Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 130

Devanagari script

तेभ्यः परतमं चक्षुः स्ववपुर्द्रष्टुमुत्तमम् । ददावम्बापतिः शर्वो भवान्याश्चालस्य च

Transliteration

tebhyaḥ paratamaṃ cakṣuḥ svavapurdraṣṭumuttamam | dadāvambāpatiḥ śarvo bhavānyāścālasya ca

Translation

ତେବେ ଅମ୍ବାପତି ଶର୍ବ ସେମାନଙ୍କୁ ପରମୋତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦାନ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଭବାନୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିପାରିଲେ।

Word by Word

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), पञ्चमी/चतुर्थी-बहुवचनरूपम्; अत्र चतुर्थी (4th) बहुवचन (सम्प्रदान)

• परतमम्: the highest
• परतमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अतिशय-तमत्-प्रत्यय (superlative)

• चक्षुः: eye, vision
• चक्षुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• स्व-वपुः: one's own form/body
• स्व-वपुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य वपुः)

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (infinitive); अर्थः—'to see'

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; चक्षुः इत्यस्य विशेषणम्

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अम्बा-पतिः: the husband of Ambā (Śiva)
• अम्बा-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अम्बा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अम्बायाः पतिः)

• शर्वः: Śarva (Śiva)
• शर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अम्बापतिः इत्यस्य विशेषण/समनाम

• भवान्याः: of Bhavānī (Pārvatī)
• भवान्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• आलस्य: of Āla (a name/epithet)
• आलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आल (प्रातिपदिक; आलः/आल)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; 'आल' इति शिवस्य नाम (आलस्य = of Āla)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating to the sages

Visual Art Cues

Scene: Śarva (Śiva), radiant and awe-inspiring, bestows a luminous ‘divine eye’ upon the assembled gods; simultaneously, Śiva’s form and Bhavānī’s form become visible—suggesting a paired epiphany.

Characters & Entities

• Śarva (Śiva)
• Ambā
• Bhavānī
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of Śiva (and Śakti) is a gift of grace—spiritual vision is conferred by the Lord, not seized by effort alone.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse glorifies Śiva-Śakti darśana and divine anugraha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse implies devotion and prayer leading to grace.