
Sukta 10.16
Funerary hymn seer of RV 10.16 (Anukramaṇī attribution varies across recensions).
Agni (especially Jātavedas) as the psychopomp-transformer in the funeral rite.
Triṣṭubh.
RV 10.16 to hymn pogrzebowy do Agni Jātavedasa, proszący ogień kremacyjny o przemianę zmarłego bez gwałtownego „rozproszenia”, i o odprowadzenie osoby do Pitṛs (Ojców/przodków). Przedstawia Agniego jako ostrożnego psychopompa: przygotowującego/czyniącego dojrzałym ciało do przejścia, chroniącego to, co nie powinno ucierpieć, i otwierającego drogę do krainy przodków. Hymn zawiera również obrazy rytualne naczyń/ofiar oraz końcowe ukojenie, które chłodzi i rozjaśnia ogień, aby obrzęd został dopełniony w pomyślności.
Mantra 1
मैनमग्ने वि दहो माभि शोचो मास्य त्वचं चिक्षिपो मा शरीरम् । यदा शृतं कृणवो जातवेदोऽथेमेनं प्र हिणुतात्पितृभ्यः ॥
O Agni, nie rozpraszaj go, nie spalaj go; nie opalaj go, nie odrzucaj jego skóry, nie rozrywaj ciała. Gdy uczynisz go dobrze przygotowanym, dojrzałym do przejścia, wtedy wyślij go naprzód do Ojców.
Mantra 2
शृतं यदा करसि जातवेदोऽथेमेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदा गच्छात्यसुनीतिमेतामथा देवानां वशनीर्भवाति ॥
Gdy, o Dżatawedasie, dojrzysz go do gotowości, wtedy oddaj go w pełni pod opiekę Ojców. Gdy podąża tą drogą tchnienia życia, wtedy staje się tym, kto może być prowadzony przez harmonijną wolę bogów.
Mantra 3
सूर्यं चक्षुर्गच्छतु वातमात्मा द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥
Niech wzrok pójdzie do Słońca, niech tchnienie życia pójdzie do Wiatru. Idź, zgodnie z prawem swojej prawdy, do Nieba i do Ziemi. Lub idź do Wód, jeśli tam jest twoje miejsce; w roślinach zajmij swą postawę ponownie z mocami ucieleśnienia.
Mantra 4
अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥
Nie starzejącą się część, przez tapas rozpal ją i wzmocnij; niech twój płomień i twój promienny promień ogrzeją ją do czystości. O Dżatawedasie, tymi twoimi łaskawymi formami mocy, przeprowadź go do świata dobrze uczynionego, prawdziwych sprawców.
Mantra 5
अव सृज पुनरग्ने पितृभ्यो यस्त आहुतश्चरति स्वधाभिः । आयुर्वसान उप वेतु शेषः सं गच्छतां तन्वा जातवेदः ॥
Uwolnij go ponownie, o Agni, w dół i naprzód do Ojców, jego, który ofiarowany tobie, porusza się w mocach swadhy. Niech pozostała siła życiowa się zbliży, odziewając się ponownie; niech ucieleśnienie złączy się w harmonii, o Dżatawedasie.
Mantra 6
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविवेश ॥
Cokolwiek ciemny ptak uderzył cię, cokolwiek mrówka, wąż lub dzbestia, niech Agni uczyni to całkowicie nietrującym, a także Soma, który wchodzi w moc Brahmany: niech atak mroku zostanie unieważniony w nieszkodliwość.
Mantra 7
अग्नेर्वर्म परि गोभिर्व्ययस्व सं प्रोर्णुष्व पीवसा मेदसा च । नेत्त्वा धृष्णुर्हरसा जर्हृषाणो दधृग्विधक्ष्यन्पर्यङ्खयाते ॥
Rozpostrzyj wokół siebie pancerz Agniego promieniami, owiń go szczelnie bogactwem i substancją siły. Niech nie poszarpie cię ten zaciekły, radujący się przemocą, niech cię nie zniszczy i nie pochłonie otaczającym atakiem.
Mantra 8
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥
O Agni, nie wywracaj tego kielicha, jest on drogi bogom i drogim mocom Somy. To jest kielich boskiego picia, w nim nieśmiertelni bogowie znajdują swoją rozkosz.
Mantra 9
क्रव्यादमग्निं प्र हिणोमि दूरं यमराज्ञो गच्छतु रिप्रवाहः । इहैवायमितरो जातवेदा देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥
Wysyłam daleko ogień pożerający ciało, niech uda się do królestwa króla Jamy, niosąc nieczystość. Tutaj niech pozostanie ten drugi Dżatawedas, który zna i niesie ofiarę bogom.
Mantra 10
यो अग्निः क्रव्यात्प्रविवेश वो गृहमिमं पश्यन्नितरं जातवेदसम् । तं हरामि पितृयज्ञाय देवं स घर्ममिन्वात्परमे सधस्थे ॥
Ten Ogień, który wszedł do waszego domu jako pożeracz śmiertelnej substancji, widząc drugiego, Dżatawedasa, znającego wszystkie narodziny, jego oddaję na ofiarę Ojcom. Niech on pobudzi ciepło i dojrzewanie na najwyższym miejscu bytu.
Mantra 11
यो अग्निः क्रव्यवाहनः पितॄन्यक्षदृतावृधः । प्रेदु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य आ ॥
Ten Agni, który niesie śmiertelną ofiarę, pomnażacz Prawa, złoży ofiarę Ojcom, i głosi ofiary naprzód, bogom i także Ojcom, wzywając ich tutaj.
Mantra 12
उशन्तस्त्वा नि धीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्नुशत आ वह पितॄन्हविषे अत्तवे ॥
Z pragnieniem cię umieszczamy, z pragnieniem cię rozniecamy. Pragnąc, z pragnącymi mocami, przyprowadź Ojców tutaj, aby spożyli ofiarę, aby wewnętrzna wymiana została wypełniona.
Mantra 13
यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापया पुनः । कियाम्ब्वत्र रोहतु पाकदूर्वा व्यल्कशा ॥
Kogo całkowicie spaliłeś, o Agni, tego uwolnij ponownie, niech zostanie złożony na nowo. Niech wody tutaj powstaną, niech urosną uzdrawiające trawy, niewiędące, aby istota odzyskała swoją całość po przejściu.
Mantra 14
शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥
O Chłodzący, o bogato chłodzący, o radujący, o bogato radujący, o Mandukjo, przyjdź razem dobrze, rozraduj i rozjaśnij ten dobry Ogień, aby przejście zostało ukojone i uczynione świetlistym.
A protective plea to Agni: burn in the right way—do not scorch, scatter, or mutilate; treat the body with ritual care.
Agni is praised and instructed as the skilled transformer who ‘cooks’ the mortal form into readiness, while the rite’s implements and offerings are kept auspicious and properly aligned.
The decisive commissioning: once the preparation is complete, Agni is asked to send the departed forward to the Pitṛs—crossing from the human sphere to the ancestral world.
The hymn closes by pacifying and brightening the fire with cooling/gladdening powers, ensuring the rite ends in calm, order, and safe conveyance.
mainam agne vi daho … pra hiṇutāt pitṛbhyaḥ
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । एष यश्चमसो देवपानस्तस्मिन्देवा अमृता मादयन्ते ॥शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्या सु सं गम इमं स्वग्निं हर्षय ॥It is a Rig Vedic funerary hymn used in cremation-related rites, asking Agni to conduct the burning correctly and to guide the departed onward to the Pitṛs (ancestors).
The language emphasizes a ritually proper, non-violent transformation: Agni should ‘prepare’ the person for passage, not destroy in a chaotic way. It reflects a concern for order (ṛta) and safe transition.
The Pitṛs are the ancestral Fathers—those who have gone before. The hymn asks Agni to send the departed to join that ancestral community in its proper realm.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.