Sukta 47

Mantra 1

स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु ॥

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਮਧੁ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੀਖਾ ਹੈ, ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Mantra 2

अयं स्वादुरिह मदिष्ठ आस यस्येन्द्रो वृत्रहत्ये ममाद । पुरूणि यश्च्यौत्ना शम्बरस्य वि नवतिं नव च देह्यो हन् ॥

ਇਹ ਇੱਥੇ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਦਕਾਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਤਿਆ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਨੱਬੇ-ਨੌਂ ਤੇ ਨੌਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਇਸ ਬਲ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

अयं मे पीत उदियर्ति वाचमयं मनीषामुशतीमजीगः । अयं षळुर्वीरमिमीत धीरो न याभ्यो भुवनं कच्चनारे ॥

ਇਹ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੀਤਾ, ਮੇਰੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਉਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਛਾਵਾਨ ਮਨੀਂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ—ਧੀਰ, ਅਡੋਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸ਼ਕਤੀ—ਛੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਖੜਾ ਨਹੀਂ।

Mantra 4

अयं स यो वरिमाणं पृथिव्या वर्ष्माणं दिवो अकृणोदयं सः । अयं पीयूषं तिसृषु प्रवत्सु सोमो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ॥

ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਦਿਉ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਸੋਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਵਤਸੁ ਵਿੱਚ ਪੀਯੂਸ਼ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ।

Mantra 5

अयं विदच्चित्रदृशीकमर्णः शुक्रसद्मनामुषसामनीके । अयं महान्महता स्कम्भनेनोद्द्यामस्तभ्नाद्वृषभो मरुत्वान् ॥

ਇਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਲੱਭਿਆ—ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਕੰਭਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿਉ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ—ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ।

Mantra 6

धृषत्पिब कलशे सोममिन्द्र वृत्रहा शूर समरे वसूनाम् । माध्यंदिने सवन आ वृषस्व रयिस्थानो रयिमस्मासु धेहि ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪੀ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ, ਸ਼ੂਰ, ਵਸੂਆਂ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਰ ਦਾ ਵੀਰ। ਮੱਧਿਆਹਨ ਸਵਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ; ਹੇ ਰਯਿਸਥਾਨ, ਉਹ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦੇ।

Mantra 7

इन्द्र प्र णः पुरएतेव पश्य प्र नो नय प्रतरं वस्यो अच्छ । भवा सुपारो अतिपारयो नो भवा सुनीतिरुत वामनीतिः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਵੇਖ; ਸਾਨੂੰ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਪਾਰ—ਚੰਗਾ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾ; ਸੁਨੀਤੀ—ਠੀਕ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਅਤੇ ਵਾਮਨੀਤੀ—ਕਿਰਪਾਲੂ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਬਣ।

Mantra 8

उरुं नो लोकमनु नेषि विद्वान्त्स्वर्वज्ज्योतिरभयं स्वस्ति । ऋष्वा त इन्द्र स्थविरस्य बाहू उप स्थेयाम शरणा बृहन्ता ॥

ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ—ਸੂਰਜ-ਧਾਰੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਸਵਸਤੀ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਡੋਲ, ਤੇਰੇ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਰਨ ਵਾਂਗ ਟਿਕੇ ਰਹੀਏ।

Mantra 9

वरिष्ठे न इन्द्र वन्धुरे धा वहिष्ठयोः शतावन्नश्वयोरा । इषमा वक्षीषां वर्षिष्ठां मा नस्तारीन्मघवन्रायो अर्यः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ-ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ; ਹੇ ਸ਼ਤਾਵਨ, ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਇਸ਼—ਪੋਸ਼ਣ ਲਿਆ; ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸੱਚ ਤੋਂ ਪਰਾਇਆ ਪਰਦੇਸੀ (ਅਰ੍ਯ) ਸਾਡੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ।

Mantra 10

इन्द्र मृळ मह्यं जीवातुमिच्छ चोदय धियमयसो न धाराम् । यत्किं चाहं त्वायुरिदं वदामि तज्जुषस्व कृधि मा देववन्तम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੀਊਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇ। ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ, ਵਹਾ ਦੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ—ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਯੁ-ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ—ਇੱਥੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਵੰਤ, ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰ।

Mantra 11

त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रं हवेहवे सुहवं शूरमिन्द्रम् । ह्वयामि शक्रं पुरुहूतमिन्द्रं स्वस्ति नो मघवा धात्विन्द्रः ॥

ਤ੍ਰਾਤਾਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਅਵਿਤਾਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਹਰ ਹਵੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਹਵ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੂਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਪੁਰੁਹੂਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹ੍ਵਯ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਦਾਨੀ ਮਘਵਾ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਟਿਕਾਏ।

Mantra 12

इन्द्रः सुत्रामा स्ववाँ अवोभिः सुमृळीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥

ਇੰਦਰ—ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ, ਸ੍ਵਵਾਨ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਆਪਣੇ ਅਵੋਭਿਃ ਸਹਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਮೃਲੀਕ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਬਾਏ, ਅਭਯਤਾ ਰਚੇ; ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸੁਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ—ਉਜਲੇ ਵੀਰ੍ਯ—ਦੇ ਪਤਯਃ, ਮਾਲਕ ਬਣੀਏ।

Mantra 13

तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाँ इन्द्रो अस्मे आराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोतु ॥

ਉਸ ਯਜ्ञਿਯ (ਪੂਜਨੀਯ) ਦੇਵ ਦੀ ਸੁਮਤਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੱਸੀਂ; ਭਦ੍ਰ ਸੌਮਨਸ—ਮਨ ਦੇ ਮੰਗਲ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੀਏ। ਸੁਤਰਾਮਾ (ਸੁ-ਰੱਖਿਅਕ), ਆਪਣੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ—ਬਹੁਤ ਦੂਰ—ਹੰਕਾ ਦੇਵੇ।

Mantra 14

अव त्वे इन्द्र प्रवतो नोर्मिर्गिरो ब्रह्माणि नियुतो धवन्ते । उरू न राधः सवना पुरूण्यपो गा वज्रिन्युवसे समिन्दून् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ—ਸਤੁਤੀ-ਰਚਨਾਵਾਂ—ਢਲਾਨੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਧਾਵਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਿਯੁਤੋ (ਯੁਗਮ ਰਥ-ਅਸ਼ਵ) ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਤੇਰਾ ਰਾਧਃ (ਦਾਨ): ਸਵਨ ਬਹੁਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਨ, ਤੇਰੀ ਯੁਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਅਪਃ (ਜਲ), ਗਾਃ (ਕਿਰਣ-ਗਾਂਵਾਂ) ਅਤੇ ਇੰਦੂਂ (ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ) ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 15

क ईं स्तवत्कः पृणात्को यजाते यदुग्रमिन्मघवा विश्वहावेत् । पादाविव प्रहरन्नन्यमन्यं कृणोति पूर्वमपरं शचीभिः ॥

ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜ्ञ ਅਰਪਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਮਘਵਾ (ਦਾਨਵੀਰ) ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਭਿਃ (ਦਿਵ੍ਯ ਕੌਸ਼ਲਤਾਵਾਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 16

शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन्नन्यमन्यमतिनेनीयमानः । एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

ਵੀਰ ਇੰਦਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਗਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਉਗਰ—ਦਮਨ ਕਰਦਾ, ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਹੰਕਾ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ। ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ—ਚਲਣ ਤੇ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਈ।

Mantra 17

परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिरेति । अनानुभूतीरवधून्वानः पूर्वीरिन्द्रः शरदस्तर्तरीति ॥

ਉਹ ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਛਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਝਾੜ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 18

रूपंरूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रतिचक्षणाय । इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते युक्ता ह्यस्य हरयः शता दश ॥

ਰੂਪ ਤੋਂ ਰੂਪ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਵੇਖਣ ਲਈ। ਇੰਦਰ ਮਾਯਾਭਿਃ (ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਬਹੁ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਅਸ਼ਵ—ਸੌ ਅਤੇ ਦਸ।

Mantra 19

युजानो हरिता रथे भूरि त्वष्टेह राजति । को विश्वाहा द्विषतः पक्ष आसत उतासीनेषु सूरिषु ॥

ਰਥ ਨਾਲ ਹਰਿਤ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗ) ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਬਹੁ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕੌਣ ਪੱਖ/ਆਸਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?—ਸੂਰੀ (ਪ੍ਰਭੂ) ਵਾਂਗ ਆਸਨ-ਧਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Mantra 20

अगव्यूति क्षेत्रमागन्म देवा उर्वी सती भूमिरंहूरणाभूत् । बृहस्पते प्र चिकित्सा गविष्टावित्था सते जरित्र इन्द्र पन्थाम् ॥

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਅਸੀਂ ਗਵ੍ਯੂਤੀ—ਕਿਰਣ-ਗਾਂਵਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਪਸ਼ੂਆਂ) ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਖੇਤਰ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ, ਗਵਿਸ਼ਟੀ (ਕਿਰਣ-ਖੋਜ) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਰਿਤ੍ਰ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ) ਲਈ ਸੱਚਾ ਤੇ ਜੇਤੂ ਮਾਰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।

Mantra 21

दिवेदिवे सदृशीरन्यमर्धं कृष्णा असेधदप सद्मनो जाः । अहन्दासा वृषभो वस्नयन्तोदव्रजे वर्चिनं शम्बरं च ॥

ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ, ਜਨਮ-ਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਅੱਧੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਬੈਠੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਤਾ (ਅੰਧਕਾਰ) ਧੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਦਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਬੰਦ ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ ਵਰਚਿਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 22

प्रस्तोक इन्नु राधसस्त इन्द्र दश कोशयीर्दश वाजिनोऽदात् । दिवोदासादतिथिग्वस्य राधः शाम्बरं वसु प्रत्यग्रभीष्म ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ) ਦਾ ਤਾਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ—ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਦਸ ਕੋਸ਼ (ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਪੇਟਾਰੇ) ਅਤੇ ਦਸ ਵਾਜਿਨ (ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ) ਦਿੱਤੇ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ, ਅਤਿਥਿਗਵ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਬਰ ਦਾ ਵਸੁ—ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਲਵਾਨ ਦੌਲਤ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Mantra 23

दशाश्वान्दश कोशान्दश वस्त्राधिभोजना । दशो हिरण्यपिण्डान्दिवोदासादसानिषम् ॥

ਦਸ ਘੋੜੇ, ਦਸ ਕੋਸ਼, ਦਸ ਵਸਤ੍ਰ—ਪਾਲਣਹਾਰ ਭੋਜਨਾਂ ਸਮੇਤ; ਦਸ ਹਿਰਣ੍ਯ-ਪਿੰਡ—ਦਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 24

दश रथान्प्रष्टिमतः शतं गा अथर्वभ्यः । अश्वथः पायवेऽदात् ॥

ਦਸ ਰਥ—ਪ੍ਰਸ਼ਟਿਮਤਃ (ਸੁਸਜਜਿਤ)—ਅਤੇ ਅਥਰਵਣਾਂ ਲਈ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ; ਅਸ਼ਵਥ ਨੇ ਪਾਯੂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤੇ।

Mantra 25

महि राधो विश्वजन्यं दधानान्भरद्वाजान्त्सार्ञ्जयो अभ्ययष्ट ॥

ਵੱਡੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ-ਸੰਪੱਤਾ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰਞ੍ਜਯ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਰਵਜਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਯਜਨ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸਮੂਹ-ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

Mantra 26

वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः । गोभिः संनद्धो असि वीळयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥

ਹੇ ਵਨਸਪਤੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ; ਸਾਡਾ ਸਖਾ ਬਣ—ਪ੍ਰਤਰਾਣ (ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਸੁਵੀਰ (ਵੀਰ-ਸੰਪੰਨ) ਹੋ। ਗੋਭਿਃ (ਕਿਰਨਾਂ/ਗਾਂਵਾਂ) ਨਾਲ ਸੰਨੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜਾ ਰਹਿ; ਤੇਰਾ ਸਾਰਥੀ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਜੇਤੂ ਬਣਨ।

Mantra 27

दिवस्पृथिव्याः पर्योज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्याभृतं सहः । अपामोज्मानं परि गोभिरावृतमिन्द्रस्य वज्रं हविषा रथं यज ॥

ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਯਜ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ-ਰੂਪ ਰਥ ਨੂੰ। ਉਸ ਦਾ ਸਹ (ਬਲ) ਦਿਆਉ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੋਂ ਉਦਭ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਿਆਭ੍ਰਿਤ (ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ) ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਅਪਾਂ ਓਜਮਾਨ (ਜਲਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ) ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਭਿਃ (ਕਿਰਨਾਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਆਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਗ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 28

इन्द्रस्य वज्रो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः । सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਹੈ, ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਅਗਰ-ਭਾਗ ਹੈ, ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਾਭੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ ਰਥ! ਸਾਡੀ ਹਵ੍ਯ-ਦਾਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਵ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਕ੍ਰਮ ਠਹਿਰਾ।

Mantra 29

उप श्वासय पृथिवीमुत द्यां पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूरिन्द्रेण देवैर्दूराद्दवीयो अप सेध शत्रून् ॥

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ ਉੱਤੇ ਸਾਹ ਫੂਕ; ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਪਾਏ। ਹੇ ਦੁੰਦੁਭੀ! ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ—ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ—ਧੱਕ ਦੇ; ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਹਟਾ।

Mantra 30

आ क्रन्दय बलमोजो न आ धा निः ष्टनिहि दुरिता बाधमानः । अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना इत इन्द्रस्य मुष्टिरसि वीळयस्व ॥

ਹੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਦੁੰਦੁਭੀ! ਗੂੰਜ ਉਠ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਬਲ ਅਤੇ ਓਜ ਟਿਕਾ। ਗਰਜ ਕੇ ਦੁਸ਼ਟ ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ। ਹੇ ਦੁੰਦੁਭੀ! ਇੱਥੋਂ ਵੈਰੀ ਦੁੱਛੁਨਾ (ਦੁਰਭਾਗ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਰੇ ਧੱਕ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮੁੱਠ ਹੈਂ—ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।

Mantra 31

आमूरज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद्दुन्दुभिर्वावदीति । समश्वपर्णाश्चरन्ति नो नरोऽस्माकमिन्द्र रथिनो जयन्तु ॥

ਆਮੂਰਜ, ਉਹ ਪਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ; ਧੁੱਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਦੁੰਦੁਭਿ (ਯੁੱਧ-ਨਗਾਰਾ) ਗੂੰਜੇ। ਸਾਡੇ ਨਰ ਸਮਸ਼ਵਪਰਨਾ—ਤੇਜ਼ ਅਸ਼ਵ-ਪੰਖ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਇਕੱਠੇ ਚਲਣ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਰਥਿਨ ਯੋਧੇ ਜਿੱਤਣ।