Adhyaya 14
Shukla YajurvedaAdhyaya 1430 Mantras

Adhyaya 14

Fourth and fifth layers of the fire altar.

← Adhyaya 13Adhyaya 15

Mantras

Mantra 1

ध्रु॒वक्षि॑तिर्ध्रु॒वयो॑निर्ध्रु॒वाऽसि॑ ध्रु॒वं योनि॒मा सी॑द साधु॒या । उख्य॑स्य के॒तुं प्र॑थ॒मं जु॑षा॒णाऽश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

ତୁମେ ଧ୍ରୁବକ୍ଷିତି (ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାବତୀ), ଧ୍ରୁବୟୋନି (ସ୍ଥିର ଆଧାରବତୀ) ଅଟ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ ଅଟ। ଧ୍ରୁବ ଯୋନି ଉପରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୋଭନ ଭାବେ ବସ। ଉଖ୍ୟ (Ukhya)ର ପ୍ରଥମ କେତୁ (ସଙ୍କେତ/ଚିହ୍ନ)କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ, ତୁମେ ତାକୁ ଏଠାରେ ବସାଅ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରୁଛୁ।

Mantra 2

कुला॒यिनी॑ घृ॒तव॑ती॒ पुरु॑न्धिः स्यो॒ने सी॑द॒ सद॑ने पृथि॒व्याः । अ॒भि त्वा॑ रु॒द्रा वस॑वो गृणन्त्वि॒मा ब्रह्म॑ पीपिहि॒ सौभ॑गायाश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

କୁଳାୟଧାରିଣୀ, ଘୃତସମୃଦ୍ଧା, ବହୁଦାୟିନୀ ପୁରୁନ୍ଧି—ପୃଥିବୀର ନିବାସସ୍ଥାନରେ, ସୁଖଦ ଆସନରେ ତୁମେ ଆସୀନ ହେଉ। ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁନ୍ତୁ; ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବଚନ)କୁ ତୁମେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର। ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ, ଏହାକୁ ଏଠାରେ ବସାଅ।

Mantra 3

स्वैर्दक्षै॒र्दक्ष॑पिते॒ह सी॑द दे॒वाना॑ᳪ सु॒म्ने बृ॑ह॒ते रणा॑य । पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवा॑ स्वावे॒शा त॒न्वा सं वि॑शस्वा॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

ହେ ଦକ୍ଷପିତୃ (ପବିତ୍ର କୌଶଳର ପିତା), ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର; ଦେବମାନଙ୍କ ସୁମ୍ନରେ, ମହା ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ପିତା ପରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେ; ନିଜ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ତନୁ ସହ ଏକତାରେ ସ୍ଥିର ହେ। ଅଶ୍ୱିନୌ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାଇବେ।

Mantra 4

पृ॒थि॒व्याः पुरी॑षम॒स्यप्सो॒ नाम॒ तां त्वा॒ विश्वे॑ अ॒भि गृ॑णन्तु दे॒वाः । स्तोम॑पृष्ठा घृ॒तव॑ती॒ह सी॑द प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॒णाऽऽय॑जस्वा॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

ତୁମେ ପୃଥିବୀର ପୁରୀଷ (ମାଟି-ପୂରଣ) ଅଟ; ତୁମ ନାମ ‘ଅପଃ’ (ଜଳ) ଅଟେ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଅଭିଗୃଣନ୍ତୁ। ହେ ସ୍ତୋମପୃଷ୍ଠ, ଘୃତବତୀ, ଏଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର; ପ୍ରଜାସହିତ ଧନ ଆମ ପାଇଁ ଜିତ। ଅଶ୍ୱିନୌ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାଇବେ।

Mantra 5

अदि॑त्यास्त्वा पृ॒ष्ठे सा॑दयाम्य॒न्तरि॑क्षस्य ध॒र्त्रीं वि॒ष्टम्भ॑नीं दि॒शामधि॑पत्नीं॒ भुव॑नानाम् |ऊ॒र्मिर्द्र॒प्सो अ॒पाम॑सि वि॒श्वक॑र्मा त॒ ऋषि॑र॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

ଅଦିତିଙ୍କ ପୃଷ୍ଠରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବସାଉଛି—ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ଧାରତ୍ରୀ, ବିଷ୍ଟମ୍ଭନୀ, ଦିଗମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ନୀ, ଭୁବନମାନଙ୍କ। ତୁମେ ଅପାମ ଊର୍ମି, ଦ୍ରପ୍ସ; ତୁମ ଋଷି ବିଶ୍ୱକର୍ମା। ଅଶ୍ୱିନୌ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାଇବେ।

Mantra 6

शु॒क्रश्च॒ शुचि॑श्च ग्रैष्मा॑वृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः| ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे | ग्रै॒ष्मा॑वृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रुवे सी॑दतम्

ଶୁକ୍ର ଓ ଶୁଚି—ଏହି ଦୁଇ ଗ୍ରୈଷ୍ମ ଋତୁ ଦୀପ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର। ତୁମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ବନ୍ଧ (ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷ) ଅଟ। ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ ଯଥାବିଧି ସୁସଂଯୁକ୍ତ ହେଉ; ଆପଃ ସୁସଂଯୁକ୍ତ ହେଉ; ଓଷଧୟଃ ସୁସଂଯୁକ୍ତ ହେଉ; ଅଗ୍ନୟଃ ସୁସଂଯୁକ୍ତ ହେଉ—ପୃଥକ୍ ନମଃ—ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ୍ୟ (ସର୍ବାଧିକାର) ପାଇଁ, ଏକବ୍ରତ (ଏକ ନିୟମବାନ) ହୋଇ। ଯେ ଅଗ୍ନୟଃ ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକମନସ, ସେମାନେ ଗ୍ରୈଷ୍ମ ଋତୁକୁ ଅଭିକଲ୍ପମାନ (ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିବା) ଦେବମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିସଂବିଶନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍, ଧ୍ରୁବସ୍ଥାନରେ ଆସୀନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Mantra 7

स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्दे॒वैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योना॒धैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्वसु॑भिः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योनाधैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जू रु॒द्रैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योना॒धैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूरा॑दि॒त्यैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योनाधैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑ स॒जूरृ॒तुभि॑: स॒जूर्वि॒धाभि॑: स॒जूर्विश्वै॑र्दे॒वैः स॒जूर्दे॒वैर्व॑योनाधैर॒ग्नये॑ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑

ଋତୁମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର, ବିଧିମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର; ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର, ଯୋନାଧାର (ଜନନାସନ) ସ୍ଥାପନକାରୀ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର—ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆସୀନ କରୁଛି। ଅଶ୍ୱିନୌ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଆସୀନ କରୁନ୍ତୁ। (ପୁନଃ:) ଋତୁମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର, ବିଧିମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର; ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର… ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର… ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର… ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର; ଯୋନାଧାର ସ୍ଥାପନକାରୀ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଜୂର—ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୌ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଆସୀନ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 8

प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्म उ॒र्व्या वि भा॑हि॒ श्रोत्रं॑ मे श्लोकय । अ॒पः पि॒न्वौष॑धीर्जिन्व द्वि॒पाद॑व चतु॑ष्पात् पाहि दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य

ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋ ଅପାନକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋ ବ୍ୟାନକୁ ରକ୍ଷା କର। ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମୋ ଚକ୍ଷୁକୁ ପ୍ରକାଶିତ କର; ମୋ ଶ୍ରୋତ୍ରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶ୍ରବଣଯୋଗ୍ୟ କର। ଆପଃ (ଜଳ) କୁ ପିନ୍ୱ/ପୋଷିତ କର; ଓଷଧୟଃ (ଔଷଧି/ସସ୍ୟ) କୁ ପୋଷିତ କର; ଦ୍ୱିପାଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଦିବରୁ ବୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରେର।

Mantra 9

मू॒र्धा वय॑: प्र॒जाप॑ति॒श्छन्द॑: क्ष॒त्रं वयो॒ मय॑न्दं॒ छन्दो॑ विष्ट॒म्भो वयोऽधि॑पति॒श्छन्दो॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ वय॑: परमे॒ष्ठी छन्दो॑ ब॒स्तो वयो॑ विव॒लं छन्दो॒ वृष्णि॒र्वयो॑ विशा॒लं छन्द॒: पुरु॑षो॒ वय॑स्त॒न्द्रं छन्दो॑ व्या॒घ्रो वयोऽना॑धृष्टं॒ छन्द॑: सि॒ᳪहो वय॑श्छ॒दिश्छन्द॑: पष्ठ॒वाड्वयो॑ बृह॒ती छन्द॑ उ॒क्षा वय॑: क॒कुप् छन्द॑ ऋष॒भो वय॑: स॒तोबृ॑हती॒ छन्द॑:

ମୂର୍ଧା (ଶିର) ବୟଃ—ପ୍ରଜାପତି ଛନ୍ଦ। କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) ବୟଃ—ମୟନ୍ଦ ଛନ୍ଦ। ବିଷ୍ଟମ୍ଭ (ଆଧାର) ବୟଃ—ଅଧିପତି ଛନ୍ଦ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ବୟଃ—ପରମେଷ୍ଠୀ ଛନ୍ଦ। ବସ୍ତ (ଛାଗ) ବୟଃ—ବିବଲଂ ଛନ୍ଦ। ବୃଷ୍ଣି (ବୃଷଭ) ବୟଃ—ବିଶାଳ ଛନ୍ଦ। ପୁରୁଷ ବୟଃ—ତନ୍ଦ୍ର (ଆଳସ୍ୟ) ଛନ୍ଦ। ବ୍ୟାଘ୍ର ବୟଃ—ଅନାଧୃଷ୍ଟ (ଅଜେୟ) ଛନ୍ଦ। ସିଂହ ବୟଃ—ଛଦି ଛନ୍ଦ। ପଷ୍ଠବାଡ୍ ବୟଃ—ବୃହତୀ ଛନ୍ଦ। ଉକ୍ଷା ବୟଃ—କକୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ଋଷଭ ବୟଃ—ସତୋବୃହତୀ ଛନ୍ଦ।

Mantra 11

अ॒न॒ड्वान्वय॑: प॒ङ्क्तिश्छन्दो॑ धे॒नुर्वयो॒ जग॑ती॒ छन्द॒त्र्यवि॒र्वय॑स्त्रि॒ष्टुप् छन्दो॑ दित्य॒वाड्वयो॑ वि॒राट् छन्द॒: पञ्चा॑वि॒र्वयो॑ गाय॒त्री छन्द॑ स्त्रिव॒त्सो वय॑ उ॒ष्णिक् छन्द॑ऽ स्तु॑र्य॒वाड्वयो॑ऽनु॒ष्टुप् छन्दो॑ लो॒कं ता इन्द्र॑म् ।। १ ०।। इन्द्रा॑ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिष्ट॑कां दृᳪहतं यु॒वम् । पृ॒ष्ठेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं च॒ वि बा॑धसे

ଅନଡ୍ୱାନ୍ (ଜୁଆଁର ବଳଦ) ବୟଃ—ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ। ଧେନୁ (ଗାଈ) ବୟଃ—ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ। ତ୍ର୍ୟବି (ତ୍ରିଗୁଣ ଭେଡ଼ି) ବୟଃ—ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ଦିତ୍ୟବାଡ୍ (ବାହକ) ବୟଃ—ବିରାଟ୍ ଛନ୍ଦ। ପଞ୍ଚାବି (ପଞ୍ଚଗୁଣ ଭେଡ଼ି) ବୟଃ—ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ। ସ୍ତ୍ରିବତ୍ସ (ତିନି ବଛଡ଼ାଯୁକ୍ତ) ବୟଃ—ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ। ସ୍ତୁର୍ୟବାଡ୍ (ବାହକ) ବୟଃ—ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ‘ଲୋକଂ ତା ଇନ୍ଦ୍ରମ୍’ ॥10॥ ହେ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ, ଅବ୍ୟଥମାନ ତୁମେ ଇଷ୍ଟକାକୁ ଦୃଢ଼ କର; ତୁମ ପୃଷ୍ଠଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଧାରଣ କରୁଛ।

Mantra 12

वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीम॒न्तरि॑क्षं यच्छा॒न्तरि॑क्षं दृᳪहा॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य । वा॒युष्ट्वा॒ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ବସାଉନ୍ତୁ—ବ୍ୟଚସ୍ୱତୀ (ବ୍ୟାପକା), ପ୍ରଥସ୍ୱତୀ (ଦୂରବିସ୍ତାରିଣୀ)। ତୁମେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଧାରଣ କର; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଦୃଢ଼ କର; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ହିଂସା କରନି। ସର୍ବଙ୍କ ପାଇଁ—ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ ଓ ଉଦାନ ପାଇଁ; ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଯଥୋଚିତ ଚର୍ୟା ପାଇଁ। ବାୟୁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ମହା ସ୍ୱସ୍ତିରେ, ଅତିଶାନ୍ତ ଛର୍ଦିଷା (ଆଶ୍ରୟ/ଆବରଣ) ଦ୍ୱାରା; ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍, ତୁମେ ଧ୍ରୁବ ହୋଇ ଆସୀନ ହୁଅ।

Mantra 13

राज्ञ्य॑सि॒ प्राची॒ दिग्वि॒राड॑सि॒ दक्षि॑णा॒ दिक् स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दिक् स्व॒राड॒स्युदी॑ची॒ दिगधि॑पत्न्यसि बृह॒ती दिक्

ତୁମେ ରାଜ୍ଞୀ; ପୂର୍ବ ଦିଗ। ତୁମେ ବିରାଟ୍; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ। ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ। ତୁମେ ସ୍ୱରାଟ୍; ଉତ୍ତର ଦିଗ। ତୁମେ ଅଧିପତ୍ନୀ—ବୃହତୀ ଦିଗ।

Mantra 14

वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीम् । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ । वा॒युष्टेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ଭାବେ ଆସୀନ କରୁନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ—ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ଓ ବ୍ୟାନ ପାଇଁ—ତୁମେ ସମଗ୍ର ଜ୍ୟୋତି ଦାନ କର। ବାୟୁ ତୁମର ଅଧିପତି; ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତି ଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆସୀନ ହୁଅ।

Mantra 15

नभ॑श्च नभ॒स्य॒श्च॒ वार्षि॑कावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः। ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे | वार्षि॑कावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

ନଭଃ ଓ ନଭସ୍ୟ, ଏବଂ ଦୁଇ ବାର୍ଷିକ ଋତୁ—ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷ (ଆନ୍ତରିକ ବନ୍ଧନ) ଅଟ। ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଆପଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଓଷଧୟଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଅଗ୍ନୟଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ—ପୃଥକ୍ ନମଃ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ୍ୟ ପାଇଁ, ଏକବ୍ରତ। ଯେ ଅଗ୍ନୟଃ ଏକମନସ୍କ ହୋଇ ଏହି ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବାର୍ଷିକ ଋତୁଅନୁସାରେ ଅଭିକଳ୍ପମାନ ହୋଇ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଭିସଂବିଶନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ। ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସବତ୍ ରୀତି ଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବେ, ଆସୀନ ହୁଅ।

Mantra 16

इ॒षश्चो॒र्जश्च॑ शार॒दावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्याय॒ सव्र॑ताः । ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे शा॒र॒दावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

ଇଷ୍ ଓ ଊର୍ଜ୍, ଏବଂ ଦୁଇ ଶାରଦ ଋତୁ—ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷ (ଆନ୍ତରିକ ବନ୍ଧନ) ଅଟ। ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଆପଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଓଷଧୟଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ; ଅଗ୍ନୟଃ ସୁକଳ୍ପିତ ହେଉ—ପୃଥକ୍ ନମଃ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ୍ୟ ପାଇଁ, ଏକବ୍ରତ। ଯେ ଅଗ୍ନୟଃ ଏକମନସ୍କ ହୋଇ ଏହି ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାରଦ ଋତୁଅନୁସାରେ ଅଭିକଳ୍ପମାନ ହୋଇ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଭିସଂବିଶନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ। ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସବତ୍ ରୀତି ଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବେ, ଆସୀନ ହୁଅ।

Mantra 17

आयु॑र्मे पाहि प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्मे पाहि॒ श्रोत्रं॑ मे पाहि॒ वाचं॑ मे पिन्व॒ मनो॑ मे जिन्वात्मानं॑ मे पाहि॒ ज्योति॑र्मे यच्छ

ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋର ଅପାନକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋର ବ୍ୟାନକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋର ଚକ୍ଷୁକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋର ଶ୍ରୋତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋର ବାଣୀକୁ ପୁଷ୍ଟ କର; ମୋର ମନକୁ ଜାଗ୍ରତ କର। ମୋର ଆତ୍ମାକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୋତେ ଜ୍ୟୋତି ଦିଅ।

Mantra 18

मा छन्द॑: प्र॒मा छन्द॑: प्र॑ति॒मा छन्दो॑ अस्रीवय॒श्छन्द॑: प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ उ॒ष्णिक् छन्दो॑ बृह॒ती छन्दो॑ ऽनु॒ष्टुप् छन्दो॑ वि॒राट् छन्दो॑ गा॑य॒त्री छन्द॑ स्त्रि॒ष्टुप् छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्द॑:

ଛନ୍ଦ ହିଁ ମାପ; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଯଥାର୍ଥ ମାପ; ଛନ୍ଦ ହିଁ ପ୍ରତିମାପ; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଅସ୍ରୀବୟସ୍; ଛନ୍ଦ ହିଁ ପଙ୍କ୍ତି; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଉଷ୍ଣିକ୍; ଛନ୍ଦ ହିଁ ବୃହତୀ; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍; ଛନ୍ଦ ହିଁ ବିରାଟ୍; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଗାୟତ୍ରୀ; ଛନ୍ଦ ହିଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍; ଛନ୍ଦ ହିଁ ଜଗତୀ।

Mantra 19

पृ॒थि॒वी छन्दो॒ ऽन्तरि॑क्षं॒ छन्दो॒ द्यौ॒श्छन्द॒: समा॒श्छन्दो॒ नक्ष॑त्राणि॒ छन्दो॒ वाक् छन्दो॒ मन॒श्छन्द॑: कृ॒षिश्छन्दो॒ हिर॑ण्यं॒ छन्दो॒ गौश्छन्दो॒ ऽजाश्छन्दो ऽश्व॒श्छन्द॑:

ପୃଥିବୀ ଛନ୍ଦ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଛନ୍ଦ; ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଛନ୍ଦ; ଋତୁମାନେ ଛନ୍ଦ; ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଛନ୍ଦ; ବାକ୍ (ବାଣୀ) ଛନ୍ଦ; ମନ ଛନ୍ଦ; କୃଷି ଛନ୍ଦ; ହିରଣ୍ୟ (ସୁନା) ଛନ୍ଦ; ଗୌ (ଗାଈ) ଛନ୍ଦ; ଅଜାମାନେ (ଛେଳି) ଛନ୍ଦ; ଅଶ୍ୱ (ଘୋଡ଼ା) ଛନ୍ଦ।

Mantra 20

अ॒ग्निर्दे॒वता॒ वातो॑ दे॒वता॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॒ वस॑वो दे॒वता॑ रु॒द्रा दे॒वता॑ ऽऽदि॒त्या दे॒वता॑ म॒रुतो॑ दे॒वता॒ विश्वे॑ दे॒वा देवता॒ बृह॒स्पति॑र्दे॒वतेन्द्रो॑ दे॒वता॒ वरु॑णो दे॒वता॑

ଅଗ୍ନି ଦେବତା; ବାୟୁ ଦେବତା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେବତା; ବସୁମାନେ ଦେବତା; ରୁଦ୍ରମାନେ ଦେବତା; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦେବତା; ମରୁତମାନେ ଦେବତା; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦେବତା; ବୃହସ୍ପତି ଦେବତା; ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା; ବରୁଣ ଦେବତା।

Mantra 21

मू॒र्धाऽसि॒ राड् ध्रु॒वाऽसि॑ ध॒रुणा॑ ध॒र्त्र्य॒सि॒ धर॑णी । आयु॑षे त्वा॒ वर्च॑से त्वा कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा

ତୁମେ ମୁଣ୍ଡ; ତୁମେ ରାଜା (ସର୍ବାଧିପତି); ତୁମେ ଧ୍ରୁବ—ଅଚଳ; ତୁମେ ଆଧାର; ତୁମେ ଧାରକ; ତୁମେ ଧରଣୀ—ଧାରଣକାରୀ ଭିତ୍ତି। ଆୟୁଷ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ବର୍ଚ୍ଚସ (ତେଜ) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; କୃଷି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; କ୍ଷେମ (କଲ୍ୟାଣ) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

Mantra 22

यन्त्री॒ राड् य॒न्त्र्य॒सि॒ यम॑नी ध्रु॒वाऽसि॒ धरि॑त्री । इ॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ र॒य्यै त्वा॒ पोषा॑य त्वा लो॒कं ता इन्द्र॑म्

ତୁମେ ନିୟନ୍ତ୍ରକ; ତୁମେ ରାଜା (ସର୍ବାଧିପତି); ତୁମେ ଯନ୍ତ୍ରୀ—ନିୟାମକ; ତୁମେ ଯମନୀ—ସଂଯମକାରିଣୀ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ—ଅଚଳ; ତୁମେ ଧରିତ୍ରୀ—ଆଧାରରୂପ। ଇଷେ (ପ୍ରେରଣା) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ଊର୍ଜେ (ଶକ୍ତି) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ରୟ୍ୟୈ (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ପୋଷାୟ (ପୋଷଣ/ବୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ଲୋକକୁ—ଇନ୍ଦ୍ରକୁ (ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ) ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

Mantra 23

आ॒शुस्त्रि॒वृद्भा॒न्तः प॑ञ्चद॒शो व्यो॑मा सप्तद॒शो ध॒रुण॑ एकवि॒ᳪशः प्रतू॑र्तिरष्टाद॒शस्तपो॑ नवद॒शो॒ ऽभीव॒र्त्त: स॑वि॒ᳪशो वर्चो॑ द्वावि॒ᳪशः स॒म्भर॑णस्त्रयोवि॒ᳪशो योनि॑श्चतुर्वि॒ᳪशो गर्भा॑: पञ्चवि॒ᳪश ओज॑स्त्रिण॒वः क्रतु॑रेकत्रि॒ᳪशः प्र॑ति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ᳪशो ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपं॑ चतुस्त्रि॒ᳪशो नाक॑: षट्त्रि॒ᳪशो वि॑व॒र्तो॒ऽष्टाचत्वारि॒ᳪशो ध॒र्त्रं च॑तुष्टो॒मः

ତ୍ରିବୃତ୍ ଆଶୁ (ଶୀଘ୍ର) ଅଟେ; ପଞ୍ଚଦଶ ଭାନ୍ତଃ (ଦୀପ୍ତିମାନ) ଅଟେ; ସପ୍ତଦଶ ବ୍ୟୋମ (ଆକାଶମଣ୍ଡଳ) ଅଟେ; ଏକବିଂଶ ଧରୁଣ (ଆଧାର) ଅଟେ; ଅଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରତୂର୍ତ୍ତି (ଆଗେଇ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ପ୍ରେରଣା) ଅଟେ; ନବଦଶ ତପଃ (ତପ, ଦହନତେଜ) ଅଟେ; ସବିଂଶ ଅଭୀବର୍ତ୍ତ (ବାଧା ଉପରେ ବିଜୟ) ଅଟେ; ଦ୍ୱାବିଂଶ ବର୍ଚଃ (କାନ୍ତି) ଅଟେ; ତ୍ରୟୋବିଂଶ ସମ୍ଭରଣ (ସଂଗ୍ରହ) ଅଟେ; ଚତୁର୍ବିଂଶ ଯୋନି (ଉଦ୍ଭବସ୍ଥାନ/ଗର୍ଭାଶୟ) ଅଟେ; ପଞ୍ଚବିଂଶ ଗର୍ଭାଃ (ଭ୍ରୂଣମାନେ) ଅଟନ୍ତି; ତ୍ରିଣବ ଓଜଃ (ବଳ) ଅଟେ; ଏକତ୍ରିଂଶ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପଶକ୍ତି/ଯଜ୍ଞବୁଦ୍ଧି) ଅଟେ; ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା (ସ୍ଥିର ଆଧାର) ଅଟେ; ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶ ବ୍ରଧ୍ନସ୍ୟ ବିଷ୍ଟପଂ (ବ୍ରଧ୍ନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନ) ଅଟେ; ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶ ନାକଃ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଅଟେ; ଅଷ୍ଟାଚତ୍ୱାରିଂଶ ବିବର୍ତଃ (ପରିବର୍ତ୍ତନ/ମୋଡ଼) ଅଟେ; ଚତୁଷ୍ଟୋମ ଧର୍ତ୍ରଂ (ଧାରକ ଆଧାର) ଅଟେ।

Mantra 24

अ॒ग्नेर्भा॒गो॒ऽसि दी॒क्षाया॒ आधि॑पत्यं॒ ब्रह्म॑ स्पृ॒तं त्रि॒वृत्स्तोम॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॒ऽसि॒ विष्णो॒राधि॑पत्यं क्ष॒त्रᳪ स्पृ॒तं प॑ञ्चद॒शः स्तोमो॑ नृ॒चक्ष॑सां भा॒गो॒ऽसि धा॒तुराधि॑पत्यं ज॒नित्र॑ᳪ स्पृ॒तᳪ स॑प्तद॒श स्तोमो मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॒ऽसि॒ वरु॑ण॒स्याधि॑पत्यं दि॒वो वृष्टि॒र्वात॑ स्पृ॒त ए॑कवि॒ᳪश स्तोम॑:

ତୁମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭାଗ; ଦୀକ୍ଷାର ଆଧିପତ୍ୟ—ବ୍ରହ୍ମ—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ତ୍ରିବୃତ୍ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—କ୍ଷତ୍ର—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ନୃଚକ୍ଷସାମ୍ (ମନୁଷ୍ୟ-ଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନଙ୍କ) ଭାଗ; ଧାତୃଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଜନିତା—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ସପ୍ତଦଶ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ମିତ୍ରଙ୍କ ଭାଗ; ବରୁଣଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଦିବ୍ୟ ବୃଷ୍ଟି ଓ ବାତ—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ଏକବିଂଶ ସ୍ତୋମ।

Mantra 25

वसू॑नां भा॒गो॒ऽसि रु॒द्राणा॒माधि॑पत्यं॒ चतु॑ष्पात् स्पृ॒तं च॑तुर्वि॒ᳪश स्तोम॑ आदि॒त्यानां॑ भा॒गो॒ऽसि म॒रुता॒माधि॑पत्यं॒ गर्भा॑ स्पृ॒ताः प॑ञ्चवि॒ᳪश॒ स्तोमो ऽदि॑त्यै भा॒गो॒ऽसि पू॒ष्ण आधि॑पत्य॒मोज॑ स्पृ॒तं त्रि॑ण॒व स्तोमो॑ दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॒ऽसि बृह॒स्पते॒राधि॑पत्यᳪ स॒मीची॒र्दिश॑ स्पृ॒ताश्च॑तुष्टो॒म स्तोम॑:

ତୁମେ ବସୁମାନଙ୍କ ଭାଗ; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଚତୁଷ୍ପାତ୍—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ଚତୁର୍ବିଂଶ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାଗ; ମରୁତମାନଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଗର୍ଭରୂପ—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚବିଂଶ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ଅଦିତିଙ୍କ ଭାଗ; ପୂଷଣଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଓଜସ୍—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ତ୍ରିଣବ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ଦେବ ସବିତୃଙ୍କ ଭାଗ; ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ସମୀଚୀ ଦିଗମାନ—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ଚତୁଷ୍ଟୋମ ସ୍ତୋମ।

Mantra 26

यवा॑नां भा॒गोऽस्यय॑वाना॒माधि॑पत्यं प्र॒जा स्पृ॒ताश्च॑तुश्चत्वारि॒ᳪश स्तोम॑ ऋ॑भू॒णां भा॒गो॒ऽसि विश्वे॑षां दे॒वाना॒माधि॑पत्यं भू॒तᳪ स्पृ॒तं त्र॑यस्त्रि॒ᳪश स्तोम॑:

ତୁମେ ଯବ (ଜଉ) ର ଭାଗ; ଅଯବର ଆଧିପତ୍ୟ—ପ୍ରଜା—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ଚତୁଶ୍ଚତ୍ୱାରିଂଶ ସ୍ତୋମ। ତୁମେ ଋଭୁମାନଙ୍କ ଭାଗ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ—ଭୂତ (ସତ୍ତା)—ବିଧିପୂର୍ବକ ସିଦ୍ଧ, ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ସ୍ତୋମ।

Mantra 27

सह॑श्च सह॒स्य॒श्च हैम॑न्तिकावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः। ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे| है॑मन्तिकावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

ସହ ଓ ସହସ୍ୟ—ଏହି ଦୁଇ ହୈମନ୍ତିକ ଋତୁ—ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷ (ଆନ୍ତରିକ ବନ୍ଧନ) ଅଟ। ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଯଥାବିଧି କଳ୍ପନ୍ତାମ; ଆପଃ ଓ ଓଷଧୟଃ ଯଥାବିଧି କଳ୍ପନ୍ତାମ; ଅଗ୍ନୟଃ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି କଳ୍ପନ୍ତାମ—ପୃଥକ୍ ନମଃ—ଏକବ୍ରତରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ୍ୟ (ପ୍ରାଧାନ୍ୟ) ପାଇଁ। ଯେ ଅଗ୍ନୟଃ ସମନସ (ଏକମନ) ଅଟନ୍ତି, ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ—ହୈମନ୍ତିକ ଋତୁରୂପେ ଅଭିକଳ୍ପମାନ (ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା) ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଭିସଂବିଶନ୍ତି ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍, ଧ୍ରୁବ ସ୍ଥାନରେ ସୀଦତମ୍ (ବସନ୍ତୁ)।

Mantra 28

एक॑यास्तुवत प्र॒जा अ॑धीयन्त प्र॒जाप॑ति॒रधि॑पतिरासीत् ति॒सृभि॑रस्तुवत॒ ब्रह्मा॑सृज्यत॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत् प॒ञ्चभि॑रस्तुवत भू॒तान्य॑सृज्यन्त भू॒तानां॒ पति॒रधि॑पतिरासीत् स॒प्तभि॑रस्तुवत सप्त ऋ॒षयो॑ऽसृज्यन्त धा॒ताऽधि॑पतिरासीत्

ଏକରେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପ୍ରଜାପତି ଅଧିପତି ହେଲେ। ତିନିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ବ୍ରହ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଅଧିପତି ହେଲେ। ପାଞ୍ଚରେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଭୂତାନି (ସମସ୍ତ ଭାବ/ଜୀବ) ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଭୂତାନାଂ ପତି ଅଧିପତି ହେଲେ। ସାତରେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ସାତ ଋଷି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଧାତା ଅଧିପତି ହେଲେ।

Mantra 29

न॒वभि॑रस्तुवत पि॒तरो॑ऽसृज्य॒न्तादि॑ति॒रधि॑पत्न्यासीदेकाद॒शभि॑रस्तुवत ऋ॒तवो॑ऽसृज्यन्तार्त॒वा अधि॑पतय आसँस्त्रयोद॒शभि॑रस्तुवत॒ मासा॑ असृज्यन्त संवत्स॒रोऽधि॑पतिरासीत् पञ्चद॒शभि॑रस्तुवत क्ष॒त्रम॑सृज्य॒तेन्द्रो॑ऽधि॑पतिरासीत् सप्तद॒शभि॑रस्तुवत ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ बृह॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत्

ନବଭିଃ ସେ ସ୍ତୁତି କଲା: ପିତରଃ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଅଦିତି ତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ନୀ (ପ୍ରଧାନ ସହଧର୍ମିଣୀ) ହେଲେ। ଏକାଦଶଭିଃ ସେ ସ୍ତୁତି କଲା: ଋତବଃ (ଋତୁମାନେ) ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଋତବାଃ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲେ। ତ୍ରୟୋଦଶଭିଃ ସେ ସ୍ତୁତି କଲା: ମାସାଃ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସଂବତ୍ସର ଅଧିପତି ହେଲା। ପଞ୍ଚଦଶଭିଃ ସେ ସ୍ତୁତି କଲା: କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) ସୃଷ୍ଟ ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିପତି ହେଲା। ସପ୍ତଦଶଭିଃ ସେ ସ୍ତୁତି କଲା: ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ବୃହସ୍ପତି ଅଧିପତି ହେଲେ।

Mantra 30

न॒वद॒शभि॑रस्तुवत शूद्रा॒र्याव॑सृज्येतामहोरा॒त्रे अधि॑पत्नी आस्ता॒मेक॑विᳪशत्यास्तुव॒तैक॑शपाः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त॒ वरु॒णोऽधि॑पतिरासी॒त् त्रयो॑विᳪशत्यास्तुवत क्षु॒द्रा: प॒शवो॑ऽसृज्यन्त पू॒षाऽधि॑पतिरासी॒त् पञ्च॑विᳪशत्यास्तुवतार॒ण्याः प॒शवो॑ऽसृज्यन्त वा॒युरधि॑पतिरासीत् स॒प्तवि॑ᳪशत्याऽस्तुवत॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यै॑तां॒ वस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या अ॑नु॒व्या॒यँ॒स्त ए॒वाधि॑पतय आसन्

ଊଣେଇଶ (ସ୍ତୁତି) ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଶୂଦ୍ର ଓ ଆର୍ୟ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଅହୋରାତ୍ରି (ଦିନ-ରାତି) ତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ନୀ ହେଲା। ଏକୋଇଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଏକଖୁର (ଏକ ଖୁର ଥିବା) ପଶୁ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତେଇଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: କ୍ଷୁଦ୍ର (ଛୋଟ) ପଶୁ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ପୂଷା ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ପଚିଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଅରଣ୍ୟ (ବନ୍ୟ) ପଶୁ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ବାୟୁ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ସତାଇଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଅନୁବ୍ୟାୟମାନ ହେଲେ—ସେମାନେ ହିଁ ଅଧିପତି ଥିଲେ।

Mantra 31

नव॑विᳪशत्याऽस्तुवत॒ वन॒स्पत॑योऽसृज्यन्त॒ सोमोऽधि॑पतिरासी॒देक॑त्रिᳪशताऽस्तुवत प्र॒जा अ॑सृज्यन्त॒ यवा॒श्चाय॑वा॒श्चाधि॑पतय आसँ॒त्रय॑स्त्रिᳪशताऽस्तुवत भू॒तान्य॑शाम्यन् प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठ्यधि॑पतिरासील्लो॒कं ता इन्द्र॑म्

ଊଣତିଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ବନସ୍ପତିମାନେ (ବନର ଅଧିପତି) ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସୋମ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ଏକତିଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଯବ ଓ ଅଯବ (ଧାନ୍ୟ ଓ ଅଧାନ୍ୟ) ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତେତିଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ: ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ—(ଏଭଳି) ଲୋକକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ (ସ୍ଥାପନ କଲେ)।

Frequently Asked Questions

It closes the Agnicayana by stabilizing the altar and explicitly interpreting metre (chandas) and praise-number (stoma) as the sacrificial-cosmic framework, and it includes the influential Śatarudrīya addressed to Rudra.

Dhruvā is the fixed, earth-like stabilizing base/seat of the rite, while yantra is the principle or “instrument” of restraint and control that holds the sacrifice steady; both are consecrated as supports that make the completed altar sustainable.

Chandas and stoma-number are treated as measures of ṛta: they are not merely poetic or musical forms but the very pattern by which worlds, faculties, and lordships are ordered—so aligning the rite with these measures secures harmony and completion.