Mantra 12

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Viśvakarman; Vāyu; Antarikṣa; Prāṇas

Chandas: Yajus (prose with imperative cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीम॒न्तरि॑क्षं यच्छा॒न्तरि॑क्षं दृᳪहा॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य । वा॒युष्ट्वा॒ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

Transliteration

viśvákarmā tvā sādayatv antárikṣasya pṛṣṭhé vyácasvatīṃ práthasvatīm | antárikṣaṃ yacchāntárikṣaṃ dṛṃhāntárikṣaṃ mā hiṃsīḥ | víśvasmai prāṇā́yāpānā́ya vyānā́yodānā́ya pratiṣṭhā́yai carítrāya | vāyúṣ ṭvā́ 'bhí pātu mahyā́ svastyā́ chárdiṣā śántamena tayā́ devátayā 'ṅgirasvád dhruvā́ sīdá

Translation

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ବସାଉନ୍ତୁ—ବ୍ୟଚସ୍ୱତୀ (ବ୍ୟାପକା), ପ୍ରଥସ୍ୱତୀ (ଦୂରବିସ୍ତାରିଣୀ)। ତୁମେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଧାରଣ କର; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଦୃଢ଼ କର; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ହିଂସା କରନି। ସର୍ବଙ୍କ ପାଇଁ—ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ ଓ ଉଦାନ ପାଇଁ; ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଯଥୋଚିତ ଚର୍ୟା ପାଇଁ। ବାୟୁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ମହା ସ୍ୱସ୍ତିରେ, ଅତିଶାନ୍ତ ଛର୍ଦିଷା (ଆଶ୍ରୟ/ଆବରଣ) ଦ୍ୱାରା; ସେହି ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍, ତୁମେ ଧ୍ରୁବ ହୋଇ ଆସୀନ ହୁଅ।

Padapatha (Word Analysis)

वि॒श्वक॑र्मा । त्वा॒ । सा॒द॒य॒तु॒ । अ॒न्तरि॑क्षस्य । पृ॒ष्ठे । व्यच॑स्वतीम् । प्रथ॑स्वतीम् । अ॒न्तरि॑क्षम् । य॒च्छ॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । दृᳪ॒ह॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । मा । हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै । प्रा॒णाय॑ । अ॒पा॒नाय॑ । व्या॒नाय॑ । उ॒दा॒नाय॑ । प्रति॒ष्ठायै॑ । च॒रित्रा॑य । वा॒युः । त्वा॒ । अ॒भि । पा॒तु॒ । म॒ह्या । स्व॒स्त्या । छ॒र्दिषा॒ । शन्त॑मेन । तया॑ । दे॒वत॑या । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । ध्रु॒वा । सी॒द॒

Entities Mentioned

• Viśvakarman
• Antarikṣa
• Vāyu
• Prāṇas (Prāṇa, Apāna, Vyāna, Udāna)