
Sukta 1.123
Uṣas (Dawn) / Dakṣiṇā (opening image), with dawn-emergence motif
Ten hymn sławi Uṣas (Jutrzenkę) jako moc, która powstaje z ciemności, objawia świat i przywraca ludzkie życie w ruch zgodnie z Ṛta (porządkiem kosmicznym). Przeciwstawia Noc i Jutrzenkę jako naprzemienne siły, i modli się, aby nadejście Jutrzenki ustanowiło w czcicielu pomyślną, prawowitą wolę (kratu) wraz z obfitością i hojnością.
Mantra 1
पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥
Szeroki jest rydwan boskiej Dakṣiṇā; nieśmiertelni bogowie wsiedli nań. Z ciemności ona wznosi się ku górze, szlachetna z dalekiej przestrzeni, świadomie rozróżniając dla ludzkiego miejsca zamieszkania.
Mantra 2
पूर्वा विश्वस्माद्भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बृहती सनुत्री । उच्चा व्यख्यद्युवतिः पुनर्भूरोषा अगन्प्रथमा पूर्वहूतौ ॥
Pierwsza przebudziła się z całego świata istnienia, zdobywając obfitość siły, rozległa i zawsze prowadząca. Wysoko się objawia, młoda, zawsze odnawiana. Uṣas przybyła, pierwsza, do wcześniej wzywanego wezwania.
Mantra 3
यदद्य भागं विभजासि नृभ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते । देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ॥
Gdy dzisiaj przydzielasz udział ludziom, o Jutrzenko, bogini szlachetnie zrodzona, tutaj na śmiertelnym polu, wtedy Sawitri, boski budowniczy w nas, ogłasza nas bezwinnych dla Słońca: zdolnych przyjąć wyższe światło.
Mantra 4
गृहंगृहमहना यात्यच्छा दिवेदिवे अधि नामा दधाना । सिषासन्ती द्योतना शश्वदागादग्रमग्रमिद्भजते वसूनाम् ॥
Od domu do domu Jutrzenka podąża, dzień po dniu zmierzając prosto ku nam, przyjmując na nowo swoje imię. Pragnąc przebudzić i oświecić, przybywa wciąż na nowo; krok po kroku rozdziela skarby, każdy postęp otwierając nowy udział w bogactwach bytu.
Mantra 5
भगस्य स्वसा वरुणस्य जामिरुषः सूनृते प्रथमा जरस्व । पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ॥
O Jutrzenko, prawdomówna, siostro Bhagi i krewna Waruny, zabłyśnij pierwsza na przedpolu. Wtedy możemy ustanowić i zdobyć tę moc, która nas podtrzymuje przeciw szkodzie; możemy ją zdobyć siłą daru prawości, rydwanem uporządkowanej ofiary.
Mantra 6
उदीरतां सूनृता उत्पुरंधीरुदग्नयः शुशुचानासो अस्थुः । स्पार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष्कृण्वन्त्युषसो विभातीः ॥
Niech powstaną prawdziwe natchnienia; niech powstaną pełnie zrozumienia; niech płomienne ognie wstaną w swojej jasności. Oświecenia Jutrzenki uobecniają pożądane skarby, które były ukryte przez ciemność.
Mantra 7
अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥
Jedna odchodzi, a inna nadchodzi; obie, niepodobne w formie, poruszają się razem w swojej wymianie. Jedna czyni ciemność tajemną jaskinią; Jutrzenka zabłysła swoim płomiennym rydwanem, objawiając przejście od ukrycia do objawienia.
Mantra 8
सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥
Podobne dzisiaj, podobne znów jutro, one podążają za dalekosiężną domeną Waruny. Bez skazy, każda z osobna, przemierzają naraz trzydzieści miar podróży, okrążając działanie woli, tak dni wypełniają się w prawie Ogromu.
Mantra 9
जानत्यह्नः प्रथमस्य नाम शुक्रा कृष्णादजनिष्ट श्वितीची । ऋतस्य योषा न मिनाति धामाहरहर्निष्कृतमाचरन्ती ॥
Znając pierwsze imię Dnia, jasna rodzi się z czerni i staje się białolśniąca. Dziewica Rty nie pomniejsza swojej domeny; dzień po dniu porusza się zgodnie z przeznaczonym wyzwoleniem, wiernie powtarzając akt wyłonienia się w prawdę.
Mantra 10
कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥
Jak dziewica objawiająca swoją piękność w ciele, o Bogini, idziesz ku bogu, który szuka ofiary. Uśmiechnięta, młoda, na przedzie rzeczy, czynisz swoje łono widocznym, gdy świecisz, odsłaniając ukryte blaski bytu dla duszy widzącej.
Mantra 11
सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥
Piękna w blasku, jak kobieta przyozdobiona przez matkę, czynisz swoją formę widoczną dla oka. Pomyślna Jutrzenko, zabłyśnij szerzej; żadna z innych jutrzenek nie może odebrać tego, co twoje, twój wyjątkowy dar objawienia.
Mantra 12
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य । परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमाना उषासः ॥
Bogate w konie, bogate w krowy, niosące wszystkie pożądane dary, dążąc z promieniami Słońca, Jutrzenki wyruszają i powracają znów. Niosąc imię Pomyślne, przynoszą moce szybkiej siły i luminicznej wiedzy z powrotem w naszą sferę.
Mantra 13
ऋतस्य रश्मिमनुयच्छमाना भद्रम्भद्रं क्रतुमस्मासु धेहि । उषो नो अद्य सुहवा व्युच्छास्मासु रायो मघवत्सु च स्युः ॥
Podążając za promieniem Rty, zaszczep w nas coraz pomyślniejszą wolę prawego działania. O Jutrzenko, dziś rozbłyśnij dla nas, łatwa do wezwania; niech pełnia bytu ustali się w nas i w naszych mocach dawania.
The hymn primarily praises Uṣas (Dawn). The first verse also brings in Dakṣiṇā as an auspicious opening image connected with the right, favorable movement of the rite.
Dawn is the daily power that drives away darkness, reveals the world, and restores order. The hymn asks that this same ‘dawning’ establish right intention (kratu) and prosperity in the worshipper.
It highlights their lawful alternation: one departs as the other arrives. This contrast teaches that darkness can be a covering, while dawn is the revealing force that brings clarity, activity, and direction.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.