Mantra 3
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Aśvins (as Adhvaryus) and the addressed ritual support as a sacralized foundation; implicitly Viśve Devāḥ through ‘devānām sumné’.
Chandas: Mixed prose-mantra style (Yajus); not a strict Ṛgvedic metre.
Samhita Patha (Devanagari)
स्वैर्दक्षै॒र्दक्ष॑पिते॒ह सी॑द दे॒वाना॑ᳪ सु॒म्ने बृ॑ह॒ते रणा॑य । पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवा॑ स्वावे॒शा त॒न्वा सं वि॑शस्वा॒श्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
Transliteration
svā́ir dákṣair dákṣa-pitehá sīda devā́nāṃ sumné bṛhaté raṇā́ya | pitévā́idhi sūnáva ā́ suśévā svāveśā́ tanvā́ sáṃ viśasva | aśvínā ’dhvaryū sādáyatām ihá tvā́
Translation
ହେ ଦକ୍ଷପିତୃ (ପବିତ୍ର କୌଶଳର ପିତା), ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର; ଦେବମାନଙ୍କ ସୁମ୍ନରେ, ମହା ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ପିତା ପରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେ; ନିଜ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ତନୁ ସହ ଏକତାରେ ସ୍ଥିର ହେ। ଅଶ୍ୱିନୌ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାଇବେ।
Padapatha (Word Analysis)
स्वैः । दक्षैः । दक्ष-पिते । इह । सीद । देवानाम् । सुम्ने । बृहते । रणाय । पितेव । एधि । सूनवे । आ । सु-शेवा । स्व-आवेशाः । तन्वा । सम् । विशस्व । अश्विना । अध्वर्यू इति । सादयताम् । इह । त्वा ।
Word by Word
स्वैःwith one’s own
स्वैः:
करण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षैःwith powers/skills
दक्षैः:
करण
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
दक्षपितेO Father Dakṣa
दक्षपिते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदक्षपितृ (समास-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
सीदsit down
सीद:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुम्नेin the favor/benediction
सुम्ने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
बृहतेgreat
बृहते:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
रणायfor battle/contest
रणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
पितेवlike a father
पितेव:
कर्तृ (उपमान-भाव)
TypeNoun + Indeclinable
Rootपितृ + इव
एधिkindle/become prosperous
एधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइध्
सूनवेfor the son
सूनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
आtowards; hither
आ:
उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootआ
सुशेवाःvery gracious/kind
सुशेवाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-शेव (प्रातिपदिक)
स्वावेशाःentering of themselves; self-impelled
स्वावेशाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस्व-आवेश (प्रातिपदिक)
तन्वाwith (your) body/person
तन्वा:
करण
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
विशस्वenter
विशस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootविश्
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual vocative)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अध्वर्यूthe two Adhvaryu-priests
अध्वर्यू:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
सादयताम्let them seat (you)
सादयताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसादय (णिजन्त; सद्/सद्→सादय)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
A
AśvinsV
Viśve Devāḥ (implicitly via devānām sumné)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes