
Sukta 1.105
Trita Āptya (traditional attribution often given for RV 1.105; check recension-specific lists)
Various/cosmic (opening verse centers on Candramas and the two worlds; hymn often read as existential/psychological lament and seeking)
Gāyatrī (verse appears 3 pādas of ~8 syllables; likely Gāyatrī/related)
RV 1.105 to poszukujący, wielobóstwowy hymn, który przesuwa się od kosmicznej obserwacji (Księżyc, błyskawica, dwa Światy) ku osobistej, niemal spowiedniczej prośbie o ratunek, jasność i właściwą mowę. Często odczytywany jako „lament” Tirty, ujmuje wewnętrzny niepokój jako stan, który jedynie bogowie, zwłaszcza Indra i podtrzymujące moce kosmiczne, mogą zdjąć, kończąc się modlitwą o zwycięstwo, siłę i rozszerzoną ochronę przez Mitrę-Varunę, Aditi, Niebo i Ziemię.
Mantra 1
चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Księżyc w wodach, pięknoskrzydły, biegnie po niebie. Błyskawice o złotych obręczach nie znajdują waszego śladu; lecz to jest mi znane z tych dwóch światów: jest ukryta ścieżka świetlistych, poza zasięgiem zewnętrznego wzroku.
Mantra 2
अर्थमिद्वा उ अर्थिन आ जाया युवते पतिम् । तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Jako szukający prawdziwego zysku, dusza jako panna młoda przychodzi do młodego Pana; wyciskając męskie mleko siły, wylewa je dokoła i doi jego istotę, O Niebo i Ziemia, poznajcie ten wewnętrzny skarb, który jest mój.
Mantra 3
मो षु देवा अदः स्वरव पादि दिवस्परि । मा सोम्यस्य शम्भुवः शूने भूम कदा चन वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
O bogowie, niechaj to światło nieba nie oddali się od nas; niechajmy nigdy nie stać się pozbawionymi, w żadnym czasie, błogodajnego dobra Somy, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 4
यज्ञं पृच्छाम्यवमं स तद्दूतो वि वोचति । क्व ऋतं पूर्व्यं गतं कस्तद्बिभर्ति नूतनो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Pytam ofiarę na jej najniższym miejscu, i ona przemawia jako posłaniec: 'Gdzie odeszła pradawna Prawda-Ład? Kto teraz niesie ją na nowo?', O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 5
अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा रोचने दिवः । कद्व ऋतं कदनृतं क्व प्रत्ना व आहुतिर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Wy bogowie, którzy zajmujecie swoje stacje w trzech świetlistych sferach nieba, co u was jest Prawdą, a co Nieprawdą? Gdzie jest teraz wasza pradawna ofiara?, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 6
कद्व ऋतस्य धर्णसि कद्वरुणस्य चक्षणम् । कदर्यम्णो महस्पथाति क्रामेम दूढ्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Kiedy osiągniemy fundament Prawdy-Ładu, kiedy szeroki wzrok Waruny, kiedy wielką ścieżką Arjaman przekroczymy trudne cieśniny?, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 7
अहं सो अस्मि यः पुरा सुते वदामि कानि चित् । तं मा व्यन्त्याध्यो वृको न तृष्णजं मृगं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Jam jest ten, który niegdyś, w wyciśniętej Somie, wypowiadał wiele rzeczy; teraz bieda ściga mnie jak wilk ściga z pragnienia zrodzonego jelenia, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 8
सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्यः स्तोतारं ते शतक्रतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Naciski palą mnie zewsząd jak rywalki-żony; jak mysz obgryzająca sznury, niedostatek we mnie wgryza się, O Szatakratu, twój śpiewak, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 9
अमी ये सप्त रश्मयस्तत्रा मे नाभिरातता । त्रितस्तद्वेदाप्त्यः स जामित्वाय रेभति वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Te siedem promieni, tam mój pępek jest rozciągnięty i przymocowany; Trita Aptja wie o tym i woła o powinowactwo, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 10
अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः । देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Tamci pięciu potężnych stoi w środku wielkiego nieba; zwróceni razem ku bogom zamknęli to, co musi być wypowiedziane, O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 11
सुपर्णा एत आसते मध्य आरोधने दिवः । ते सेधन्ति पथो वृकं तरन्तं यह्वतीरपो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Te o pięknych skrzydłach zasiadają w środkowej barierze nieba; powstrzymują wilka na ścieżkach, gdy próbuje przekroczyć potężne wody. O Niebo i Ziemia, poznajcie skarb tego mojego poszukiwania.
Mantra 12
नव्यं तदुक्थ्यं हितं देवासः सुप्रवाचनम् । ऋतमर्षन्ति सिन्धवः सत्यं तातान सूर्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
O Bogowie, to nowe i słusznie ukształtowane słowo, dobrze umieszczone i pięknie wypowiadalne, niech zostanie ustanowione. Rzeki bytu płyną z Rytmem (ṛta); Słońce rozpostiera Prawdę (satya). Niech Niebo i Ziemia poznają i potwierdzą to odkrycie we mnie.
Mantra 13
अग्ने तव त्यदुक्थ्यं देवेष्वस्त्याप्यम् । स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि विदुष्टरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Agni, to natchnione słowo twoje jest rzeczą do osiągnięcia pośród bogów. Zasiadły w nas, po ludzku mądry, złóż ofiarę bogom; ty, który znasz pewniej, ustanów we mnie odkrycie, niech Niebo i Ziemia będą świadkami.
Mantra 14
सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Zasiadły jako Kapłan, po ludzku mądry, lecz bardziej wiedzący, przychodzi prosto do bogów. Agni doskonale przygotowuje i ustawia ofiary; boski pośród bogów, mędrczec, niech Niebo i Ziemia potwierdzą we mnie zrealizowane odkrycie.
Mantra 15
ब्रह्मा कृणोति वरुणो गातुविदं तमीमहे । व्यूर्णोति हृदा मतिं नव्यो जायतामृतं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Twórcze Słowo (brahmā) czyni drogę; Varuṇa, znawca ścieżki, jego szukamy. Rozwija sercem myśl wewnątrz; niech nowe ṛta narodzi się w nas, niech Niebo i Ziemia poświadczą odkrycie.
Mantra 16
असौ यः पन्था आदित्यो दिवि प्रवाच्यं कृतः । न स देवा अतिक्रमे तं मर्तासो न पश्यथ वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
To jest ścieżka w niebie, uczyniona głosiwalą przez Ādityę; nawet bogowie jej nie przekraczają. Jednak śmiertelnicy jej nie widzą. Niech Niebo i Ziemia potwierdzą we mnie to odkrycie prawdziwej drogi.
Mantra 17
त्रितः कूपेऽवहितो देवान्हवत ऊतये । तच्छुश्राव बृहस्पतिः कृण्वन्नंहूरणादुरु वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Trita, zrzucony do studni, wzywa bogów o pomoc. Bṛhaspati usłyszał ten krzyk i czyniąc szeroką przestrzeń z ciasnoty, przyniósł uwolnienie. Niech Niebo i Ziemia potwierdzą to zbawienne odkrycie we mnie.
Mantra 18
अरुणो मा सकृद्वृकः पथा यन्तं ददर्श हि । उज्जिहीते निचाय्या तष्टेव पृष्ट्यामयी वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
Rudy wilk raz ujrzał mnie idącego ścieżką; odsłania szczęki, czatując z dołu, jak rzemieślnicze narzędzie, co tnie bok. Niech Niebo i Ziemia potwierdzą we mnie odkrycie, co ucieka przed tym pożerającym niebezpieczeństwem.
Mantra 19
एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
Tym natchnionym śpiewem my, podtrzymani przez Indrę, stańmy się zwycięscy w trudzie i wyjdźmy z wszystkimi heroicznymi mocami. Niech Mitra i Varuṇa nas rozszerzą; niech Aditi, Rzeka, Ziemia i Niebo umocnią to wypełnienie w nas.
A cosmic riddle: the Moon’s movement ‘within the waters’ and the lightning’s inability to trace the luminous path—introducing the idea of a truth hidden from ordinary sight, witnessed by Heaven and Earth.
The hymn turns inward: the speaker’s condition of strain and seeking is voiced, and the divine powers are asked to recognize, release, and guide; speech and thought are repeatedly oriented ‘devatrā’ (godward).
A moment of disclosure/containment: the ‘pravācya’ (that which must be uttered) is enclosed/held by divine forces in the mid-heaven—suggesting that revelation comes when the powers gather and align.
A confident close: by the inspired chant, supported by Indra, the seeker asks to prevail in the trial and be enlarged by Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth and Heaven—ending in protection and wholeness.
vittam me asya rodasī
devatrā nu pravācyaṃ
एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥It begins with cosmic images (Moon, lightning, Heaven and Earth) to point to a hidden truth, then turns into a personal plea for help and guidance, ending with a prayer for strength and victory supported by Indra and other gods.
It suggests that the deepest order or truth (ṛta) is not grasped by outward signs alone; the seer claims there is a subtler course of light/knowledge that must be approached through divine alignment and inspired speech.
It can be recited when feeling overwhelmed or stuck—especially at dawn or evening—asking for clarity, right words, and protection, and closing with the final verse as a prayer for courage and support.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.