहमचिन्त्यशक्तिः पश्याम्यचक्षुः स शृणोम्यकर्णः । अहं विजानामि विविक्तरूपो न चास्ति वेत्ता मम चित्सदाऽहम् ॥ वेदैरनेकैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥२१–२२॥

Jestem bez rąk i stóp, o niepojętej mocy; widzę bez oczu; On słyszy bez uszu. Znam; jestem o formie wyraźnej, transcendentnej, i nie ma nikogo, kto by Mnie znał. Wiecznie jestem Świadomością i Istnieniem. Przez liczne Wedy tylko ja mam być poznany; jestem twórcą Wedanty i rzeczywiście znawcą Wedy.

Ātman/Brahman as nirguṇa, self-luminous consciousness beyond sense-organs; svayaṃprakāśa-caitanya

Verse 23

न पुण्यपापे मम नास्ति नाशो न जन्म देहेन्द्रियबुद्धिरस्ति । न भूमिरापो न च वह्निरस्ति न चानिलो मेऽस्ति न चाम्बरं च ॥२३॥

Dla Mnie nie ma ani zasługi, ani przewinienia; nie ma zniszczenia. Nie ma narodzin; nie ma ciała, zmysłów ani intelektu. Nie ma ani ziemi, ani wody, ani też ognia; nie ma dla Mnie powietrza, ani też eteru.

Asaṅgatva (non-attachment) and pañca-bhūta-ātīta Ātman; negation of karma and embodiment (neti-neti)

Verse 24

एवं विदित्वा परमात्मरूपं गुहाशयं निष्कलमद्वितीयम् । समस्तसाक्षिं सदसद्विहीनं प्रयाति शुद्धं परमात्मरूपम् । यः शतरुद्रियमधीते सोऽग्निपूतो भवति सुरापानात्पूतो भवति स ब्रह्महत्यायाः पूतो भवति स सुवर्णस्त...

Tak więc, po poznaniu natury Najwyższego Ja, przebywającego w jaskini serca, bezczęściowego, niedualnego, świadka wszystkiego, pozbawionego bytu i nie-bytu, osiąga się czystą naturę Najwyższego Ja. Kto studiuje Śatarudriję, ten zostaje oczyszczony przez ogień; oczyszczony z picia trunków; oczyszczony ze zbrodni zabicia bramina; oczyszczony z kradzieży złota; oczyszczony z grzechów czynów zakazanych i zaniedbań. Dlatego ucieka się do Awimukty; staje się ponad zwykłe aśramy; i zawsze, choćby tylko raz, powinien go recytować.

Mokṣa through brahmajñāna; hṛdaya-guhā (cave of the heart); advaita (non-duality); sākṣitva (witnesshood); śuddhi and upāsanā (Śatarudrīya) as ancillary

Verse 25

एवं विदित्वा परमात्मरूपं गुहाशयं निष्कलमद्वितीयम् । समस्तसाक्षिं सदसद्विहीनं प्रयाति शुद्धं परमात्मरूपम् । यः शतरुद्रियमधीते सोऽग्निपूतो भवति सुरापानात्पूतो भवति स ब्रह्महत्यायाः पूतो भवति स सुवर्णस्त...

Tak więc, po poznaniu natury Najwyższego Ja, przebywającego w jaskini serca, bezczęściowego, niedualnego, świadka wszystkiego, wykraczającego poza kategorie bytu i nie-bytu, osiąga się czystą naturę Najwyższego Ja. Kto studiuje Śatarudriję, ten zostaje oczyszczony przez ogień; zostaje oczyszczony z grzechu używania odurzających napojów; zostaje oczyszczony ze zabicie bramina; zostaje oczyszczony z kradzieży złota; zostaje oczyszczony z przewin czynów zakazanych i zaniedbań tego, co powinno być uczynione. Dlatego, szukając schronienia w Awimukcie, przekraczając zwykłe aśramy, należy go recytować zawsze, lub choćby raz.

Brahman/Ātman as non-dual witness; purification (śuddhi) and liberation (mokṣa) through knowledge and sacred recitation

Verse 26

अनेन ज्ञानमाप्नोति संसारार्णवनाशनम् । तस्मादेवं विदित्वैनं कैवल्यं पदमश्नुते । कैवल्यं पदमश्नुत इति ॥२६॥

Przez to osiąga się wiedzę, która niszczy ocean samsary. Dlatego, tak go poznawszy, osiąga się stan Kaivalji, osiąga się stan Kaivalji, tak.

Mokṣa/Kaivalya through liberating knowledge (jñāna) that ends saṃsāra

Ask anything about the Kaivalya Upanishad

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play