Opening the text

Sukta 5.33
Atri (Ātreya)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ਅਤ੍ਰੀ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ “ਸੁਮਤੀ” (ਚੰਗੀ ਮੱਤ/ਸੁਚੱਜੀ ਬੁੱਧੀ) ਜਗਾਏ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੱਪ-ਵਿਨਾਸਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ। ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ “ਇਕੱਠ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 1
महि महे तवसे दीध्ये नॄनिन्द्रायेत्था तवसे अतव्यान् । यो अस्मै सुमतिं वाजसातौ स्तुतो जने समर्यश्चिकेत ॥
ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਤਵਸ ਲਈ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਅਤਵ੍ਯਾਨ, ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਬਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਲਈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਜਸਾਤਿ—ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ—ਯਾਚਕ ਲਈ ਸੁਮਤਿ (ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ) ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰ੍ਯ—ਰਨਵੀਰ—ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
स त्वं न इन्द्र धियसानो अर्कैर्हरीणां वृषन्योक्त्रमश्रेः । या इत्था मघवन्ननु जोषं वक्षो अभि प्रार्यः सक्षि जनान् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਰਕਾਂ (ਸਤੁਤੀ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ) ਨਾਲ ਧਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰਿ (ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ੍ਯ ਯੋਕਤ੍ਰ—ਬਲਵਾਨ ਜੂਆ—ਕੱਸਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਅਨੁਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ; ਪ੍ਰਾਰ੍ਯ (ਆਕਾਂਖੀ) ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਜੈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ।
Mantra 3
न ते त इन्द्राभ्यस्मदृष्वायुक्तासो अब्रह्मता यदसन् । तिष्ठा रथमधि तं वज्रहस्ता रश्मिं देव यमसे स्वश्वः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਮੰਦੇ-ਜੁਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ (ਵਾਣੀ/ਮੰਤ੍ਰ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਵਜ੍ਰਹਸਤ, ਤੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿ; ਹੇ ਦੇਵ, ਸੁਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਸ਼ਮੀ (ਲਗਾਮ) ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰ।
Mantra 4
पुरू यत्त इन्द्र सन्त्युक्था गवे चकर्थोर्वरासु युध्यन् । ततक्षे सूर्याय चिदोकसि स्वे वृषा समत्सु दासस्य नाम चित् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਉਕਥ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਬਹੁਤ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਗਵ (ਗਾਂਵਾਂ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਲਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਓਕਸ (ਨਿਵਾਸ) ਵਿੱਚ ਥਾਂ تراਸ਼ੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ, ਸਮਤਸੁ (ਟਕਰਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦਾਸ (ਅੰਧਕਾਰ ਵਾਲੇ) ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਢਹਿ ਜਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 5
वयं ते त इन्द्र ये च नरः शर्धो जज्ञाना याताश्च रथाः । आस्माञ्जगम्यादहिशुष्म सत्वा भगो न हव्यः प्रभृथेषु चारुः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰ—ਤੇਰਾ ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਰਧ (ਦਲ) ਅਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਰਥ—ਅਹਿਸ਼ੁਸ਼ਮ ਸਤ੍ਵ (ਸੱਪ-ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ) ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ। ਭਗ ਵਾਂਗ, ਹਵ੍ਯ (ਅਰਪਣ) ਲਈ ਇੱਛਿਤ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭ੍ਰਥੇਸ਼ੁ (ਅਰਪਣਾਂ ਵਿੱਚ) ਕਿਰਪਾਲੁ ਰਹਿ; ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰਹਿ।
Mantra 6
पपृक्षेण्यमिन्द्र त्वे ह्योजो नृम्णानि च नृतमानो अमर्तः । स न एनीं वसवानो रयिं दाः प्रार्यः स्तुषे तुविमघस्य दानम् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਲੱਭਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰਨਯੋਗ ਹੈਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਲ ਅਤੇ ਨਰ-ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਹਨ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਤਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਤਕਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਅਮਰ। ਇਸ ਲਈ, ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਰਯਿ—ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ—ਦੇਹ; ਮੈਂ, ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਆਰਯ, ਤੁਵਿਮਘ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਉਦਾਰ ਦਾਨ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 8
उत त्ये मा पौरुकुत्स्यस्य सूरेस्त्रसदस्योर्हिरणिनो रराणाः । वहन्तु मा दश श्येतासो अस्य गैरिक्षितस्य क्रतुभिर्नु सश्चे ॥
ਅਤੇ ਪੌਰੁਕੁਤਸ੍ਯ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀਰ ਤ੍ਰਸਦਸ੍ਯੂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਸੁਵਰਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ; ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਵੇਤ ਅਸ਼ਵ ਮੈਨੂੰ ਢੋਣ; ਅਤੇ ਇਸ ਪਹਾੜ-ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਤੁ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜੁੜ ਜਾਵਾਂ।
Mantra 9
उत त्ये मा मारुताश्वस्य शोणाः क्रत्वामघासो विदथस्य रातौ । सहस्रा मे च्यवतानो ददान आनूकमर्यो वपुषे नार्चत् ॥
ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਸ਼ਵ ਦੇ ਉਹ ਲਾਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦਾਤਾ ਵਿਦਥ ਦੀ ਰਾਤਿ (ਦਾਨ) ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ। ਚ੍ਯਵਤਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਰਯ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਾ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ-ਸੌੰਦਰਯ ਲਈ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ।
Mantra 10
उत त्ये मा ध्वन्यस्य जुष्टा लक्ष्मण्यस्य सुरुचो यतानाः । मह्ना रायः संवरणस्य ऋषेर्व्रजं न गावः प्रयता अपि ग्मन् ॥
ਧ੍ਵਨੀ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ (ਦੇਵ), ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ। ਸੰਵਰਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਧਨ-ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਇਉਂ ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵ੍ਰਜ (ਗੋਠ) ਵਿੱਚ—ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਹੀ ਘੇਰੇ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
It asks Indra for victorious strength, protection that crushes obstacles, and generous prosperity—along with sumati, a clear and favorable mind for success.
In Vedic poetry the ‘serpent’ (ahi) often represents an obstructing force. Calling Indra ahiśuṣman means asking him to break what blocks progress—outer threats and inner resistance.
It is a metaphor for wealth and benefits arriving in an orderly, secure way—gathered, protected, and settled where they truly belong, not scattered or lost.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.