Bhikshuka
ଭିକ୍ଷୁକ ଉପନିଷଦ ଅଥର୍ବବେଦ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଉପନିଷଦ; କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭିକ୍ଷୁକ-ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଜୀବନକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହା ଦୀର୍ଘ ତତ୍ତ୍ୱଚର୍ଚ୍ଚା ଠାରୁ ଅଧିକ ଅପରିଗ୍ରହ, ଭିକ୍ଷାନିର୍ଭର ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ଓ ମନସିକ ସ୍ଥିରତା ପରି ଆଚରଣାତ୍ମକ ଶିଷ୍ଟାଚାରକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଉପନିଷଦର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି: ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କିମ୍ବା କର୍ମକାଣ୍ଡ ନୁହେଁ; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋକ୍ଷ। ମାନ-ଅପମାନ, ଲାଭ-ହାନି, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ସମଭାବ ଓ ଅହଂକାର-ଆସକ୍ତିର ତ୍ୟାଗ ଏହାର ଚିହ୍ନ।
Start ReadingKey Teachings
- Bhikṣuka (mendicant renouncer) as an āśrama oriented solely to mokṣa (liberation)
- Radical non-possession (aparigraha) and dependence on alms as a discipline against craving
- Equanimity toward dualities (honor/dishonor
pleasure/pain
gain/loss)
- Restraint of speech
mind
and senses; inner silence as the ground of insight
- Dispassion (vairāgya) and abandonment of egoic identity and social status
- Living simplicity as a support for Self-knowledge (Ātma-jñāna) and Brahman-realization
- Compassionate non-harming and unobtrusive conduct as marks of the true renouncer
Verses of the Bhikshuka
5 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ॐ अथ भिक्षूणां मोक्षार्थिनां कुटीचकबहूदकहंसपरमहंसाश्चेति चत्वारः॥१॥
ଓଁ। ଏବେ ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କର ଚାରି ପ୍ରକାର ଅଛନ୍ତି—କୁଟୀଚକ, ବହୂଦକ, ହଂସ ଏବଂ ପରମହଂସ।
Moksha (liberation) and Sannyasa (renunciation) typologyVerse 2
कुटीचका नाम गौतमभरद्वाजयाज्ञवल्क्यवसिष्ठप्रभृतयोऽष्टौ ग्रासान् श्वरन्तो योगमार्गे मोक्षमेव प्रार्थयन्ते॥२॥
କୁଟୀଚକ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଗୌତମ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ବସିଷ୍ଠ ଆଦି—ଆଠ ଗ୍ରାସ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି ଯୋଗମାର୍ଗେ କେବଳ ମୋକ୍ଷକୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
Vairāgya (dispassion) and disciplined living as support for MokṣaVerse 3
अथ बहूदका नाम त्रिदण्डकमण्डलुशिखायज्ञोपवीतकाषायवस्त्रधारिणो ब्रह्मर्षिगृहे मधुमांसं वर्जयित्वाष्टौ ग्रासान् भैक्षाचरणं कृत्वा योगमार्गे मोक्षमेव प्रार्थयन्ते॥३॥
ଏବେ ବହୂଦକ ନାମରେ ପରିଚିତ—ତ୍ରିଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଲୁ, ଶିଖା, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଓ କାଷାୟବସ୍ତ୍ର ଧାରଣକାରୀ—ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଗୃହରେ ମଧୁ ଓ ମାଂସ ବର୍ଜନ କରି, ଭିକ୍ଷାଚରଣ କରି ଆଠ ଗ୍ରାସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯୋଗମାର୍ଗେ କେବଳ ମୋକ୍ଷକୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
Sannyāsa-dharma (renunciant discipline) and purity as support for MokṣaVerse 4
अथ हंसा नाम ग्रामे एकरात्रं नगरे पञ्चरात्रं क्षेत्रे सप्तरात्रं तदुपरि न वसेयुः । गोमूत्रगोमयाहारिणो नित्यं चान्द्रायणपरायणा योगमार्गे मोक्षमेव प्रार्थयन्ते॥४॥
ଏବେ ହଂସ ନାମରେ ପରିଚିତମାନେ: ଗ୍ରାମରେ ଏକ ରାତି, ନଗରରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି, କ୍ଷେତ୍ର/ତୀର୍ଥରେ ସାତ ରାତି ରହନ୍ତି; ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଗୋମୂତ୍ର-ଗୋମୟ ଆହାରରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ନିତ୍ୟ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ହୋଇ, ଯୋଗମାର୍ଗେ କେବଳ ମୋକ୍ଷକୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
Vairāgya and aparigraha (non-attachment/non-accumulation)Verse 5
अथ परमहंसा नाम संवर्तकारुणिश्वेतकेतुजडभरतदत्तात्रेयशुकवामदेवहारीतकप्रभृतयोऽष्टौ ग्रासान् श्वरन्तो योगमार्गे मोक्षमेव प्रार्थयन्ते । वृक्षमूले शून्यगृहे श्मशानवासिनो वा साम्बरा वा दिगम्बरा वा । न तेषां...
ଏବେ ପରମହଂସ ନାମରେ ପରିଚିତ—ସଂବର୍ତ୍ତ, କାରୁଣି, ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଜଡଭରତ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଶୁକ, ବାମଦେବ, ହାରୀତକ ଆଦି—ଆଠ ଗ୍ରାସ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି ଯୋଗମାର୍ଗେ କେବଳ ମୋକ୍ଷକୁ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବୃକ୍ଷମୂଳେ, ଶୂନ୍ୟଗୃହେ କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନେ ବସନ୍ତି; ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦିଗମ୍ବର ମଧ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ, ଲାଭ-ଅଲାଭ, ଶୁଦ୍ଧ-ଅଶୁଦ୍ଧ ଭେଦ ନାହିଁ; ଦ୍ୱୈତବର୍ଜିତ ହୋଇ ମାଟିର ଢେଲା, ପଥର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ସମାନ ଦେଖନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଭିକ୍ଷାଚରଣ କରି ସର୍ବତ୍ର ଆତ୍ମାକୁ ହିଁ ଦେଖନ୍ତି। ପରେ ଯଦୃଚ୍ଛାଲବ୍ଧକୁ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ, ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହ, ଶୁକ୍ଲଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ଓ ଆତ୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ପ୍ରାଣଧାରଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଶୂନ୍ୟାଗାର, ଦେବଗୃହ, ତୃଣକୂଟ, ବଲ୍ମୀକ, ବୃକ୍ଷମୂଳ, କୁମ୍ଭାରଶାଳା, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଶାଳା, ନଦୀପୁଲିନ, ଗିରିକନ୍ଦର, କୁହର-କୋଟର, ନିର୍ଝର ଓ ନିରାବରଣ ଭୂମିରେ ବିଚରଣ କରି, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମମାର୍ଗେ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶୁଦ୍ଧମନସ୍କ ହୋଇ, ପରମହଂସାଚରଣ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ଦେହତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ଏମାନେ ପରମହଂସ; ଏହିପରି ଉପନିଷଦ କହେ।
Atman-Brahman non-duality (Advaita), jīvanmukti ideal, aparigraha, samatvaAsk anything about the Bhikshuka Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.