Adhyaya 203: Enumeration and Description of Classes of Sins and Their Consequences

Verse 1

अथ पापसमूहानुक्रमवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ अन्यान्यपि च पापानि चित्रगुप्तो दिदेश ह ॥ व्यामिश्रान्कथ्यमानांश्च शृणुध्वं तान्महौजसः

ଏବେ ପାପସମୂହର କ୍ରମାନୁକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଋଷିପୁତ୍ର କହିଲେ—ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ; ଏବଂ ଯେ ମିଶ୍ରସ୍ୱଭାବ ପାପ କଥିତ ହେଉଛି, ହେ ମହାଓଜସମାନେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।

Verse 2

शीलसंयमहीनानां कृष्णपक्षानुगामिनाम् ॥ महापापैरुपेतानां कथ्यतां तत्पराभवम्

ଯେମାନେ ଶୀଳ ଓ ସଂଯମହୀନ, ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ (ଅଧର୍ମପକ୍ଷ) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ମହାପାପରେ ଯୁକ୍ତ—ସେମାନଙ୍କର ପତନ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉ।

Verse 3

राजद्विष्टा गुरुद्विष्टाः सर्वे ते वै विगर्हिताः ॥ अविश्वास्या ह्यसम्भाष्याः कुक्षिमात्रपरायणाः

ରାଜାକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା ଓ ଗୁରୁକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିନ୍ଦିତ; ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ, ସମ୍ଭାଷଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ କେବଳ ଉଦରପୂର୍ତ୍ତିକୁ ହିଁ ପରାୟଣ।

Verse 4

हिंसाविहारिणः क्रूराः सूचकाः कार्यदूषकाः ॥ गवेडकस्य वधकाः महिषाजादिकस्य च

ଯେମାନେ ହିଂସାରେ ରମଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ କ୍ରୂର; ଯେମାନେ ସୂଚକ/ଚୁଗଲଖୋର; ଯେମାନେ ଅନ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂଷିତ କରନ୍ତି; ଗୋପାଳକ (ଗବେଡକ)ଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଏବଂ ମହିଷ, ଛେଳି ଆଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରୁଥିବା।

Verse 5

दावाग्निं ये च मुञ्चन्ति ये च सौकरिकास्तथा ॥ तत्र कालमसंख्येयं पच्यन्ते पापकािरिणः ॥

ଯେମାନେ ଦାବାଗ୍ନି (ବନାଗ୍ନି) ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ସୌକରିକ (ଶିକାର/ଶୂକରବଧରେ ଜୀବିକା କରନ୍ତି)—ଏମିତି ପାପକର୍ମୀମାନେ ସେଠାରେ ନରକରେ ଅସଂଖ୍ୟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିତ/ପଚିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

कर्मक्षयाद्यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ अल्पायुषो भवन्तीह व्याधिग्रस्ताश्च नित्यशः ॥

କର୍ମକ୍ଷୟ ହେଲେ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି; ତେବେ ଏଠାରେ ସେମାନେ ଅଳ୍ପାୟୁ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ରୋଗରେ ପୀଡିତ ରହନ୍ତି।

Verse 7

गर्भ एव विपद्यन्ते म्रियन्ते बालकास्तथा ॥ परिरिङ्गरताः केचिन्म्रियन्ते पुरुषाधमाः ॥

କେହି ଗର୍ଭରେ ହିଁ ନଶିଯାନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମରିଯାନ୍ତି; କିଛି ଅଧମ ପୁରୁଷ ହାତପାଏ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ମରନ୍ତି।

Verse 8

काष्ठवंशे च शस्त्रे च वायुनाज्वलनेन च ॥ तोयेन वा पाशबन्धैः पतनेन विषेण वा ॥

କାଠ ଦଣ୍ଡରେ, ଶସ୍ତ୍ରରେ, ବାୟୁରେ, ଅଗ୍ନିରେ; କିମ୍ବା ଜଳରେ, ପାଶ-ବନ୍ଧନରେ, ପତନରେ, ବିଷରେ—ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାରେ ସେମାନେ ନଶନ୍ତି।

Verse 9

मातापितृवधं कष्टं मित्रसम्बन्धिबन्धुजम् ॥ बहुशः प्राप्नुवन्त्येते विद्रवं चाप्यभीक्ष्णशः ॥

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ମାତାପିତାଙ୍କ ଘୋର ବଧର ଦୁଃଖ, ଏବଂ ମିତ୍ର-ସମ୍ବନ୍ଧୀ-ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ବଧର ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି; ତଥା ପୁନଃପୁନଃ ପଳାୟନ ଓ କ୍ଲେଶ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 10

मूलकर्मकरा ये च गरदाः पुरदाहकाः ॥ ये च पञ्जरकर्त्तारो ये च शूलोपघातकाः ॥

ଯେମାନେ ନୀଚ ଓ ହିଂସାତ୍ମକ କର୍ମ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ବିଷ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ପୁର/ନଗର ଦାହ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ବନ୍ଦୀକରଣ ପାଇଁ ପଞ୍ଜର ତିଆରି କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଶୂଳ/ଖୁଣ୍ଟିରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି—ଏମାନେ ପାପୀ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 11

पिशुनाः कलहाश्चैव ये च मिथ्याविदूषकाः ॥ गोकुञ्जरखरोष्ट्राणां चर्मका मांसभेदकाः ॥

ଯେ ପିଶୁନ ଓ କଳହକାରୀ, ଏବଂ ଯେ ମିଥ୍ୟାରେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ଗୋ, ହସ୍ତୀ, ଗଧା ଓ ଉଷ୍ଟ୍ରର ଚର୍ମକାର ଓ ମାଂସଛେଦକ।

Verse 12

उद्वेजनकराश्चण्डाः पच्यन्ते नरकेषु ते ॥ तत्र कालं तु सम्प्राप्य यातनाश्च सुदुःसहाः ॥

ଭୟ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ କ୍ରୂର ଲୋକେ ନରକରେ ପକାଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସହ୍ୟ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 13

कर्मक्षयो यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ हीनाङ्गाः सुदरिद्राश्च भवन्ति पुरुषाधमाः ॥

କର୍ମକ୍ଷୟ ହେଲେ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି; ତେବେ ସେହି ଅଧମ ପୁରୁଷମାନେ ଅଙ୍ଗହୀନ ଓ ଅତିଦରିଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 14

श्रवणच्छेदनं चैव नासाच्छेदनमेव च ॥ छेदनं हस्तपादानां प्राप्नुवन्ति स्वकर्मणा ॥

ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ କାନଛେଦନ, ନାସାଛେଦନ, ଏବଂ ହସ୍ତପାଦଛେଦନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 15

शारीरं मानसिकं दुःखं प्राप्नुवन्ति पुनःपुनः ॥ गलवेदनास्तथोग्राश्च तथा मस्तकवेदनाः

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଗଳାର ଭୟଙ୍କର ବେଦନା ଏବଂ ମସ୍ତକର ବେଦନା।

Verse 16

कुक्ष्यामयं तथा तीव्रं प्राप्नुवन्ति नराधमाः ॥ जडान्ध बधिरा मूका पङ्गवः पादसर्पिणः

ସେହିପରି ନରାଧମମାନେ ତୀବ୍ର କୁକ୍ଷିରୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଜଡ, ଅନ୍ଧ, ବଧିର, ମୂକ, ପଙ୍ଗୁ ଏବଂ ପାଦରେ ସରି ସରି ଚାଲୁଥିବା ହୁଅନ୍ତି।

Verse 17

एकपक्षहताः काणाः कुनखाश्चामयाविनः ॥ कुब्जाः खञ्जास्तथा हीना विकलाश्च घटोदराः

ସେମାନେ ଏକପକ୍ଷହତ (ଏକ ଅଙ୍ଗ ହୀନ), କାଣା, ବିକୃତ ନଖଯୁକ୍ତ ଓ ରୋଗୀ ହୁଅନ୍ତି। କୁବ୍ଜ, ଖଞ୍ଜ, ହୀନ, ବିକଳ ଏବଂ ଘଟୋଦର (ଫୁଲା ପେଟ) ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 18

गलत्कुष्ठाः श्वित्रकुष्ठा भवन्ति स्वैश्च कर्मभिः ॥ वाताण्डाश्चाण्डहीनाश्च प्रमेहमधुमेहिनः

ନିଜ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗଲତ୍-କୁଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ୱିତ୍ର-କୁଷ୍ଠରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ତଥା ଅଣ୍ଡ-ରୋଗୀ, ଅଣ୍ଡହୀନ ଏବଂ ପ୍ରମେହ-ମଧୁମେହରୋଗୀ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 19

बहुभिर्दारुणैर्घोरैर्व्याधिभिः समनुद्गताः ॥ इत्येतान्हिंसकान्क्रूरान्घातयन्तु सुदारुणान्

ସେମାନେ ଅନେକ ଦାରୁଣ ଓ ଘୋର ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ହିଂସକ, କ୍ରୂର, ଅତିଦାରୁଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଉ—ଏମିତି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 20

मिथ्याप्रलापिनो दूतान्पाचयन्तु यथाक्रमम् ॥ कर्कशाः पुरुषाः सत्याः ये च योषानिरर्थकाः

ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଲାପ କରୁଥିବା ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ‘ପାଚୟନ୍ତୁ’ (ଅର୍ଥାତ୍ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ)। ଏବଂ କର୍କଶ ପୁରୁଷମାନେ, ଯେମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ ନିରର୍ଥକ/ଅନୁଚିତ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 21

एषां चतुर्विधा भाषा या मिथ्याप्यभिधीयते ॥ हास्यरूपेण या भाषा चित्ररूपेण वा पुनः

ଏମାନଙ୍କର ବାଣୀ ଚାରି ପ୍ରକାର; ଏହାକୁ ‘ମିଥ୍ୟା’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ—ହାସ୍ୟରୂପ ବାଣୀ ଏବଂ ପୁନଃ ଚିତ୍ରରୂପ (କପଟ ଆଡମ୍ବର) ବାଣୀ।

Verse 22

अरहस्यं रहस्यं वा पैशुन्येन तु निन्दनात् ॥ उद्वेगजनना वापि कटुका लोकगर्हिताः

ଅରହସ୍ୟ ହେଉ କି ରହସ୍ୟ—ପୈଶୁନ୍ୟ/ଚୁଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ତାହା ନିନ୍ଦନୀୟ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଯେ ବାଣୀ ଉଦ୍ବେଗ ଜନାଏ—କଟୁ ଏବଂ ଲୋକଗର୍ହିତ।

Verse 23

स्नेहक्षयकरां रूक्षां भिन्नवृत्तविभूषिताम् ॥ कदलीगर्भनिस्सारां मर्मस्पृक्कटुकाक्षराम्

ଯେ ବାଣୀ ସ୍ନେହକ୍ଷୟକାରୀ, ରୂକ୍ଷ ଓ କଠୋର, ଭଙ୍ଗା ଭଙ୍ଗା ଶୈଳୀରେ ସଜିତ; କଦଳୀ ଖୋଳର ଭିତର ସାରହୀନ ଗର୍ଭ ପରି ଶୂନ୍ୟ, ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ଛୁଇଁ ଘାଏ, ଏବଂ କଟୁ ଅକ୍ଷରମୟ।

Verse 24

स्वरहीनामसंख्येयां भाषन्ते च निरर्थकम् ॥ अयन्त्रितमुखा ये च ये निबद्धाः प्रलापिनः

ସେମାନେ ନିରର୍ଥକ କଥା କହନ୍ତି—ସ୍ୱରହୀନ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ; ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଅଭ୍ୟାସବଶତଃ ପ୍ରଲାପ କରନ୍ତି।

Verse 25

दूषयन्ति हि जल्पन्तोऽनृजवो निष्ठुराः शठाः ॥ निर्दया गतलज्जाश्च मूर्खा मर्मविभेदिनः

ଯେମାନେ ଲଗାତାର କଥା କହନ୍ତି—ଅନୃଜୁ (କୁଟିଳ), ନିଷ୍ଠୁର, ଶଠ—ସେମାନେ (ସମାଜକୁ) ଦୂଷିତ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ଦୟ, ଲଜ୍ଜାହୀନ, ମୂର୍ଖ, ଏବଂ ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ଭେଦି ଆଘାତ କରୁଥିବା।

Verse 26

न मर्षयन्ति येऽन्येषां कीर्त्यमानाञ्छुभान्गुणान् ॥ दुर्वाचः परुषांश्चण्डान्बन्धयध्वं नराधमान्

ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିତ ଶୁଭ ଗୁଣ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ଦୁର୍ବାକ୍ୟ, କଠୋର ଓ ଉଗ୍ର—ସେହି ନରାଧମମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧ (ନିଗ୍ରହ କର)।

Verse 27

ततस्तिर्यक्प्रजायन्ते बहुधा कीटपक्षिणः ॥ लोके दोषकराश्चैव लोकद्विष्टास्तथा परे ॥

ତାପରେ ସେମାନେ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ବହୁପ୍ରକାରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି—କୀଟ ଓ ପକ୍ଷୀ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଲୋକେ ଦୋଷକର ଓ ଲୋକଦ୍ୱିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତଥା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 28

परिभूताऽविज्ञाता नष्टचित्ता अकीर्त्तयः ॥ अनर्च्याश्चाप्यनर्हाश्च स्वपक्षे ह्यवमानिताः

ସେମାନେ ଅପମାନିତ ଓ ଅପରିଚିତ, ନଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଓ ଅକୀର୍ତ୍ତି ହୁଅନ୍ତି; ଅନର୍ଚ୍ୟ ଓ ଅନର୍ହ, ନିଜ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

त्यक्त्वा मित्राणि मित्रेषु ज्ञातिभिश्च निराकृताः ॥ लोकदोषकराश्चैव लोकद्वेष्याश्च ये नराः

ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ—ମିତ୍ରମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ତ୍ୟାଗ କରି, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରାକୃତ ହୋଇ, ସେ ନରମାନେ ଲୋକଦୋଷକର ଓ ଲୋକଦ୍ୱେଷ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

अन्यैरपि कृतं पापं तेषां पतति मस्तके ॥ वज्रं शस्त्रं विषं वापि देहाद्देहनिपातनम्

ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପଡ଼େ; ବଜ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବିଷ ଦ୍ୱାରା—ଦେହରୁ ଦେହନିପାତ, ଅର୍ଥାତ୍ ହିଂସାମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ।

Verse 31

मिथ्याप्रलापिनामेषामुक्ता क्लेशपरम्परा ॥ स्तेयहारं प्रहारं च नीतिहारं तथैव च

ଏହି ମିଥ୍ୟାବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଲେଶର ପରମ୍ପରା କୁହାଯାଇଛି—ଚୋରି ଓ ହାନି, ପ୍ରହାର, ଏବଂ ନୀତି (ସଦାଚାର) ହାନି।

Verse 32

स्तेयकर्माणि कुर्वन्ति प्रसह्य हरणानि च ॥ करचण्डाशिनो ये च राजशब्दोपजीविनः

ସେମାନେ ଚୋରିକର୍ମ କରନ୍ତି ଏବଂ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ ମଧ୍ୟ—ଯେମାନେ କଠୋର କର ଆଦାୟରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ‘ରାଜଶବ୍ଦ’ (ଦରବାରୀ ପ୍ରଭାବ) ଉପରେ ଜୀବିକା କରନ୍ତି।

Verse 33

पीडयन्ति जनान्सर्वान्कृपणान्ग्रामकूटकान् ॥ सुवर्णमणिमुक्तानां कूटकर्मानुकारकाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ, ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି—ଗ୍ରାମର କୂଟକ ହୋଇ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାର କୂଟକର୍ମକୁ ଅନୁକରଣ କରନ୍ତି।

Verse 34

समये कृतहर्त्तारो लोकपीडाकरा नराः ॥ अनादिबुद्धयश्चान्ये स्वार्थातिशयकारिणः

ଯେମାନେ ସଙ୍କଟ-ସମୟରେ ଚୋରି କରନ୍ତି ସେମାନେ ଲୋକପୀଡ଼ାକାରୀ ନର; ଏବଂ ଅନ୍ୟେ କିଛି ଆଧାରହୀନ ବୁଦ୍ଧିର, ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ୱାର୍ଥ କରୁଥିବା।

Verse 35

भूतनिष्ठाभियोगज्ञा व्यवहारेष्वनर्थकाः ॥ भेदकाराश्च धातूनां रजतस्य च कारकाः

ସେମାନେ ଜୀବମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିବାରେ ନିପୁଣ, ବ୍ୟବହାରରେ ଅନର୍ଥ କରୁଥିବା; ଧାତୁମାନଙ୍କୁ ଭେଦ (ମିଶ୍ରଣ/ବିକୃତି) କରୁଥିବା ଏବଂ ରଜତ (ଚାଁଦି) କୂଟ ତିଆରି କରୁଥିବା।

Verse 36

न्यासार्थहारका ये च सम्मोहनकराश्च ये ॥ ये तथोपाधिकाः क्षुद्राः पच्यन्ते तेषु तेष्वथ

ଯେମାନେ ନ୍ୟାସ (ଅମାନତ) ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ମୋହ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ କପଟ ଉପାଧି-ବାହାନାରେ ଚଳନ୍ତି ଏମିତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଲୋକ—ସେମାନେ ପରେ ପରେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ‘ପକେ’ (ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି)।

Verse 37

कर्मक्षयो यदा तेषां मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ तत्र तत्रोपपद्यन्ते यत्र यत्र महद्भयम्

ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ (ପୂର୍ବ) କର୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେମାନେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ସେଠା ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ମହାଭୟ ରହେ।

Verse 38

यस्मिंश्चौरभयं देशे क्षुद्भयं राजतो भयम् ॥ आपद्भ्योऽपि भयं यत्र व्याधिमृत्युभयं तथा

ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଚୋରଭୟ, ଭୁଖଭୟ, ରାଜା (ରାଜଶକ୍ତି) ଠାରୁ ଭୟ, ଆପଦାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଭୟ, ଏବଂ ରୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଥାଏ—

Verse 39

इतयो यत्र देशेषु लुब्धेषु नगरेषु च ॥ क्षयाः कालोपसर्गा वा जायन्ते तत्र ते नराः

ଯେଉଁ ଦେଶମାନେ ଓ ଲୋଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗରମାନେ ‘ଇତୟଃ’ (ଉପଦ୍ରବ/ପୀଡା) ରହେ, ସେଠାରେ କ୍ଷୟ କିମ୍ବା କାଳଜନିତ ଉପସର୍ଗ ଜନ୍ମେ; ସେଠାରେ ହିଁ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 40

बहुदुःखपरिक्लिष्टा गर्भवासेन पीडिताः ॥ एकहस्ता द्विहस्ता वा कूटाश्च विकृतोदराः

ବହୁ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲେଶିତ ଏବଂ ଗର୍ଭବାସର ପୀଡାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଏକହସ୍ତ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିହସ୍ତ (ଅଙ୍ଗବୈକଳ୍ୟଯୁକ୍ତ) ଭାବେ, ଏବଂ କୁବ୍ଜ ଓ ବିକୃତ ଉଦରଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 41

तेषामपत्यं न भवेत् तद्रूपं च सुलक्षणम् ॥ अतिह्रस्वं विवर्णं च विकृतं भ्रान्तलोचनम्

ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ସେହି ରୂପ ଓ ସୁଲକ୍ଷଣ ହୁଏ ନାହିଁ; ବରଂ ଅତି ଖର୍ବ, ବିବର୍ଣ୍ଣ, ବିକୃତ ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତ/ଚଞ୍ଚଳ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 42

संसारे च यथा पक्वं कृपणं भैरवस्वनम् ॥ महतः परिवारस्य तुष्टश्चोच्छिष्टभोजकः

ସଂସାରରେ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଯେପରି ପକ୍ୱ ହୁଏ, ସେପରି ସେମାନେ କୃପଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ତଥାପି ମହାନଙ୍କ ପରିବାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜୀ ପରି ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।

Verse 43

रूपतो गुणतो हीनो बलतः शीलतस्तथा ॥ राजभृत्या भवन्त्येते पृथिवीपरिचारकाः

ରୂପ, ଗୁଣ, ବଳ ଓ ଶୀଳରେ ହୀନ ହୋଇ ଏମାନେ ରାଜଭୃତ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ପୃଥିବୀରେ ପରିଶ୍ରମ କରୁଥିବା ପରିଚାରକ ହୋଇ ରହନ୍ତି।

Verse 44

शिराविवृतगात्राश्च हीनाङ्गा वातरोगिणः ॥ अश्रुपातितनेत्राश्च भार्या न प्राप्नुवन्ति ते

ଶିରା ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ଦେହଯୁକ୍ତ, ହୀନାଙ୍ଗ, ବାତରୋଗପୀଡିତ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ/ନମିତ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ—ସେମାନେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 45

अनालयाः निरामर्षाः वेदनाभिः सुसंवृताः ॥ समकार्यसजात्यानां मित्रसम्बन्धिनां तथा

ସେମାନେ ନିରାଳୟ (ଗୃହହୀନ), ଅସହିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ବେଦନାରେ ସୁସଂବୃତ ରହନ୍ତି; ସମକାର୍ଯ୍ୟ-ସଜାତୀୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ମିତ୍ର-ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ବିଚ୍ଛିନ୍ନ) ହୁଅନ୍ତି।

Verse 46

कर्मकल्याणकृच्छ्रेषु भृशं चापि विमुह्यति ॥ कर्षकाः पशुपालाश्च वाणिज्यस्योपजीवकाः

ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ସିଦ୍ଧିକୁ ବାଧା ଦେଇଥିବା କଷ୍ଟରେ କୃଷକ, ପଶୁପାଳକ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 47

यद्यत्कुर्वन्ति ते कर्म सर्वत्र क्षयभागिनः ॥ सत्यमन्विष्यमाणाश्च नैव ते कीर्त्तिभागिनः

ସେମାନେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେହି କର୍ମ ସର୍ବତ୍ର କ୍ଷୟର ଭାଗୀ ହୁଏ; ସତ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତିର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 48

यत्किञ्चिदशुभं कर्म तस्मिन्देशे समुच्छ्रितम् ॥ तस्य देशस्य नैवास्ति वर्जयित्वातुरान्नरान्

ସେହି ଦେଶରେ ଯେ କିଛି ଅଶୁଭ କର୍ମ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଥାଏ, ସେ ଦେଶର କଲ୍ୟାଣ ରହେ ନାହିଁ—କେବଳ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୋଷରୁ ବାଦ ଦେଇ।

Verse 49

सुवृष्ट्यामपि तेषां वै क्षेत्रं तं तु विवर्जयेत् ॥ अशनिर्वा पतत्तत्र क्षेत्रं वापि विनश्यति

ଭଲ ବର୍ଷା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ବଜ୍ରପାତ ହୁଏ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରଟି ନିଜେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 50

न सुखं नापि निर्वाणं तेषां मानुषता भवेत् ॥ उत्पद्यते नृशंसानां तीव्रः क्लेशः सुदारुणः

ସେମାନଙ୍କ ମାନବ ଅବସ୍ଥାରେ ନ ସୁଖ ଅଛି, ନ ମୋକ୍ଷ; କାରଣ ନିର୍ଦୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ କ୍ଲେଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 51

स्तेयकर्मप्रयुक्तानां मुक्त्वा क्लेशपरम्पराम् ॥ परदारप्रसक्तानामिमां शृणुत यातनाम्

ଚୋରିକର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖପରମ୍ପରାକୁ ଛାଡ଼ି, ପରସ୍ତ୍ରୀଆସକ୍ତମାନଙ୍କ ଏହି ଯାତନା ଶୁଣ।

Verse 52

तिर्यङ्मानुषदेहेषु यान्ति विक्षिप्तमानसाः ॥ विहरन्ति ह्यधर्मेषु धर्मचारित्रदूषकाः

ବିକ୍ଷିପ୍ତ ମନ ଥିବା ସେମାନେ ପଶୁ ଓ ମାନବ ଦେହରେ ଯାଆନ୍ତି; ଅଧର୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି—ଧର୍ମ ଓ ସଦାଚାରକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବାମାନେ।

Verse 53

तांस्तेनैव प्रदानेंन संग्रहेत्तु ग्रहेण वा ॥ मूलकर्मप्रयोगेण राष्ट्रस्यातिक्रमेन वा

ସେମାନଙ୍କୁ/ସେହି ବସ୍ତୁକୁ ସେଇ ‘ଦାନ’ର ଅବଲମ୍ବନରେ, କିମ୍ବା ବଳପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କରି; କିମ୍ବା ମୂଳ ଉପାୟ/ବଳପ୍ରୟୋଗରେ, ଅଥବା ରାଜ୍ୟକ୍ରମ ଅତିକ୍ରମ କରି (ହଡ଼ପ କରନ୍ତି)।

Verse 54

प्रसह्य वा प्रकृत्या वै ये चरन्ति कुलाङ्गनाः ॥ वर्णसङ्करकर्त्तारः कुलधर्मादिदूषकाः

ବଳପୂର୍ବକ କିମ୍ବା ସ୍ୱଭାବବଶତଃ ଯେ କୁଳାଙ୍ଗନାମାନେ ଏପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣସଙ୍କରକାରୀ ଓ କୁଳଧର୍ମାଦିକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବାମାନେ।

Verse 55

निरयं पापभूयिष्ठा अनुभूय महाभयम् ॥ बहुवर्षसहस्राणि कर्मणा तेन दुष्कृताः

ପାପପ୍ରଧାନ ସେହି ଦୁଷ୍କୃତମାନେ ମହାଭୟ ସହିତ ନରକ ଅନୁଭବ କରି, ସେଇ କର୍ମର କାରଣରୁ ସେଠାରେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ରହନ୍ତି।

Verse 56

कर्मक्षये यदा भूयो मानुष्यं यान्ति दारुणम् ॥ सङ्कीर्णयोनिजाः क्षुद्रा भवन्ति पुरुषाधमाः

ସେହି କର୍ମ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଦାରୁଣ ମାନବ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନେ ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ଯୋନିଜ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ପୁରୁଷାଧମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

Verse 57

वेश्यालङ्घककूटानां शौण्डिकानां तथैव च ॥ दुष्टपाषण्डनारीणां नैकमैथुनगामिनाम्

ଏହି ଫଳ ବେଶ୍ୟାବର୍ଗର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଲଂଘନ କରୁଥିବା, କୂଟ/ଛଳକାରୀ ଓ ମଦ୍ୟପାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଏବଂ ପାଷଣ୍ଡ-ସଂଘସଂଲଗ୍ନ ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ଯେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ମୈଥୁନରେ ଲିପ୍ତ।

Verse 58

निर्लज्जपुण्ड्रकाः केचिद्बद्धपौरुषगण्डकाः ॥ स्त्रीबन्धकाः स्त्रीविनाशाः स्त्रीवेषाः स्त्रीविहारिणः

କେହି ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ-ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି; କେହିଙ୍କ ପୌରୁଷ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଆଉ କେହି ସ୍ତ୍ରୀବନ୍ଧକ, ସ୍ତ୍ରୀବିନାଶକ, ସ୍ତ୍ରୀବେଷଧାରୀ ଓ ସ୍ତ୍ରୀପଛେ ଘୁରୁଥିବା ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

Verse 59

स्त्रीणां चानुप्रवृद्धा ये स्त्रीभोगपरिभोगिनः ॥ तद्दैवतास्तन्नियमास्तद्वेषास्तत्प्रभाषिताः

ଯେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଅଧିକାଧିକ ଜଡିତ ହୁଅନ୍ତି—ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗରେ ରତ ଓ ତାହାରେ ଗ୍ରସ୍ତ—ସେମାନେ ସେହିକୁ ନିଜ ଦେବତା, ନିଜ ନିୟମ, ନିଜ ବେଷ ଓ ନିଜ ଭାଷା ଭାବେ ମାନନ୍ତି।

Verse 60

तद्भावास्तत्कथालापास्तद्भोगाः परिभोगिनः ॥ विप्रलोभं च दानेषु प्राप्नुवन्ति नराधमाः

ସେମାନଙ୍କ ଭାବ ସେହିପରି ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସେହି କଥାକୁ ଘେରି ରହେ, ସେମାନେ ସେହି ଭୋଗକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଭୋଗ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦାନବିଷୟରେ ସେହି ନରାଧମମାନେ ଛଳ ଓ ଠକେଇକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 61

सौभाग्यपरमासक्ता नरा बीभत्सदर्शनाः ॥ अबुद्धैः सह संवासं प्रियं चाविप्रियं तथा

ନିଜ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆସକ୍ତ ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଘୃଣାସ୍ପଦ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେ ଅବୁଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ବାସ କରନ୍ତି—ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଉଭୟରେ ସମଭାବରେ।

Verse 62

शारीरं मानसं दुःखं प्राप्नुवन्ति नराधमाः ॥ कृमिभिर्भक्षणं चैव तप्ततैलोपसेचनम्

ସେହି ନରାଧମମାନେ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି—କୃମିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେବା, ଏବଂ ତପ୍ତ ତେଲରେ ସିଞ୍ଚିତ ହେବା ମଧ୍ୟ।

Verse 63

अग्निक्षारनदीभ्यां तु प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ परदारप्रसक्तानां भयं भवति निग्रहः

ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ କ୍ଷାରର ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପରଦାରାସକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଜନ୍ମେ ଏବଂ ପରେ ନିଗ୍ରହ (ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ହୁଏ।

Verse 64

प्राणातिपातनं ते वै प्राप्नुवन्ति यथा तथा ॥ लोहकाः कारुकाश्चैव गर्भाणां विनिहिंसकाः

ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଯେପରି ସେପରି ପ୍ରାଣାତିପାତନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ଲୋହକାର ଓ କାରୁକମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ଗର୍ଭକୁ ହିଂସା କରନ୍ତି।

Verse 65

योनिśūलाक्षिśūलाश्च श्वासहृद्गुह्यśūलिनः ॥ पिण्डकावर्त्तभेदैश्च प्लीहगुल्मादिरोगिणः ॥

ସେଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯୋନିଶୂଳ ଓ ଚକ୍ଷୁଶୂଳରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି; ଶ୍ୱାସରୋଗ, ହୃଦୟ ଓ ଗୁହ୍ୟାଙ୍ଗର ଶୂଳରେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି। ଗାଠ, ଆନ୍ତ୍ରାବର୍ତ୍ତ/ମୋଡ଼ ଓ ଭେଦ, ଏବଂ ପ୍ଲୀହାବିକାର, ଗୁଲ୍ମ ଆଦି ରୋଗରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 66

तत्र कालं चिरं घोरं पच्यन्ते पापकािरणः ॥ कर्मक्षयो यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥

ସେଠାରେ ପାପକର୍ମକାରୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଓ ଭୟଙ୍କର କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ‘ପକାଯାନ୍ତି’। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର କର୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ସେମାନେ ପୁନଃ ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି।

Verse 67

निरयेष्वप्रतिष्ठेषु दारुणेषु ततस्ततः ॥ तत्र कालं तु सुचिरं पच्यन्तां पापकािरणः ॥

ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଦାରୁଣ ନରକମାନଙ୍କରେ—ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ—ସେଠାରେ ପାପକର୍ମକାରୀମାନେ ଅତି ଦୀର୍ଘ କାଳ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 68

कर्मान्तकारका ह्येते तृणीभूता भवन्ति ते ॥ अनर्थो राजदण्डो वा नित्यमुत्पाद्यते वधः ॥

ଏମାନେ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ବିନାଶର କାରକ ହୁଅନ୍ତି; ତୃଣ ସମ ତୁଚ୍ଛ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଅନର୍ଥ କିମ୍ବା ରାଜଦଣ୍ଡ ସଦା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଶେଷେ ବଧ (ମୃତ୍ୟୁ) ଘଟେ।

Verse 69

शीलशौचादिसम्पन्नं ये जनं धर्मलक्षणम् ॥ धर्षयन्ति च ये पापाः श्रूयतां तत्पराभवः ॥

ଶୀଳ, ଶୌଚ ଆଦି ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ—ଧର୍ମଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ—ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯେ ପାପୀମାନେ ଅପମାନ ଓ ଧର୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପରାଭବ କଥା ଏବେ ଶୁଣ।

Verse 70

सर्वं च निखिलं कार्यं यन्मया समुदाहृतम् ।

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ନିଖିଳ କାର୍ଯ୍ୟ—ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କୁହାଯାଇଛି।