Adhyaya 25

Verse 1

अर्जुन उवाच । देवर्षे वर्ण्यते चेयं कथा पीयूषसोदरा । पुनरेतन्मुने ब्रूहि यदा वेत्ति महेश्वरः

ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—ହେ ଦେବର୍ଷି, ଏହି କଥା ଅମୃତସମ। ହେ ମୁନି, ପୁନର୍ବାର କହନ୍ତୁ—ମହେଶ୍ୱର ଏହା କେବେ ଜାଣନ୍ତି?

Verse 2

भगवान्स्वां सतीं भार्यां वधार्थं चापि तारकम् । सत्याश्च विरहात्तप्यन्ददाह किमसौ स्मरम्

ଭଗବାନ—ତାରକବଧ ସାଧନାର୍ଥେ ଏବଂ ସତୀଙ୍କ ବିରହବେଦନାରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ—ସେହି କାରଣରୁ କି ସ୍ମରରୂପ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦହି ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ?

Verse 3

त्वयैवोक्तं स विरहात्सत्यास्तप्यति वै तपः । हिमाद्रिमास्थितो देवस्तस्याः संगमवांछया

ତୁମେ ନିଜେ କହିଛ—ସତୀଙ୍କ ବିରହରେ ସେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ହିମାଦ୍ରିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 4

नारद उवाच । सत्यमेतत्पुरा पार्थ भवस्येदं मनीषितम् । अतप्ततपसा योगो न कर्तव्यो मयाऽनया

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ରାଜକୁମାର, ଏହା ସତ୍ୟ। ପୁରାତନକାଳରେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କର ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ଥିଲା—‘ତପସ୍ୟା ନ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଯୋଗ/ସଂଯୋଗ କରିବି ନାହିଁ।’

Verse 5

तपो विना शुद्धदेहो न कथंचन जायते । असुद्धदेहेन समं संयोगो नैव दैहिकः

ତପସ୍ୟା ବିନା ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ କେବେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ସହ ଦେହିକ ସଂଯୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 6

महत्कर्माणि यानीह तेषां मूलं सदा तपः । नातप्ततपसां सिद्धिर्महत्कर्माणि यांति वै

ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମହତ୍ କର୍ମ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସଦା ତପସ୍ୟା; ତପ ନ କରିଥିବା ଲୋକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ପାଉନାହାନ୍ତି।

Verse 7

एतस्मात्कारणाद्देवो दर्पितं तं ददाह तु । ततो दग्धे स्मरे चापि पार्वतीमपि व्रीतिताम्

ଏହି କାରଣରୁ ଦେବ ତାହା ଦର୍ପିତକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ; ସ୍ମର (କାମଦେବ) ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 8

विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत । देवी च परमोद्विग्ना प्रस्खलंती पदेपदे

ଗଣମାନଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ଦେବ କୈଲାସକୁ ଫେରିଗଲେ; ଦେବୀ ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ, ପଦେ ପଦେ ଠୋକର ଖାଇ ଚାଲିଲେ।

Verse 9

जीवितं स्वं विनिंदंती बभ्रामेतस्ततश्चसा । हिमाद्रिरपि स्वे श्रृंगे रुदतीं पृष्टवान्रतिम्

ନିଜ ଜୀବନକୁ ନିନ୍ଦା କରି ସେ ଏଣେତେଣେ ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହିମାଳୟ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶିଖରରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ରତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 10

कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । पृष्टा सा च रतिः सर्वं यथावृत्तं न्यवेदयत्

'ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ତୁମେ କିଏ, କାହାର ଏବଂ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?' ଏପରି ପଚରାଯିବାରୁ ରତି ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯଥାବତ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 11

निवेदिते तथा रत्या शैलः संभ्रांतमानसः । प्राप्य स्वां तनयां पाणावादायागात्स्वकं पुरम्

ରତି ଏପରି ଜଣାଇବା ପରେ, ବ୍ୟାକୁଳ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ପର୍ବତରାଜ (ହିମାଳୟ) ନିଜ କନ୍ୟାର ହାତ ଧରି ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ।

Verse 12

सा तत्र पितरौ प्राह सखीनां वदनेन च । दुर्भगेन शरीरेण किमनेन हि कारणम्

ସେଠାରେ ସେ ସଖୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ - 'ଏହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା କଣ ଲାଭ?'

Verse 13

देहवासं परित्यक्ष्ये प्राप्स्ये वाभिमतं पतिम् । असाध्यं चाप्यभीष्टं च कथं प्राप्यं तपो विना

'ମୁଁ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି ଅଥବା ଇଚ୍ଛିତ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି। ତପସ୍ୟା ବିନା ଅସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଅଭୀଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ?'

Verse 14

नियमैर्विविधैस्तस्माच्छोषयिष्ये कलेवरम् । अनुजानीत मां तत्र यदि वः करुणा मयि

ଏହେତୁ ମୁଁ ନାନାବିଧ ନିୟମ-ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେବି। ଯଦି ତୁମମାନଙ୍କର ମୋପରେ କରୁଣା ଥାଏ, ତେବେ ମୋତେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।

Verse 15

श्रुत्वेति वचनं माता पिता च प्राह तां शुभाम् । उ मेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ମାତା ଓ ପିତା ସେଇ ଶୁଭା କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ— “ହେ ଚଞ୍ଚଳ କନ୍ୟେ! ତୋର ଏହି ଦେହ ଏହା ସହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।”

Verse 16

सोढुं क्लेशात्मरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने । भावीन्यप्यनि वार्याणि वस्तूनि च सदैव तु

ହେ ସୌମ୍ୟଦର୍ଶନେ! ତପସ୍ୟା କ୍ଲେଶସ୍ୱରୂପ; ତାହା ସହିବାକୁ ପଡେ। ଏବଂ ଜୀବନରେ ଅନିବାର୍ୟ ଘଟଣାମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଘଟିଥାନ୍ତି।

Verse 17

भाविनोर्था भवंत्येव नरस्यानिच्छतोपि हि । तस्मान्न तपसा तेऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम्

ଯାହା ଭବିତବ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ନ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଘଟିଯାଏ। ତେଣୁ, ହେ ବାଲେ! ତୋ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାର କିଛି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ।

Verse 18

श्रीदेव्युवाच । यदिदं भवतो वाक्यं न सम्यगिति मे मतिः । केवलं न हि दैवेन प्राप्तुमर्थो हि शक्यते

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ— “ମୋ ମତରେ ଆପଣଙ୍କ ଏହି କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ୟକ୍ ନୁହେଁ। କେବଳ ଦୈବଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।”

Verse 19

त्किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वभावतः । पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम्

କିଛି ଫଳ ଦୈବବଶେ, କିଛି ହଠାତ୍, ଆଉ କିଛି ସ୍ୱଭାବତଃ ହୁଏ; ପୁରୁଷ ଫଳ ପାଏ—ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥ କାରଣ ନାହିଁ।

Verse 20

ब्रह्मणा चापि ब्रह्मत्वं प्राप्तं किलतपोबलात् । अन्यैरपि च यल्लब्धं तन्नसंख्यातुमुत्सहे

କୁହାଯାଏ ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତପୋବଳରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାଦ୍ୱାରା ଯାହା ପାଇଛନ୍ତି, ତାହା ଗଣିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରେନି।

Verse 21

अध्रुवेण शरीरेण यद्यभीष्टं न साध्यते । पश्चात्स शोच्यते मंदः पतितेऽस्मिञ्छरीरके

ଏହି ଅନିତ୍ୟ ଶରୀରଦ୍ୱାରା ଯଦି ଅଭୀଷ୍ଟ ସାଧ୍ୟ ହୁଏନି, ତେବେ ପରେ ଏହି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଶରୀର ପତିତ ହେଲେ ଶୋକ କରେ।

Verse 22

यस्य देहस्य धर्मोऽयं क्वचिज्जायेत्क्वचिन्म्रियेत् । क्वचिद्गर्भगतं नश्येज्जातमात्रं क्वचित्तथा

ଦେହର ଏହି ଧର୍ମ—କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୁଏ, କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ; କେଉଁଠି ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ନଶିଯାଏ, ଆଉ କେଉଁଠି ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 23

बाल्ये च यौवने चापि वार्धक्येपि विनश्यति । तेन चंचलदेहेन कोऽर्थः स्वार्थो न चेद्भवेत्

ଏହି ଦେହ ବାଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ, ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ, ଓ ବାର୍ଧକ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ଏମିତି ଚଞ୍ଚଳ ଦେହର କି ମୂଲ୍ୟ, ଯଦି ସ୍ୱାର୍ଥ—ପରମ ପ୍ରୟୋଜନ—ସିદ્ધ ନ ହୁଏ?

Verse 24

इत्युक्त्वा स्वसखीयुक्ता पितृभ्यां साश्रु वीक्षिता । श्रृंगं हिमवतः पुण्यं नानाश्चर्यं जगाम सा

ଏହିପରି କହି ସେ ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ଅଶ୍ରୁଭରା ନୟନରେ ପିତାମାତା ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେ ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିମବତର ପୁଣ୍ୟ ଶିଖରକୁ ଗଲା।

Verse 25

तत्रां बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । संवीता वल्कलैर्दिव्यैस्तपोऽतप्यत संयता

ସେଠାରେ ଶୈଲଜା ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଦିବ୍ୟ ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ସଂଯମୀ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 26

ईश्वरं हृदि संस्थाप्य प्रणवाभ्यसनादृता । मुनीनामप्य भून्मान्या तदानीं पार्थ पार्वती

ହୃଦୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଅଭ୍ୟାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ହେ ପାର୍ଥ! ପାର୍ବତୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟା ହେଲେ।

Verse 27

त्रिस्नाता पाटलापत्रभक्षकाभूच्छतं समाः । शंत च बिल्वपत्रेण शीर्णोन कृतभोजना

ସେ ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ; ଶତବର୍ଷ ପାଟଲା ପତ୍ର ଭକ୍ଷଣ କରି ରହିଲେ। ପୁଣି ଆଉ ଶତବର୍ଷ ଶୁଷ୍କ ବିଲ୍ୱପତ୍ରରେ ମାତ୍ର ନିର୍ବାହ କଲେ, ପକା ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ ନକରି।

Verse 28

जलभक्षा शतं चाभूच्छतं वै वायुभोजना । ततो नियममादाय पादांगुष्ठस्थिताभवत्

ଶତବର୍ଷ ସେ କେବଳ ଜଳକୁ ଆହାର କଲେ; ଆଉ ଶତବର୍ଷ ବାୟୁକୁ ମାତ୍ର ଆଧାର କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଅଧିକ କଠୋର ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି, ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 29

निराहारा ततस्तापं प्रापुस्तत्तपसो जनाः । ततो जगत्समालोक्य तदीयतपसोर्जितम्

ତେବେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାହାରା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଲୋକେ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲେ। ପରେ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କ ତପୋବଳର ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି—

Verse 30

हरस्तत्राययौ साक्षाद्ब्रह्मचारिवपुर्द्धरः । वसानो वल्कलं दिव्यं रौरवाजिनसंवृतः

ତେବେ ସାକ୍ଷାତ୍ ହର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି। ସେ ଦିବ୍ୟ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରୌରବ ମୃଗଚର୍ମରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।

Verse 31

सुलक्षणाषाढधरः सद्वृत्तः प्रति भानवान् । ततस्तं पूजयामासुस्तत्सख्यो बहुमानतः

ସେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ, ଆଷାଢ଼ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସଦ୍ବୃତ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରତିଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ମହାମାନରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 32

वक्तुमिच्छुः शैलपुत्रीं सखीभिरिति चोदितः । ब्रह्मन्नियं महाभागा गृहीतनियमा शुभा

ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ସହ କଥା କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସଖୀମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏହି ମହାଭାଗା ଶୁଭା ଦେବୀ ନିୟମ-ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 33

मुहूर्तपंचमात्रेण नियमोऽस्याः समाप्यते । तत्प्रतीक्षस्व तं कालं पश्चादस्मत्सखीसमम्

“କେବଳ ପାଞ୍ଚ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ନିୟମ ସମାପ୍ତ ହେବ। ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ପରେ ଆମ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତୁ।”

Verse 34

नानाविदा धर्मवार्ताः प्रकरिष्यसि ब्राह्मण । इत्युक्त्वा विजयाद्यास्ता देवीचरितवर्णनैः

“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଧର୍ମବିଷୟରେ ନାନାପ୍ରକାର ଆଲୋଚନା କରିବ”—ଏହିପରି କହି ବିଜୟାଦି ସଖୀମାନେ ଦେବୀଚରିତ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସମୟ କାଟିଲେ।

Verse 35

अश्रुमुख्यो द्विजस्याग्रे निन्युः कालं च तं तदा । ततः काले किंचिदूने ब्रह्मचारी महामतिः

ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁହଁ ନେଇ ସେମାନେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ସମୟ କାଟିଲେ। ପରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ ସେ ମହାମତି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 36

विलोकनमिषेणागादाश्रमोपस्थितं ह्रदम् । निपपात च तत्रासौ चुक्रोशातितरां ततः

ଦେଖିବା ନିମିତ୍ତରେ ସେ ଆଶ୍ରମ ସମୀପସ୍ଥ ହ୍ରଦକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲା।

Verse 37

अहमत्र निमज्जामि कोऽपि मामुद्धरेत भोः । इति तारेण क्रोशंतं श्रुत्वा तं विजयादिकाः

“ମୁଁ ଏଠାରେ ଡୁବୁଛି; କେହି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ହେ ସଖାମାନେ!”—ଏପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ତାକୁ ଶୁଣି ବିଜୟାଦିମାନେ।

Verse 38

आजग्मुस्त्वरया युक्ता ददुस्तस्मै करं च ताः । स चुक्रोश ततो गाढं दूरेदूरे पुनःपुनः

ସେମାନେ ତ୍ୱରାସହିତ ସେଠାକୁ ଆସି ତାକୁ ହାତ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ପୁଣି ପୁଣି ଅଧିକ ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କଲା—“ଦୂରେ, ଦୂରେ!”

Verse 39

नाहं स्पृशाम्यसंसिद्धां म्रिये वा नानृतं त्विदम् । ततः समाप्तनियमा पार्वती स्वयमाययौ

ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତଧାରିଣୀକୁ ମୁଁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବି ନାହିଁ; ମରିଲେ ମଧ୍ୟ—ଏହା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ପରେ ନିୟମ ସମାପ୍ତ କରି ପାର୍ବତୀ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 40

सव्यं करं ददावस्य तं चासौ नाभ्यनन्दत । भद्रे यच्छुचि नैव स्याद्यच्चैवावज्ञया कृतम्

ସେ ତାଙ୍କୁ ବାମ ହାତ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ଯାହା ଅଶୁଚି ଓ ଯାହା ଅବଜ୍ଞାରେ କରାଯାଇଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ।

Verse 41

सदोषेण कृतं यच्च तदादद्यान्न कर्हिचित् । सव्यं चाशुचि ते हस्तं नावलंबामि कर्हिचित्

ଦୋଷ ସହିତ କରାଯାଇଥିବା କଥା କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମ ବାମ ହାତ ଅଶୁଚି; ମୁଁ ତାହାରେ କେବେ ଭରସା କରିବି ନାହିଁ।

Verse 42

इत्युक्ता पार्वती प्राह नाहं दत्तं च दक्षिणम् । ददामि कस्यचिद्विप्र देवदेवाय कल्पितम्

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇନାହିଁ। ହେ ବିପ୍ର, ଦେବଦେବ ମହାଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ ମାତ୍ର ମୁଁ ତାହା କାହାକୁ ଦେଉଛି।

Verse 43

दक्षिणं मे करं देवो ग्रहीता भव एव च । शीर्यते चोग्रतपसा सत्यमेतन्मयोदितम्

ମୋ ଦକ୍ଷିଣା ହେଉଛି ମୋ ଡାହାଣ ହାତ—ପ୍ରଭୁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଏହା କ୍ଷୟିତ—ଏହି ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 44

विप्र उवाच । यद्येवमवलेपस्ते गमनं केन वार्यते । यथा तव प्रतिज्ञेयं ममापीयं तथाचला

ବିପ୍ର କହିଲେ—ଯଦି ତୁମର ଏପରି ଅହଂକାର ଅଛି, ତୁମ ଗମନକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ? ତଥାପି ଯେପରି ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ, ସେପରି ମୋର ଏହି ଅନୁରୋଧ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ, ହେ ଅଚଳା।

Verse 45

रुद्रस्यापि वयं मान्याः कीदृशं ते तपो वद । विषमस्थं यत्र विप्रं म्रियमाणमुपेक्षसि

ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ; କୁହ, ତୁମର ତପ କିପରି, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମରୁଥିବା ବିପ୍ରକୁ ତୁମେ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛ?

Verse 46

अवजा नासि विप्रांस्त्वं तच्छीघ्रं व्रज दर्शनात् । यदि वा मन्यसे पूज्यांस्ततोऽभ्युद्धर नान्यथा

ଯଦି ତୁମେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କରୁନାହ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଆମ ଦର୍ଶନରୁ ଦୂରେ ଯାଅ। ଅଥବା ଯଦି ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜ୍ୟ ଭାବୁଛ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର—ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 47

ततो विचार्य बहुधा इति चेति च सा शुभा । विप्रस्योद्धरणं सर्वधर्मेभ्योऽमन्यताधिकम्

ତାପରେ ସେଇ ଶୁଭା ଦେବୀ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଭାବିଲେ—‘ଏହିପରି କି, ନାହିଁ କି?’—ଏବଂ ନିଷ୍କର୍ଷ କଲେ ଯେ ବିପ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ସମସ୍ତ ଧର୍ମକର୍ମଠାରୁ ଅଧିକ।

Verse 48

ततः सा दक्षिणं दत्त्वा करं तं प्रोज्जहार च । नरं नारी प्रोद्धरति सज्जन्तं भववारिधौ । एतत्सन्दर्शनार्थाय तथा चक्रे भवोद्भवः

ତାପରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସେହି ହାତକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଭବ-ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ପୁରୁଷକୁ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ—ଏହା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଭବୋଦ୍ଭବ (ଶିବ) ଏପରି କରାଇଲେ।

Verse 49

प्रोद्धृत्य च ततः स्नात्वा बद्ध्व योगासनं स्थिता

ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ପରେ ସେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଯୋଗାସନ ବାନ୍ଧି ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।

Verse 50

ब्रह्मचारी ततः प्राह प्रहसन्किमिदं शुभे । कर्तुकामासि तन्वंगि दृढयोगासनस्थिता

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହସି କହିଲେ—“ହେ ଶୁଭେ, ଏହା କ’ଣ? ହେ ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ, ଦୃଢ଼ ଯୋଗାସନରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ତୁମେ କ’ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?”

Verse 51

देवी प्राह ज्वालयिष्ये शरीरं योगवह्निना । महादेवकृतमतिरुच्छिष्टाहं यतोऽभवम्

ଦେବୀ କହିଲେ—“ଯୋଗାଗ୍ନିରେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଦହିଦେବି। ମହାଦେବ ଗଢ଼ିଥିଲେ ମୋ ମତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପରେ ମୁଁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ପରି (ଅନର୍ହ) ହୋଇଛି।”

Verse 52

ब्रह्मचारी ततः प्राह काश्चिद्ब्राह्मणकाम्यया । कृत्वा वार्तास्ततः स्वीयमभीष्टं कुरु पार्वति

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କହିଲେ—“ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାମନାରେ (ମୁଁ ଆସିଛି); କିଛି କଥା ହୋଇଗଲା ପରେ, ହେ ପାର୍ବତୀ, ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ତୁମେ ନିଜେ କର।”

Verse 53

नोपहन्यां कदाचिद्वि साधुभिर्विप्रकामना । धर्ममेनं मन्यसे चेन्मुहूर्तं ब्रूहि पार्वति

“ମୁଁ କେବେ ବି କାହାର ଅନିଷ୍ଟ କରିବି ନାହିଁ—ସାଧୁ ଓ ବିପ୍ରମାନେ ମୋତେ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଧର୍ମ ମନେ କର, ହେ ପାର୍ବତୀ, ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର କହ।”

Verse 54

देवी प्राह ब्रूहि विप्र मुहूर्तं संस्थिता त्वहम् । ततः स्वयं व्रती प्राह देवीं तां स्वसखीयुताम्

ଦେବୀ କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ର, କୁହ; ମୁଁ ଏଠାରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି।” ତାପରେ ବ୍ରତଧାରୀ ସ୍ୱୟଂ ସଖୀସହିତା ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 55

किमर्थमिति रम्भोरु नवे वयसि दुश्चरम् । तपस्त्वया समारब्धं नानुरूपं विभाति मे

ହେ ରମ୍ଭୋରୁ, ନବଯୌବନରେ ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଶ୍ଚର ତପ ଆରମ୍ଭ କରିଛ? ଏହି ତପ ମୋତେ ତୁମ ଅନୁରୂପ ଲାଗୁନାହିଁ।

Verse 56

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं गिरिराजगृहेऽधुना । भोगांश्च दुर्लभान्देवि त्यक्त्वा किं क्लिश्यते वपुः

ଦୁର୍ଲଭ ମାନବଦେହ ପାଇ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗିରିରାଜଙ୍କ ଗୃହରେ ବସି, ହେ ଦେବୀ—ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଶରୀରକୁ କାହିଁକି କ୍ଲେଶ ଦେଉଛ?

Verse 57

अतीव दूये वीक्ष्य त्वां सुकुमारतराकृतिम् । अत्युग्रतपसा क्लिष्टा पद्मिनीव हिमर्दिता

ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁକୁମାର ଆକୃତିର ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଅତିଶୟ ଦୁଃଖିତ; ତୁମେ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ତପରେ କ୍ଲିଷ୍ଟ, ଯେପରି ହିମରେ ମର୍ଦ୍ଦିତ ପଦ୍ମିନୀ।

Verse 58

इदं चान्यत्त्व शुभे शिरसो रोगदं मम । यद्देहं त्यक्तुकामा त्वं प्रबुद्धा नासि बालिके

ଏବଂ ହେ ଶୁଭେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମୋ ଶିରକୁ ବେଦନା ଦେଉଛି—ତୁମେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହିତ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ନୁହ, ହେ ବାଳିକେ।

Verse 59

वामः कामो मनुष्येषु सत्यमेतद्वचो यतः । स्पृहणीयासि सर्वेषामेवं पीडयसे वपुः

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମନା ବାଙ୍କା ହୁଏ—ଏହି ବଚନ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ; ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ପୃହଣୀୟା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏଭଳି ନିଜ ଦେହକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛ।

Verse 60

अविज्ञातान्वयो नग्नः शूली भूतगणाधिपः । श्मशाननिलयो भस्मोद्धूलनो वृषवाहनः

ତାଙ୍କର ବଂଶ ଅଜ୍ଞାତ; ସେ ଦିଗମ୍ବର; ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭୂତଗଣାଧିପ; ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ଭସ୍ମଲିପ୍ତ, ଏବଂ ବୃଷଭବାହନ।

Verse 61

गजाजिनो द्विजिह्वाद्यलंकृतांगो जटाधरः । विरूपाक्षः कथंकारं निर्गुणः स्यात्तवोचितः

ଗଜଚର୍ମ ଧାରଣକାରୀ, ସର୍ପାଦିଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ, ଜଟାଧାରୀ, ବିରୂପାକ୍ଷ—ଏମିତି ‘ନିର୍ଗୁଣ’ ସେ ତୁମ ପାଇଁ କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବ?

Verse 62

गुणा ये कुलशीलाद्य वराणामुदिता बुधैः । तेषामेकोऽपि नैवास्ति तस्मिंस्तन्नोचितः स ते

ଉତ୍ତମ ବରଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଭାବେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯେ କୁଳ, ଶୀଳ ଆଦି ଗୁଣ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକର ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 63

शोचनीयतमा पूर्वमासीत्पार्वति कौमुदी । त्वं संवृत्ता द्वितीयासि तस्यास्तत्संगमाशया

ହେ ପାର୍ବତୀ, ପୂର୍ବେ କୌମୁଦୀ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଶୋଚନୀୟା ଥିଲା; ଏବେ ତାଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗମର ଆଶାରେ ତୁମେ ଦ୍ୱିତୀୟା ହୋଇପଡ଼ିଛ।

Verse 64

तपोधनाः सर्वसमा वयं यद्यपि पार्वति । दुनोत्येव तवारंभः शूलायां यूपसत्क्रिया

ହେ ପାର୍ବତୀ, ଯଦ୍ୟପି ଆମେ ତପୋଧନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବୀ, ତଥାପି ତୁମର ଏହି ଆରମ୍ଭ—ତ୍ରିଶୂଳରେ ଯୂପ-ସତ୍କାର କ୍ରିୟା—ଆମକୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଛି।

Verse 65

वृषभारोहणं वासः श्मशाने पाणिसंग्रहः । सव्यालपाणिना क्षौमगजत्वग्बंधनः कथम्

ଯାହାର ଆରୋହଣ ବୃଷଭ, ଯାହାର ବାସ ଶ୍ମଶାନ, ସର୍ପଧାରୀ ହାତ ସହ ପାଣିଗ୍ରହଣ, ଏବଂ ଯିଏ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ଓ ଗଜଚର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ—ତାହା ସହ ବିବାହ କିପରି ସମ୍ଭବ?

Verse 66

जनहास्यकरं सर्वं त्वयारब्धमसांप्रतम् । स्त्रीभावाद्भूतिसंपर्क्कः कथं चाभिमतस्तव

ତୁମେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସମୟ; ଏହା ଲୋକହାସ୍ୟର କାରଣ ହୁଏ। ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଭାବରେ ଥାଇ ତୁମକୁ ଭସ୍ମ-ସମ୍ପର୍କ କିପରି ପ୍ରିୟ ହେବ?

Verse 67

निवर्तय मनस्तस्मादस्मात्सर्वविरोधिनः । मृगाक्षि मदनारातेर्मर्कटाक्षस्य प्रार्थनात्

ହେ ମୃଗାକ୍ଷି, ସର୍ବବିରୋଧୀ ଏହି ଜନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମନ ଫେରାଅ। ମଦନାରି ସେଇ ମର୍କଟାକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ବନ୍ଦ କର।

Verse 68

विरुद्धवादिनं चैवं ब्रह्मचारिणमीश्वरम् । निशम्य कुपिता देवी प्राह वाचा सगद्गदम्

ଏପରି ବିରୋଧବାଦୀ ଭାବେ କହୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ-ରୂପ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।

Verse 69

मा मा ब्राह्मण भाषिष्ठा विरुद्धमिति शंकरे । महत्तमो याति पुमान्देवदेवस्य निंदया

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିଷୟରେ ‘ବିରୁଦ୍ଧ’ କିମ୍ବା ‘ଅନୁଚିତ’ ବୋଲି କହିବା ନାହିଁ। ଦେବଦେବଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ ମନୁଷ୍ୟ ମହା ଅନ୍ଧକାରକୁ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 70

न सम्यगभिजानासि तस्य देवस्य चेष्टितम् । श्रृणु ब्राह्मण त्वं पापाद्यथास्मात्परिमुच्यसे

ତୁମେ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଲୀଳାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଜାଣ ନାହଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 71

स आदिः सर्वजगतां कोस्य वेदान्वयं ततः । सर्वं जगद्यस्य रूपं दिग्वासाः कीर्त्यते ततः

ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଆଦି—ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ‘ବେଦୀୟ ବଂଶ’ କେଉଁଠୁ? ସମଗ୍ର ଜଗତ ଯାହାଙ୍କ ରୂପ, ସେହିହେତୁ ସେ ‘ଦିଗମ୍ବର’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 72

गुणत्रयमयं शूलं शूली यस्माद्बिभार्ते सः । अबद्धाः सर्वतो मुक्ता भूता एव च तत्पतिः

ତ୍ରିଗୁଣମୟ ତ୍ରିଶୂଳ ଯେହେତୁ ସେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେହିହେତୁ ସେ ‘ଶୂଳୀ’ କୁହାନ୍ତି। ଭୂତଗଣ ସ୍ୱଭାବତଃ ସର୍ବତଃ ଅବଦ୍ଧ ଓ ମୁକ୍ତ ଥିବାରୁ ସେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ—‘ଭୂତପତି’।

Verse 73

श्मशानं चापि संसारस्तद्वासी कृपयार्थिनाम् । भूतयः कथिता भूतिस्तां बिभर्ति स भूतिभृत्

ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଶ୍ମଶାନ ସଦୃଶ; କୃପା ଅର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସେଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ‘ଭୂତି’ ବୋଲି ଭୂତଗଣକୁ କୁହାଯାଏ; ତାହାକୁ ସେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ‘ଭୂତିଭୃତ୍’।

Verse 74

वृषो धर्म इति प्रोक्तस्तमारूढस्ततो वृषी । सर्पाश्च दोषाः क्रोधाद्यास्तान्बिभर्ति जगन्मयः

‘ବୃଷଭ ହିଁ ଧର୍ମ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତାହାରେ ଆରୂଢ ଥିବାରୁ ସେ ‘ବୃଷୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସର୍ପମାନେ କ୍ରୋଧାଦି ଦୋଷର ପ୍ରତୀକ; ଜଗନ୍ମୟ ପ୍ରଭୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 75

नानाविधाः कर्मयोगा जटारूपा बिभर्ति सः । वेदत्रयी त्रिनेत्राणि त्रिपुरं त्रिगुणं वपुः

ସେ ନାନାବିଧ କର୍ମଯୋଗକୁ ଜଟାରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବେଦତ୍ରୟୀ ତାଙ୍କର ତ୍ରିନେତ୍ର; ତ୍ରିପୁର ତାଙ୍କର ତ୍ରିବିଧ ପୁର; ତାଙ୍କର ଦେହ ତ୍ରିଗୁଣମୟ।

Verse 76

भस्मीकरोति तद्देवस्त्रिपुरध्नस्ततः स्मृतः । एवंविध महादेवं विदुर्ये सूक्ष्मदर्शिनः

ସେଇ ଦେବ ତାହାକୁ ଭସ୍ମ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ‘ତ୍ରିପୁରଧ୍ନ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶୀମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏହିପରି ସ୍ୱରୂପର ଜାଣନ୍ତି।

Verse 77

कथंकारं हि ते नाम भजंते नैव तं हरम् । अथ वा भीतसंसाराः सर्वे विप्र यतो जनाः

ସେମାନେ କିପରି କେବଳ ‘କଥଂକାର’—ମାତ୍ର କଥାଚାତୁରୀ—କୁ ଭଜନ୍ତି, ସେଇ ହରଙ୍କୁ ନୁହେଁ? କିମ୍ବା, ହେ ବିପ୍ର, ସଂସାରଭୟରେ ଭୀତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେନ୍ତି।

Verse 78

विमृश्य कुर्वते सर्वं विमृश्यैतन्मया कृतम् । शुभं वाप्यशुभं वास्तु त्वमप्येनं प्रपूजय

ବିଚାର କରି ସେମାନେ ସବୁ କରନ୍ତି; ବିଚାର କରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିଛି। ଏହା ଶୁଭ ହେଉ କି ଅଶୁଭ—ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରପୂଜା କର।

Verse 79

इति ब्रुवंत्यां तस्यां तु किंचित्प्रस्फुरिताधरम् । विज्ञाय तां सखीमाह किमप्येष विवक्षुकः

ସେ ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଓଠ ଅଳ୍ପ କମ୍ପିଲା। ତାହା ଦେଖି ସଖୀ କହିଲା—“ଲାଗୁଛି, ଏ ଜଣେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।”

Verse 80

वार्यतामिति विप्रोऽयं महद्दूषणबाषकः । न केवलं पापभागी श्रोता वै स्यान्न संशयः

“ଏହାକୁ ରୋକ!”—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହା ନିନ୍ଦା କଥା କହୁଛି। କେବଳ ବକ୍ତା ନୁହେଁ, ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାପଭାଗୀ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 81

अथ वा किं च नः कार्यं वादेन सह ब्राह्मणैः । कर्णौ पिधाय यास्यामो यथा यः स्यात्ततास्तु सः

ନହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ବାଦବିବାଦରେ ଆମର କଣ କାମ? ଆସ, କାନ ଢାକି ଚାଲିଯାଉ; ଯାହା ହେବାକୁ ଅଛି, ସେହି ହେଉ।

Verse 82

इत्युक्त्वोत्थाय गच्छंत्यां पिधाय श्रवणावुभौ । स्वरूपं समुपाश्रित्य जगृहे वसनं हरः

ଏଭଳି କହି ସେ ଉଠି ଯିବାକୁ ଲାଗିଲାବେଳେ, ହର ଦୁଇ କାନ ଢାକିଲେ। ପରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 83

ततो निरीक्ष्य तं देवं संभ्रांता परमेश्वरी । प्रणिपत्य महेशानं तुष्टावावनता उमा

ତାପରେ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ପରମେଶ୍ୱରୀ ଭକ୍ତି-ସମ୍ଭ୍ରମରେ ଆକୁଳ ହେଲେ। ମହେଶାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶିର ନମାଇ ଉମା ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 84

प्राह तां च महादेवो दासोऽस्मि तव शोभने । तपोद्रव्येण क्रीतश्च समादिश यथेप्सितम्

ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ଶୋଭନେ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ; ତୁମ ତପସ୍ୟାର ପୁଣ୍ୟଧନରେ ମୁଁ ଯେନ ‘କ୍ରୟିତ’ ହୋଇଛି। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ଆଜ୍ଞା କର।

Verse 85

देव्युवाच । मनसस्त्वं प्रभुः शंभो दत्तं तच्च मया तव । वपुषः पितरावीशौ तौ सम्मानयितुमर्हसि

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଶମ୍ଭୋ, ମୋ ମନର ପ୍ରଭୁ ତୁମେ; ସେଇ ମନକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ମୋ ଦେହର ମାତା-ପିତା ସେଇ ଦୁଇ ପୂଜ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ତୁମର ଉଚିତ।

Verse 86

महादेव उवाच । पित्रा हि ते परिज्ञातं दृष्ट्वा त्वां रूपशालिनीम् । बालां स्वयंवरं पुत्री महं दास्यामि नान्यथा

ମହାଦେବ କହିଲେ—ରୂପଶାଲିନୀ, ତୁମକୁ ଦେଖି ତୁମ ପିତା ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ବୁଝିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ବାଳିକା କନ୍ୟାକୁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ମୋତେ ଦେବେ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 87

तत्तस्य सर्वमेवास्तु वचनं त्वं हिमाचलम् । स्वयंवरार्थं सुश्रोणि प्रेरय त्वां वृणे ततः

ତାଙ୍କର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେପରି ହେଉ। ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ହିମାଚଳଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠା; ତାପରେ ସେଇ ସଭାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ବରିବି।

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महादेवः शुचिः शुचिषदो विभुः । जगामेष्टं तदा देशं स्वपुरं प्रययौ च सा

ଏପରି କହି, ଶୁଚି—ଶୁଚିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ବିଭୁ ମହାଦେବ ସେତେବେଳେ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ଦେଶକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 89

दृष्ट्वा देवीं तदा हृष्टो मेनया सहितोऽचलः

ତେବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ମେନା ସହିତ ଅଚଳ (ହିମାଳୟ) ପରମ ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ।

Verse 90

आलिंग्याघ्राय पप्रच्छ सर्वं सा च न्यवेदयत् । दुहितुर्देवदेवेन आज्ञप्तं तु हिमाचलः

ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହରେ ମସ୍ତକ ଘ୍ରାଣ କରି ସବୁ କଥା ପଚାରିଲେ; ଏବଂ ସେ ସବୁ ନିବେଦନ କଲେ। ପରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ହିମାଚଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 91

स्वयंवरं प्रमुदितः सर्वलोकेष्वघोषयत् । अश्विनो द्वादशादित्या गन्धर्वरुडोरगाः

ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସ୍ୱୟଂବର ଘୋଷଣା କଲେ—ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 92

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषा नगाः । समुद्राद्याश्च ये केचित्त्रैलोक्यप्रवरास्च ये

ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟ; ଦୈତ୍ୟ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ନାଗ—ସମୁଦ୍ରାଦି ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେହି ମହାବସରରେ) ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 93

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च । त्रयस्त्रिंशच्च ये देवास्त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

ସେଠାରେ ତେତ୍ରିଶ ହଜାର ଓ ତେତ୍ରିଶ ଶହ ଥିଲେ; ତେତ୍ରିଶ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ଏହା ସହ ତେତ୍ରିଶ କୋଟି ମଧ୍ୟ।

Verse 94

जग्मुर्गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम् । आमंत्रितस्तथा विष्णुर्मेरुमाह हसन्निव

ସେମାନେ ଗିରିରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଗଲେ। ଆମନ୍ତ୍ରିତ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ହସିଥିବା ପରି ମେରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 95

तातास्माकं च सा देवी मेरो गच्छ नमामि ताम् । अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम्

“ତାତ, ସେ ଦେବୀ ନିଶ୍ଚୟ ଆମର; ହେ ମେରୁ, ଚାଲ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।” ତାପରେ ଶୈଳସୁତା ଦେବୀ ଶୋଭନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 96

विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैरलंकृतम् । अप्सरोभिः प्रनृत्यद्भिः सर्वाभरणभूषिता

ସେ ସର୍ବତୋଭଦ୍ର ବିମାନ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା; ନୃତ୍ୟରତ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 97

गंधर्वसंघैर्विविधैः किंनरैश्च सुशोभनैः । बंदिभिः स्तूयमाना च वीरकांस्यधरा स्थिता

ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧର୍ବସଂଘ ଓ ଶୋଭନ କିନ୍ନରମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ବନ୍ଦୀମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ; ବୀରନାଦୀ କାଂସ୍ୟବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ଧାରଣ କରି ଦେବୀ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 98

सितातपत्ररत्नांशुमिश्रितं चावहत्तदा । शालिनी नाम पार्वत्याः संध्यापूर्णेदुमंडला

ତେବେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଶାଲିନୀ’ ନାମ୍ନୀ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତା, ରତ୍ନକିରଣମିଶ୍ରିତ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ର ଉଚ୍ଚେ ଧରିଲେ।

Verse 99

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च संवृता । मालां प्रगृह्य सा तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम्

ଚାମର ଧରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ସେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷଜ ମାଳାକୁ ହାତେ ଧରି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 100

एवं तस्यां स्थितायां तु स्थिते लोकत्रये तदा । शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

ଏଭଳି ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବାବେଳେ ଓ ସେହି ସମୟରେ ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ଥିଲା; କ୍ରୀଡାର୍ଥେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବ ଶିଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 101

उत्संगतलसंगुप्तो बभूव भगवान्भवः । जयेति यत्पदं ख्यातं तस्य सत्यार्थमीश्वरम्

ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ) ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗତଳରେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ; ଏବଂ ‘ଜୟ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ପଦର ଅର୍ଥକୁ ଈଶ୍ୱର ସତ୍ୟ କରିଦେଲେ।

Verse 102

अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास्तस्य उत्संगवर्तिनः । कोयमत्रेति संमंत्र्य चुक्रुशुर्भृशरोषिताः

ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ବସିଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ‘ଏଠାରେ ଏ କିଏ?’ ବୋଲି ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।

Verse 103

वज्रमाहारयत्तस्य बाहुमुद्यम्य वृत्रहा । स बाहुरुद्यतस्तस्य तथैव समतिष्ठत

ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୁଜା ଉଠାଇ ବଜ୍ର ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ଭୁଜା ସେହିପରି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 104

स्तंभितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया । वज्रं क्षेप्तुं न शक्नोति बाहुं चालयितुं तदा

ଦେବଦେବ ଶିଶୁରୂପେ ଲୀଳା କରି ତାକୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ବଜ୍ର ଛାଡ଼ିପାରିଲା ନାହିଁ, ବାହୁ ମଧ୍ୟ ହଲାଇପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 105

वह्निः शक्तिं तदा क्षेप्तुं न शशाक तथोत्थितः । यमोऽपि दंडं खड्गं च निरृतिस्तं शिशुं प्रति

ଅଗ୍ନି ଉଠିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯମ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଓ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇଲେ, ନିରୃତି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଆୟୁଧ ଘୁଞ୍ଚାଇଲା।

Verse 106

पाशं च वरुणो राजा ध्वजयष्टिं समीरणः । सोमो गुडं धनेशश्च गदां सुमहतीं दृढाम्

ରାଜା ବରୁଣ ପାଶ ଧରିଲେ, ସମୀରଣ (ବାୟୁ) ଧ୍ୱଜୟଷ୍ଟି; ସୋମ ଗଦା, ଧନେଶ (କୁବେର) ଅତି ବିଶାଳ ଦୃଢ଼ ଗଦା ଉଠାଇଲେ।

Verse 107

नानायुधानि चादित्या मुसलं वसवस्तथा । महाघोराणि शस्त्राणि तारकाद्याश्च दानवाः

ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାନା ଆୟୁଧ ଉଠାଇଲେ, ବସୁମାନେ ମୁସଳ; ତାରକ ଆଦି ଦାନବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ।

Verse 108

स्तंभिता देवदेवेन तथान्ये भुवनेषु ये । पूषा दंतान्दशन्दंर्बालमैक्षत मोहितः

ଦେବଦେବ ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଓ ଭୁବନମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ; ପୂଷା ଦାନ୍ତ କଟକଟାଇ, ମୋହିତ ହୋଇ ସେଇ ବାଳକକୁ ଚାହିଁ ରହିଲେ।

Verse 109

तस्यापि दशनाः पेतुर्दृष्टमात्रस्य शंभुना । भगश्च नेत्रे विकृते चकार स्फुटिते च ते

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ତାହାର ଦାନ୍ତ ଝରିପଡ଼ିଲା; ଭଗଙ୍କ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ବିକୃତ ହୋଇ ଫାଟିଗଲା।

Verse 110

बलं तेजश्च योगांश्च सर्वेषां जगृहे प्रभुः । अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि

ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ବଳ, ତେଜ ଓ ଯୋଗଶକ୍ତି ହରଣ କଲେ; ଏବଂ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ସୁରମାନେ ତଥାପି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 111

ब्रह्मा ध्यानमुपाश्रित्य बुबोध हरचेष्टितम् । सोऽभिगम्य महादेवं तुष्टाव प्रयतो विधिः

ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଏହା ହରଙ୍କ କୃତ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝିଲେ; ପରେ ବିଧାତା ଭକ୍ତିସହ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିକଟିତ ହୋଇ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 112

पौराणैः सामसंगीतैर्वेदिकैर्गुह्यनामभिः । नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः

ପୌରାଣିକ ସ୍ତୋତ୍ର, ସାମଗାନର ସୁର, ବୈଦିକ ସ୍ତୁତି ଓ ଗୁହ୍ୟ ନାମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 113

प्रसादात्तव बुद्ध्यादिर्जगदेतत्प्रवर्तते । मूढाश्च देवताः सर्वा नैनं बुध्यत शंकरम्

ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ବୁଦ୍ଧି ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଏହି ଜଗତକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରନ୍ତି; ତଥାପି ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 114

महादेवमिहायातं सर्वदेवनमस्कृतम् । गच्छध्वं शरणं शीघ्रं यदि जीवितुमिच्छत

ଏଠାରେ ମହାଦେବ ଆସିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହ, ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ।

Verse 115

ततः संभ्रम संपन्नास्तुष्टुवुः प्रणताः सुराः । नमोनमो महादेव पाहिपाहि जगत्पते

ତାପରେ ଭୟଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦେବମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ—“ନମୋ ନମୋ ମହାଦେବ! ପାହି ପାହି, ହେ ଜଗତ୍ପତେ!”

Verse 116

दुराचारान्भवानस्मानात्मद्रोहपरायणान् । अहो पश्यत नो मौढ्यं जानंतस्तव भाविनीम्

ଆମେ ଦୁରାଚାରୀ, ନିଜ ଆତ୍ମଦ୍ରୋହରେ ଲିପ୍ତ। ହାୟ, ଆମ ମୂଢତା ଦେଖନ୍ତୁ—ଆପଣଙ୍କ ଭାବିନୀ (ଉମା) କୁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଲୁ।

Verse 117

भार्यामुमां महादेवीं तथाप्यत्र समागताः । युक्तमेतद्यदस्माकं राज्यं गृह्येत चासुरैः

ଉମା ମହାଦେବୀ ଆପଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଲୁ। ତେଣୁ ଆମ ରାଜ୍ୟ ଅସୁରମାନେ ହରଣ କରିନେବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ।

Verse 118

येषामेवंविधाबुद्धिरस्माभिः किं कृतं त्विदम् । अथ वा नो न दोषोऽस्ति पशवो हि वयं यतः

ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଏପରି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସଲେ କଣ ‘କରା’ ହୋଇଛି? କିମ୍ବା ଆମର ଦୋଷ ନାହିଁ—କାରଣ ଆମେ ଶେଷେ ପଶୁସଦୃଶ (ବଶୀଭୂତ) ଅଟୁ।

Verse 119

त्वयैव पतिना सर्वे प्रेरिताः कुर्महे विभो । ईश्वरः सर्व भूतानां पतिस्त्वं परमेश्वरः

ହେ ବିଭୋ! କେବଳ ତୁମେ ଆମ ପତି ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛ; ତେଣୁ ଆମେ କର୍ମ କରୁ। ତୁମେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଅଧିପତି; ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱର।

Verse 120

भ्रामयस्यखिलं विश्वं यन्त्रारूढं स्वमायया । येन विभ्रामिता मूढाः समायाताः स्वयंवरम्

ନିଜ ମାୟାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯନ୍ତ୍ରାରୂଢ ଭଳି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଘୁରାଉଛ। ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ମୂଢମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଏହି ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲୁ।

Verse 121

तस्मै पशुनां पतये नमस्तुभ्यं प्रसीद नः । अथ तेषां प्रसन्नऽभूद्देवदेवास्त्रियंबकः

ସେଇ ପଶୁପତି—ତୁମକୁ—ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁ; ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ତାପରେ ଦେବଦେବ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 122

यथापूर्वं चकारैतान्संस्तवाद्ब्रह्मणः प्रभुः । तारकप्रमुखा दैत्याः संक्रुद्धास्तत्र प्रोचिरे

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ସବୁକିଛି ପୂର୍ବବତ୍ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାରକପ୍ରମୁଖ ଦୈତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 123

कोयमंग महादेवो न मन्यामो वयं च तम् । ततः प्रहस्य बालोऽसौ हुंकारं लीलया व्यधात्

“ଏହି ‘ମହାଦେବ’ କିଏ? ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାନୁନାହୁଁ!” ତେବେ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବାଳକ ହସି ଲୀଳାଭାବେ ଏକଥର ‘ହୁଁ’କାର କଲା।

Verse 124

हुंकारेणैव ते दैत्याः स्वमेव नगरं गताः । विस्मृतं सकलं तेषां स्वयंवरमुखं च तत्

ସେଇ ଏକମାତ୍ର ‘ହୁଁ’କାରରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସବୁକିଛି ଭୁଲିଗଲା—ସ୍ୱୟଂବରର ସେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ।

Verse 125

महादेवप्रभावेन दैत्यानां घोरकर्मणाम् । एवं यस्य प्रभावो हि देवदैत्येषु फाल्गुन

ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଘୋର କର୍ମ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଦମିତ ହେଲେ। ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ—ଦୁହିଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏପରି ଅଟେ।

Verse 126

कथमीश्वरवाक्यार्थस्तस्मादन्यत्र मुच्यते । असंशयं विमुढास्ते पश्चात्तापः पुरा महान्

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟର ଅର୍ଥ କିପରି ଅନ୍ୟତ୍ର ଅପେକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବ? ସେଇ ମୂଢମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପରେ ମହା ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 127

ईश्वरं भुवनस्यास्य ये भजंते न त्र्यंबकम् । ततः संस्तूयमानः स सुरैः पद्मभुवादिभिः

ଏହି ଭୁବନର ଈଶ୍ୱରକୁ ମାନିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଶରଣ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ତାପରେ ପଦ୍ମଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ଆଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 128

वपुश्चकार देवेशस्त्र्यंबकः परमाद्भुतम् । तेजसा तस्य देवास्ते सेंद्रचंद्रदिवाकराः

ଦେବେଶ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେଇ ରୂପର ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିବାକର ସହିତ ଦେବମାନେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 129

सब्रह्मकाः ससाध्याश्च वसुर्विश्वे च देवताः । सयमाश्च सरुद्राश्च चक्षुरप्रार्थयन्प्रभुम्

ବ୍ରହ୍ମାସହିତ ସାଧ୍ୟ, ବସୁ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଯମ ଓ ରୁଦ୍ରଗଣ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 130

तेभ्यः परतमं चक्षुः स्ववपुर्द्रष्टुमुत्तमम् । ददावम्बापतिः शर्वो भवान्याश्चालस्य च

ତେବେ ଅମ୍ବାପତି ଶର୍ବ ସେମାନଙ୍କୁ ପରମୋତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦାନ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଭବାନୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିପାରିଲେ।

Verse 131

लब्ध्वा रुद्रप्रसादेन दिव्यं चक्षुरनुत्तमम् । सब्रह्यकास्तदा देवास्तमपश्यन्महेश्वरम्

ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦରେ ସେହି ଅନୁତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇ, ବ୍ରହ୍ମାସହିତ ଦେବତାମାନେ ତେବେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 132

ततो जगुश्च मुनयः पुष्पवृष्टिं च खेचराः । मुमुचुश्च तदा नेदुर्देवदुंदुभयो भृशम्

ତେବେ ମୁନିମାନେ ଗାନ କଲେ; ଖେଚର ଦିବ୍ୟଜନ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ସେହି କ୍ଷଣେ ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଭାରି ଧ୍ୱନି କଲା।

Verse 133

जगुगधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मुमुदुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती

ମୁଖ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାନ କଲେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମାତା ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 134

ब्रह्माद्या मेनिरे पूर्णां भवानीं च गिरीश्वरम् । तस्य देवी ततो हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବଗଣ ଭବାନୀ ଓ ଗିରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମାନିଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 135

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगंधिनीम् । सादुसाध्विति संप्रोच्य तया तं तत्र चर्चितम्

ସେ ତାଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ରଖିଲେ। “ସାଧୁ ସାଧୁ” ବୋଲି କହି ସେଠାରେ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।

Verse 136

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर्भूतलाश्रितैः । सर्वे सब्रह्मका देवा जयेति च मुदा जगुः

ଦେବୀଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତେ ମସ୍ତକ ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ “ଜୟ” ବୋଲି ଗାଇଲେ।