Opening the text

Sukta 4.21
Vāmadeva Gautama (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਣ, ਸਧਮਾਦ (ਸਾਂਝੇ ਯਜ੍ਞ-ਆਨੰਦ) ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤੂ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ, ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਤ੍ਰ-ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਯਜ੍ਞ-ਛਬੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਗੂੰਧਦਾ ਹੈ, ਜੋ “ਗੋ” (ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਦੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਵੇਗ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Mantra 1
आ यात्विन्द्रोऽवस उप न इह स्तुतः सधमादस्तु शूरः । वावृधानस्तविषीर्यस्य पूर्वीर्द्यौर्न क्षत्रमभिभूति पुष्यात् ॥
ਇੰਦਰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੂਰ ਸਧਮਾਦ (ਸਾਂਝੀ ਯਜ੍ਞ-ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤਵਿਸ਼ੀ (ਬਲ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਦਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦ੍ਯੌਃ (ਆਕਾਸ਼) ਵਾਂਗ ਖ਼ਤ੍ਰ (ਸਾਰਵਭੌਮਤਾ) ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਦਾ ਜਿੱਤੂ ਅਧਿਭੂਤੀ (ਪ੍ਰਭੁਤਵ) ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਧੇ।
Mantra 2
तस्येदिह स्तवथ वृष्ण्यानि तुविद्युम्नस्य तुविराधसो नॄन् । यस्य क्रतुर्विदथ्यो न सम्राट् साह्वान्तरुत्रो अभ्यस्ति कृष्टीः ॥
ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ੍ਯਾਨੀ—ਵੀਰਯਮਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਂ—ਦਾ ਸਤੁਤਿ ਕਰੋ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਉਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਗੂ ਉਸ ਦੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਵਿਦਥਾਂ ਵਿਚ ਸਮਰਾਟ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਰ ਤਕ ਵਿਆਪਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ (ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਮ) ਵੱਲ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
आ यात्विन्द्रो दिव आ पृथिव्या मक्षू समुद्रादुत वा पुरीषात् । स्वर्णरादवसे नो मरुत्वान्परावतो वा सदनादृतस्य ॥
ਇੰਦਰ ਦਿਵ ਤੋਂ ਆਵੇ, ਪૃਥਿਵੀ ਤੋਂ ਆਵੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਵੀ, ਜਾਂ ਪੁਰੀਸ਼ਾਤ्—ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਭਰਪੂਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ—ਤੁਰੰਤ ਆਵੇ। ਸ੍ਵਰ-ਨਰਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਪੁਰੁਸ਼-ਬਲ) ਤੋਂ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਆਵੇ—ਚਾਹੇ ਦੂਰ ਪਰਾਵਤੋਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਤ ਦੇ ਸਦਨ ਤੋਂ।
Mantra 4
स्थूरस्य रायो बृहतो य ईशे तमु ष्टवाम विदथेष्विन्द्रम् । यो वायुना जयति गोमतीषु प्र धृष्णुया नयति वस्यो अच्छ ॥
ਜੋ ਥੂਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ—ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਿਦਥਾਂ ਵਿਚ ਸਤੁਤਿ ਕਰੀਏ। ਜੋ ਵਾਯੁ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ) ਨਾਲ ਗੋਮਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ (ਸਾਹਸੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ—ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਵਾਂਛਿਤ ਵੱਲ—ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਤ੍ਰ (ਯਜ্ঞ-ਪੁਰੋਹਿਤ) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
धिषा यदि धिषण्यन्तः सरण्यान्त्सदन्तो अद्रिमौशिजस्य गोहे । आ दुरोषाः पास्त्यस्य होता यो नो महान्त्संवरणेषु वह्निः ॥
ਜਦੋਂ ਧਿਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਖੋਜੀ ਧਿਸ਼ਣ੍ਯ (ਯੋਗ੍ਯ/ਸਮਰਥ) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼-ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ਼ਿਜ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿ (ਪੇਸ਼ਣ-ਪੱਥਰ) ਨੂੰ ਗੋਹੇ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਗੋ-ਖੋਜ) ਲਈ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤਦ ਘਰ ਦਾ ਹੋਤ੍ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵਾਸ ਵਾਲਾ—ਸੰਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਵਹ્નਿ (ਵਹਨਕਰਤਾ ਅਗਨੀ)।
Mantra 7
सत्रा यदीं भार्वरस्य वृष्णः सिषक्ति शुष्मः स्तुवते भराय । गुहा यदीमौशिजस्य गोहे प्र यद्धिये प्रायसे मदाय ॥
ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰਾ (ਅਵਿਰਤ) ਭਾਰ੍ਵਰ ਲਈ—ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਹਨਕਰਤਾ ਲਈ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਬਲ) ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ਼ਿਜ ਦੇ ਗੋਹੇ (ਗੋਸ਼ਾਲਾ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਗ੍ਰਿਹ) ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ—ਤਦ ਉਹ ਧੀ (ਚਿੰਤਨ) ਲਈ, ਪ੍ਰਾਯਸ (ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਲਈ, ਅਤੇ ਮਦ (ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ/ਉਤਸ਼ਾਹ) ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 8
वि यद्वरांसि पर्वतस्य वृण्वे पयोभिर्जिन्वे अपां जवांसि । विदद्गौरस्य गवयस्य गोहे यदी वाजाय सुध्यो वहन्ति ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥੀ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਸੁਧ੍ਯಃ (ਤ-ਬੁੱਧੀ/ਸਹੀ ਵਿਵੇਕ) ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 9
भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किमु नो ममत्सि किं नोदुदु हर्षसे दातवा उ ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਸੁਕ੍ਰਿਤ (ਸੁਕੁਸ਼ਲ) ਹਨ—ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ। ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ/ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂਗਾ? ਕਿਹੜੀ ਉਤਥਾਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹੱਸ-ਖਿੜਦਾ ਹੈਂ—ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ?
Mantra 10
एवा वस्व इन्द्रः सत्यः सम्राड्ढन्ता वृत्रं वरिवः पूरवे कः । पुरुष्टुत क्रत्वा नः शग्धि रायो भक्षीय तेऽवसो दैव्यस्य ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਸੁ ਇੰਦਰ—ਸੱਚਾ, ਸਮਰਾਟ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ, ਪੂਰੂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ਟੁਤ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਤੁ (ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ/ਯੋਜਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ; ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦੈਵੀ ਅਵਸ (ਰੱਖਿਆ) ਅਤੇ ਰਾਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਪੂਰਨਤਾ) ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਸਕੀਏ।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ਹੁਣ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸਤੁਤ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਗਿਆ; ਜਰਿਤ੍ਰ (ਸਤੋਤ੍ਰ-ਗਾਇਕ) ਲਈ ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਇਸ਼ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਭਾਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਹਰੀ-ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ), ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ—ਨਵਾਂ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ—ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧੀਆ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਥ੍ਯ ਪਥ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਈਏ, ਸਦਾ ਸਾਥੀ ਰਹੀਏ।
The hymn asks Indra to come near, sit with the worshippers in the ritual gathering, and grant protection, victory, and the increase of strength and sovereign power.
Dhiṣā means inspired intelligence. The hymn says that when seekers act with dhiṣā, they reach the swift paths of the rite and find “go,” a Vedic symbol for light, increase, and the recovered riches of truth.
It ends by saying Indra swells the singer’s impulse like rivers and that a “new brahman” has been fashioned—meaning a fresh, potent formulation of sacred speech offered to Indra for continued guidance and companionship.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.