HomeUpanishadsNirvanaVerse 42
Previous Verse
Next Verse

Verse 42

Nirvana

मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलानन्दक्रिया। पाण्डरगगनम्। महासिद्धान्तः। शमदमादिदिव्यशक्त्याचरणे क्षेत्रपात्रपटुता। परावरसंयोगः। तारकोपदेशाः। अद्वैतसदानन्दो देवता॥३७–४८॥

मनः-निरोधिनी कन्था । योगेन सदा-आनन्द-स्वरूप-दर्शनम् । आनन्द-भिक्षा-आशी । महा-श्मशाने अपि आनन्द-वने वासः । एकान्त-स्थानम् । आनन्द-मठम् । उन्मनी-अवस्था । शारदा चेष्टा । उन्मनी गतिः । निर्मल-गात्रम् । निरालम्ब-पीठम् । अमृत-कल्लोल-आनन्द-क्रिया । पाण्डर-गगनम् । महा-सिद्धान्तः । शम-दम-आदि-दिव्य-शक्ति-आचरणे क्षेत्र-पात्र-पटुता । पर-अवर-संयोगः । तारक-उपदेशाः । अद्वैत-सदा-आनन्दः देवता ।

mano-nirodhinī kanthā | yogena sadānanda-svarūpa-darśanam | ānanda-bhikṣā-āśī | mahāśmaśāne 'py ānanda-vane vāsaḥ | ekānta-sthānam | ānanda-maṭham | unmanī-avasthā | śāradā ceṣṭā | unmanī gatiḥ | nirmala-gātram | nirālamba-pīṭham | amṛta-kallolānanda-kriyā | pāṇḍara-gaganam | mahā-siddhāntaḥ | śama-damādi-divya-śakty-ācaraṇe kṣetra-pātra-paṭutā | parāvara-saṃyogaḥ | tārakopadeśāḥ | advaita-sadānando devatā ||37–48||

ମନକୁ ନିରୋଧ କରୁଥିବା କନ୍ଥା। ଯୋଗଦ୍ୱାରା ସଦା-ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପର ଦର୍ଶନ। ଆନନ୍ଦର ଭିକ୍ଷା ଭୋଜନକାରୀ। ମହାଶ୍ମଶାନରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦବନରେ ବାସ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଆନନ୍ଦମଠ। ଉନ୍ମନୀ ଅବସ୍ଥା; ଶାରଦା ଚେଷ୍ଟା; ଉନ୍ମନୀ ଗତି। ନିର୍ମଳ ଗାତ୍ର, ନିରାଲମ୍ବ ପୀଠ। ଅମୃତ-ତରଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଆନନ୍ଦକ୍ରିୟା। ପାଣ୍ଡୁର ଆକାଶ। ମହାସିଦ୍ଧାନ୍ତ। ଶମ-ଦମ ଆଦି ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଆଚରଣରେ କ୍ଷେତ୍ର-ପାତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଟୁତା। ପରା-ଅପର ସଂଯୋଗ। ତାରକ ଶିକ୍ଷା। ଦେବତା ଅଦ୍ୱୈତ ସଦାନନ୍ଦ।

A cloak that restrains the mind. By yoga, the vision of the form whose nature is ever-bliss. One who eats the alms of bliss. Dwelling, even in the great cremation-ground, in the grove of bliss. A solitary place. A monastery of bliss. The state of unmanī. The activity of Śāradā. The movement into unmanī. A purified body. A supportless seat. The blissful activity of nectar-waves. The pale sky. The great doctrine. Skill in the practice of divine powers beginning with śama and dama, with regard to field and vessel. The conjunction of higher and lower. The tāraka teachings. The deity is nondual ever-bliss.

Advaita (nonduality) and ananda as Brahman’s svarūpa; sādhanā-lakṣaṇa of the liberated sageMahavakya: Echoes ‘अयम् आत्मा ब्रह्म’ (Ayam ātmā brahma) by relocating ‘devatā’ and ‘ānanda’ as the immediate Self (ātman) recognized as Brahman.AtharvaChandas: Prose (gadyātmaka)