
Sukta 4.20
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.20)
Indra
Trishtubh (probable; verify metrically)
ਵਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ “ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੀ” ਆਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਪਹਾੜ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਛਲ ਕੇ ਗਾਇਕ ਦੀ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆ ਬ੍ਰਹਮਨ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਚਾਰ/ਰਚਨਾ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ।
Mantra 1
आ न इन्द्रो दूरादा न आसादभिष्टिकृदवसे यासदुग्रः । ओजिष्ठेभिर्नृपतिर्वज्रबाहुः संगे समत्सु तुर्वणिः पृतन्यून् ॥
ਇੰਦਰ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ, ਨੇੜਿਓਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਸਾਡੀ ਪੱਕੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਹਾਇਕ, ਉਹ ਉਗ੍ਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ ਬਲਾਂ ਨਾਲ, ਨ੍ਰਪਤੀ, ਵਜ੍ਰਬਾਹੁ, ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਤੁਰਵਣਿ (ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਾਵਣ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ।
Mantra 2
आ न इन्द्रो हरिभिर्यात्वच्छार्वाचीनोऽवसे राधसे च । तिष्ठाति वज्री मघवा विरप्शीमं यज्ञमनु नो वाजसातौ ॥
ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹਰਿਆਂ ਨਾਲ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ) ਸਾਡੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਦਾਨ) ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਵੇ। ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਮਘਵਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ; ਵਾਜਸਾਤਿ (ਵਾਜ—ਬਲ/ਵਿਜੈ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਇਸ ਯਜ्ञ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
Mantra 3
इमं यज्ञं त्वमस्माकमिन्द्र पुरो दधत्सनिष्यसि क्रतुं नः । श्वघ्नीव वज्रिन्त्सनये धनानां त्वया वयमर्य आजिं जयेम ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਇਸ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ; ਤਦ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕ੍ਰਤੁ (ਯੋਗ ਸੰਕਲਪ/ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀ) ਜਿੱਤ ਲਿਆਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਨ, ਧਨ ਦੀ ਸਨਯ (ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਲਈ ਸ਼ਵਘਨੀ (ਸ਼ਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਝਪਟਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ) ਸਮਾਨ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ, ਆਰਯ (ਉੱਚੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ), ਆਜਿ (ਯੁੱਧ) ਜਿੱਤ ਲਈਏ।
Mantra 4
उशन्नु षु णः सुमना उपाके सोमस्य नु सुषुतस्य स्वधावः । पा इन्द्र प्रतिभृतस्य मध्वः समन्धसा ममदः पृष्ठ्येन ॥
ਹੇ ਸ੍ਵਧਾਵਾਨ (ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ), ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ, ਨੇੜੇ ਹੀ, ਸੁਮਨ (ਕਿਰਪਾਲੁ) ਹੋ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਮਿੱਠਾ ਮਧੁ (ਸੋਮ-ਰਸ) ਪੀ; ਅਤੇ ਆਧਾਰ-ਬਲ ਵਾਲੀ ਸੋਮ-ਸੱਤਾ (ਅੰਧਸ) ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਹੋ।
Mantra 5
वि यो ररप्श ऋषिभिर्नवेभिर्वृक्षो न पक्वः सृण्यो न जेता । मर्यो न योषामभि मन्यमानोऽच्छा विवक्मि पुरुहूतमिन्द्रम् ॥
ਜੋ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੈ—ਪੱਕੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਹਾਰਕ (ਸ੍ਰਿਣ੍ਯ) ਵਾਂਗ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਵੱਲ ਤਪਤ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੜਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਬਹੁ-ਆਹਵਾਨਿਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 6
गिरिर्न यः स्वतवाँ ऋष्व इन्द्रः सनादेव सहसे जात उग्रः । आदर्ता वज्रं स्थविरं न भीम उद्नेव कोशं वसुना न्यृष्टम् ॥
ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਵ-ਬਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਉੱਚਾ ਹੈ ਇੰਦਰ; ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਬਲ ਲਈ ਜਨਮਿਆ, ਉਗ੍ਰ। ਉਹ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਟਿਕਾਇਆ ਧਨ-ਕੋਸ਼, ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀਆਂ ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
न यस्य वर्ता जनुषा न्वस्ति न राधस आमरीता मघस्य । उद्वावृषाणस्तविषीव उग्रास्मभ्यं दद्धि पुरुहूत रायः ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਤੇ (ਮਘ) ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ (ਰਾਧਸ) ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਉੱਪਰ ਉਠਦੀ ਤਾਕਤ ਵਗਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਬਲ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ—ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਕਿਰਣ-ਰੂਪ ਰਾਯਃ ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 8
ईक्षे रायः क्षयस्य चर्षणीनामुत व्रजमपवर्तासि गोनाम् । शिक्षानरः समिथेषु प्रहावान्वस्वो राशिमभिनेतासि भूरिम् ॥
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਯਃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ਯ (ਨਿਵਾਸ/ਟਿਕਾਣਾ) ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਗੋ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ) ਦੇ ਬੰਦ ਵ੍ਰਜ (ਬਾੜਾ/ਘੇਰਾ) ਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਅੰਦਰਲੇ ਸਮਿਥੇਸ਼ੁ (ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ) ਵਿਚ ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਨਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ, ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ ਕੇ ਡਾਹੁਂਦਾ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਧਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 9
कया तच्छृण्वे शच्या शचिष्ठो यया कृणोति मुहु का चिदृष्वः । पुरु दाशुषे विचयिष्ठो अंहोऽथा दधाति द्रविणं जरित्रे ॥
ਹੇ ਸ਼ਚਿਸ਼ਠ (ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥ), ਤੇਰੀ ਸ਼ਚਿਆ (ਕਾਰਗਰ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ/ਸ਼ਕਤੀ) ਕਿਹੜੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਔਖਾ ਵੀ ਕਰ ਵਿਖਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਦਾਨੀ ਲਈ (ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ) ਅੰਹਸ (ਸੰਕਟ/ਪਾਪ-ਬੰਧਨ) ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਚਕ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਜਰਿਤ੍ਰੇ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਸੱਚਾ ਧਨ-ਤੱਤ) ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 10
मा नो मर्धीरा भरा दद्धि तन्नः प्र दाशुषे दातवे भूरि यत्ते । नव्ये देष्णे शस्ते अस्मिन्त उक्थे प्र ब्रवाम वयमिन्द्र स्तुवन्तः ॥
ਸਾਨੂੰ ਕੁਚਲ ਨਾ ਦੇ; ਉਹ (ਕਿਰਪਾ/ਦਾਨ) ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਠਹਿਰਾ ਦੇ—ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੁਰ—ਤਾਂ ਜੋ ਦਾਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਸਕੇ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਦੇਸ਼ਣਾ (ਦਾਨ-ਕ੍ਰਿਆ) ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਸਤ (ਸਤੁਤੀ) ਵਿੱਚ, ਇਸ ਉਕਥ (ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰ) ਵਿੱਚ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ਹੁਣ ਸਤੁਤ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਗਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਗਾਇਕ (ਜਰਿਤ੍ਰ) ਲਈ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕਰ। ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਤਾਮ੍ਰ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ) ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਾਗ੍ਰਤ ਧੀ (ਪ੍ਰਜ્ઞਾ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਥ੍ਯ—ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਯੋਗ—ਬਣੀਏ, ਤੇਰੇ ਸਦਸ (ਸੰਗਤ) ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਸੀਨ ਰਹੀਏ।
For immediate protection and victory over hostile forces, and for the increase of iṣ—energy, prosperity, and inspired momentum—for the worshipper and singer.
The mountain image stresses his unshakable self-power, while the hidden treasure image suggests stored plenitude—Indra holds and releases riches and strength when invoked.
It means a freshly composed inspired formulation—new praise shaped by dhī (visionary thought)—offered to Indra to secure his favor and guidance for one’s path.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.