Rig Veda 9.111.2: Mandala 9, Sukta 111, Mantra 2

Sukta 9.111

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagati (likely; needs confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥

Transliteration

tváṃ tyát paṇīnā́ṃ vidó vásu sáṃ mātṛ́bhir marjayasi svá ā́ dáma ṛtásya dhītíbhiḥ dáme | parāváto ná sā́ma tád yátrā ráṇanti dhītáyaḥ | tridhā́tubhir áruṣībhir váyo dadhé rócamāno váyo dadhé ||

Translation

ପଣିମାନେ ଲୁଚାଇଥିବା ସେଇ ବସୁ (ଧନ-ତେଜ)କୁ ତୁମେ ଖୋଜି ପାଉଛ; ମାତୃମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ତାହାକୁ ମର୍ଜୟସି—ନିଜ ଧାମରେ, ଋତର ଦମରେ, ଧୀତି (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି)ର କର୍ମଦ୍ୱାରା। ପରାବତରୁ ଆସୁଥିବା ସାମ ପରି—ସେଠାରେ ଧୀତୟଃ ନାଦ କରେ। ରୋଚମାନ (ପ୍ରକାଶମାନ) ହୋଇ, ତ୍ରିଧାତୁଭିଃ ଅରୁଷୀଭିଃ (ତ୍ରିବିଧ ରକ୍ତିମ-ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) ବୟଃ (ଜୀବନ-ବଳ)କୁ ସ୍ଥାପନ କର; ତୁମେ ଜୀବନ-ବଳକୁ ସ୍ଥାପନ କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / त्वद्

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पणीनाम्: of the Paṇis (niggardly ones)
• पणीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• विदः: knowing, finder
• विदः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) / विद्- (कृदन्त: विद् → विद्/विद्वस्- ‘knowing’)

• वसु: wealth, good
• वसु: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• मातृभिः: with the mothers
• मातृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• मर्जयसि: you cleanse/purify
• मर्जयसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) + णिच् (caus.)

• स्वे: in (your) own
• स्वे: अधिकरण
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (प्रातिपदिक)

• आ: towards, into
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• दमे: in the house/home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/rite)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• धीतिभिः: with insights/hymns
• धीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धीति (प्रातिपदिक)

• दमे: in the house
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• परावतः: from afar, from the distant region
• परावतः: अपादान
• Type: Noun
• Root: परावत् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• साम: a sāman-chant
• साम: उपमान/कर्म (संदर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• रणन्ति: they resound/sing
• रणन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रण्/रन् (धातु: ‘to sound, resound, rejoice’)

• धीतयः: insights/hymns
• धीतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धीति (प्रातिपदिक)

• त्रिधातुभिः: with threefold constituents
• त्रिधातुभिः: करण
• Type: Adjective (instrumental plural)
• Root: त्रि + धातु (प्रातिपदिक; ‘threefold element/constituent’)

• अरुषीभिः: with ruddy/bright (ones)
• अरुषीभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: अरुषी (प्रातिपदिक; ‘ruddy, bright’)

• वयः: vigor, strength
• वयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• दधे: has placed/has set
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• रोचमानः: shining
• रोचमानः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: रुच् (धातु) → रोचमान (शानच्-वर्तमान कृदन्त)

• वयः: vigor, strength
• वयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• दधे: has placed/has set
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)