Adhyaya 67
ययातिना पूरौ राज्याभिषेकः, दिक्प्रदानं, तृष्णा-वैराग्योपदेशः, वनप्रवेशः च
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਵਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਜੇਠਾ ਯਦੁ ਰਾਜਗੱਦੀ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰੂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਦੇ ਵਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਵਾ ਕੇ—ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਰਾਜਭਾਰ ਢੋਵੇਗਾ—ਯਯਾਤੀ ਲੋਕ-ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪੁਰੂ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ-ਵੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਆਗਨੇਯ, ਯਦੁ ਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ ਤੇ ਅਨੁ ਨੂੰ ਪੱਛਮ/ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਭੋਗ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਘੀ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ—ਮਨ, ਬਾਣੀ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ, ਅਦ੍ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ—ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਦੇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਤੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰਵਣ-ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे षट्षष्टितमो ऽध्यायः ययाति रेलोअदेद् ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੜਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਭ ਵਰਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜੇਠੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।
Verse 2
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलमतिश्चैव न स पुत्रः सतां मतः
ਮੇਰੇ ਜੇਠੇ ਯਦੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਲਈ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।
Verse 3
मातापित्रोर्वचनकृत् सद्भिः पुत्रः प्रशस्यते स पुत्रः पुत्रवद् यस् तु वर्तते मातृपितृषु
ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਜਣ ਉਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰੋਚਿਤ ਭਗਤੀ ਤੇ ਕਰਤਵ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
Verse 4
यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि च द्रुह्येन चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम्
ਯਦੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ; ਇਉਂ ਹੀ ਤੁਰਵਸੂ ਨੇ ਵੀ। ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੂ ਅਤੇ ਅਨੂ ਨੇ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਘੋਰ ਅਵਗਿਆ ਦਿਖਾਈ।
Verse 5
पुरुणा च कृतं वाक्यं मानितश् च विशेषतः कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम
ਪੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵਾਰਸ—ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜਰਾ ਝੱਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ—ਉਹ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
Verse 6
शुक्रेण मे समादिष्टा देवयान्याः कृते जरा प्रार्थितेन पुनस्तेन जरा संचारिणी कृता
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜਰਾ ਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮੁੜ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਉਹੀ ਜਰਾ ਸੰਚਾਰিণੀ—ਇੱਕ ਦੇਹ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਯੋਗ—ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
Verse 7
शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् पुत्रो यस्त्वनुवर्तेत स ते राज्यधरस्त्विति
ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ—ਆਪ ਸ਼ੁਕ੍ਰ—ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: “ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ।”
Verse 8
भवन्तो ऽप्यनुजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यते प्रकृतय ऊचुः यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा
“ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਓ—ਪੂਰੂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਵੇ।” ਤਦ ਪ੍ਰਜਾ ਬੋਲੀ: “ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।”
Verse 9
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयान् अपि स प्रभुः अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतो वाक्यकृत्तव
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਤੱਥਾਪਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਰੂਪ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰੂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ—ਉਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਦਾ ਕਰਤਾ (ਆਗਿਆਪਾਲਕ) ਬਣਿਆ ਹੈ।
Verse 10
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं कर्तुमन्यथा ययाति दिस्त्रिबुतेस् थे किन्ग्दोम् सूत उवाच एवं जानपदैस्तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਇਉਂ ਬੋਲੇ, ਤਦ ਨਹੂਸ਼ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੈਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਪਾਸ਼ ਰਾਜਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਂਧਦੇ ਹਨ; ਸੱਚਾ ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।
Verse 11
अभिषिच्य ततो राज्यं पूरुं स सुतम् आत्मनः दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत्
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੁਰਵਸੂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
Verse 12
दक्षिणायामथो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् प्रतीच्यामुत्तरस्यां तु द्रुह्युं चानुं च तावुभौ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੇਠੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ ਅਤੇ ਅਨੂ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਕ੍ਰਮ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉੱਚ ਅਧੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Verse 13
सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् व्यभजच्च त्रिधा राज्यं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा
ਨਹੂਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
Verse 14
पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु हर्षनिर्भरमानसः प्रीतिमानभवद्राजा भारम् आवेश्य बन्धुषु
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਸੌਂਪ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਭਾਵੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦਾ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਸਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
Verse 15
अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना याभिः प्रत्याहरेत् कामान् सर्वतो ऽङ्गानि कूर्मवत्
ਇੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯਯਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਗਾਈ ਗਈ ਗਾਥਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਛੂਏ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਕਾਮ-ਵੇਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ (ਜੀਵ) ਨੂੰ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 16
ताभिर् एव नरः श्रीमान् नान्यथा कर्मकोटिकृत् न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति
ਇਹੀ ਉਪਾਅ ਹੈ; ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਰੋੜਾਂ ਕਰਮ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਕਾਮਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।
Verse 17
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः
ਹਵਿਸ (ਆਹੁਤੀ) ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਤੁਰਿਆ ਰਾਹ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੌਲ-ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਅਰਥਾਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਉਪਜਦੀ ਹੈ।
Verse 18
नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत् यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम्
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਲੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲਈ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਮ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ) ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਪੀ ਤੇ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਦ ਹੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 19
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा यदा परान्न बिभेति परे चास्मान्न बिभ्यति
ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ। ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਪਤੀ-ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋਈ ਪਸ਼ੂ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਇਹ ਨਿਰਭੈਤਾ ਹੈ।
Verse 20
यदा न निन्देन्न द्वेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् यानजीर्यति जीर्यतः
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਹ ਦੇ ਜੀਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜੀਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Verse 21
यो ऽसौ प्राणान्तिको रोगस् तां तृष्णां त्यजतः सुखम् जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः
ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਜੀਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਵੀ ਜੀਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜੀਰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜੀਰਨ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 22
चक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका निरुपद्रवा जीर्यन्ति देहिनः सर्वे स्वभावादेव नान्यथा
ਅੱਖ ਅਤੇ ਕੰਨ ਵੀ ਜੀਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ, ਜਿਵੇਂ ਅਜਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੁੱਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
Verse 23
जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यते यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम्
ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਆਸ, ਦੇਹ ਦੇ ਜੀਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜੀਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਾਮ-ਸੁਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—(ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ)।
Verse 24
तृष्णाक्षयसुखस्यैतत् कलां नार्हति षोडशीम् एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्राविशद्वनम्
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਇਕ ਕਲਾ ਦੇ ਵੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਯ-ਸੁਖ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
Verse 25
भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः साधयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान्
ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਨਸ਼ਨ-ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 26
तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव मरीचिभिः
ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕ੍ਰਿਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।
Verse 27
धनी प्रजावान् आयुष्मान् कीर्तिमांश् च भवेन्नरः ययातिचरितं पुण्यं पठञ्छृण्वंश् च बुद्धिमान्
ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦਾ ਇਹ ਪੁੰਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ, ਸੰਤਾਨਵਾਨ, ਦੀਰਘਾਯੂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਮਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 28
सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Because Yadu is described as not following the niyoga/command and possessing a contrary disposition, whereas Puru is portrayed as the son who honors parental words and therefore becomes eligible to uphold rajadharma.
That desire is not pacified by enjoyment; it increases like fire fed by ghee. True peace comes from restraint, non-harming, and the inner abandonment of craving—presented as a route to brahman-attainment and, by the chapter’s phalaśruti, exaltation in Shiva-loka.