HomeRig VedaMandala 6Sukta 47Mantra 27
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 27

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra (vajra) with ritual focus on consecrated ‘ratha’ (vehicle/instrument); supporting powers: Heaven, Earth, Waters, Vanaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

दिवस्पृथिव्याः पर्योज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्याभृतं सहः । अपामोज्मानं परि गोभिरावृतमिन्द्रस्य वज्रं हविषा रथं यज ॥

दि॒वस्पृ॑थि॒व्याः पर्योज॒ उद्भृ॑तं॒ वन॒स्पति॑भ्य॒: पर्याभृ॑तं॒ सह॑: । अ॒पामो॒ज्मानं॒ परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रं॑ ह॒विषा॒ रथं॑ यज ॥

divás pṛthivyā́ḥ pári ója údbhṛtaṃ vánaspátibhyaḥ pári ā́bhṛtaṃ sáhaḥ | apā́m ojmā́naṃ pári góbhír ā́vṛtam índrasya vájraṃ havíṣā ráthaṃ yaja ||

ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਯਜ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ-ਰੂਪ ਰਥ ਨੂੰ। ਉਸ ਦਾ ਸਹ (ਬਲ) ਦਿਆਉ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੋਂ ਉਦਭ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਿਆਭ੍ਰਿਤ (ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ) ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਅਪਾਂ ਓਜਮਾਨ (ਜਲਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ) ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਭਿਃ (ਕਿਰਨਾਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਆਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਗ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

दि॒वः । पृ॒थि॒व्याः । परि॑ । ओजः॑ । उत्ऽभृ॑तम् । व॒न॒स्पति॑ऽभ्यः । परि॑ । आऽभृ॑तम् । सहः॑ । अ॒पाम् । ओ॒ज्मान॑म् । परि॑ । गोभिः॑ । आऽवृ॑तम् । इन्द्र॑स्य । वज्र॑म् । ह॒विषा॑ । रथ॑म् । य॒ज॒ ॥दिवः । पृथिव्याः । परि । ओजः । उत्भृतम् । वनस्पतिभ्यः । परि । आभृतम् । सहः । अपाम् । ओज्मानम् । परि । गोभिः । आवृतम् । इन्द्रस्य । वज्रम् । हविषा । रथम् । यज ॥divaḥ | pṛthivyāḥ | pari | ojaḥ | ut-bhṛtam | vanaspati-bhyaḥ | pari | ābhṛtam | sahaḥ | apām | ojmānam | pari | gobhiḥ | āvṛtam | indrasya | vajram | haviṣā | ratham | yaja

दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी
परिaround, all around
परि:
(क्रियाविशेषण) परितः
TypeIndeclinable
Rootपरि
ओजःstrength, vigor
ओजः:
कर्म (यज्-क्रियायाः यज्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootओजस्
उद्भृतम्raised up, brought forth
उद्भृतम्:
विशेषण (ओजः) / कर्मणि-भाव
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Rootउद्-√भृ (भृञ् धारणे) → उद्भृत (कृदन्त)
वनस्पतिभ्यःfrom the lords of the wood (trees); from the forest-trees
वनस्पतिभ्यः:
अपादान (from) / सम्प्रदान (to) — सन्दर्भानुसार
TypeNoun
Rootवनस्पति
परिaround
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि
आभृतम्brought hither, fetched
आभृतम्:
विशेषण (ओजः) / कर्मणि-भाव
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Rootआ-√भृ (भृञ् धारणे) → आभृत (कृदन्त)
सहःmight, power
सहः:
कर्म (यज्-क्रियायाः यज्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootसहस्
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (आपः)
ओज्मानम्the vigorous power, the might
ओज्मानम्:
कर्म (यज्-क्रियायाः यज्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootओज्मन्
परिaround
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि
गोभिःwith cows; by means of cows
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो
आवृतम्covered, encompassed
आवृतम्:
विशेषण (वज्रम्/रथम्/ओज्मानम्—सन्दर्भे), कर्मणि-भाव
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Rootआ-√वृ (वृञ् वरणे) → आवृत (कृदन्त)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म (यज्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootवज्र
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस्
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म (यज्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootरथ
यजworship! offer!
यज:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु)