Rig Veda 8.53.6: Mandala 8, Sukta 53, Mantra 6

Sukta 8.53

Rishi: Kaṇva (Kāṇva tradition)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; 8.53 frequently Triṣṭubh in Indra hymns, though confirmation requires full metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

आजितुरं सत्पतिं विश्वचर्षणिं कृधि प्रजास्वाभगम् । प्र सू तिरा शचीभिर्ये त उक्थिनः क्रतुं पुनत आनुषक् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.53.6

Transliteration

āji-túraṃ sát-patiṃ viśvá-carṣaṇiṃ kṛdhí prajā́sv ā́-bhagam | prá sú tirā śácībhir yé ta ukthínaḥ krátum punatá ā́nuṣak ||

Translation

ଆମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ବଳରୂପେ, ସତ୍ପତି—ସତ୍ୟର ଅଧିପତି—ଏବଂ ସର୍ବଜନଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ କର; ଆମ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗ ଦେବାଳୁ କର। ତୋର ଶଚୀ—କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଆଗକୁ ନେଇ ଚାଲ; ତୋର ଉକ୍ଥିନଃ—ସ୍ତୁତିଗାୟକ—ଯେମାନେ ଅନୁଷକ୍ ନିରନ୍ତର ଆମ ଭିତରର କ୍ରତୁ—ସଙ୍କଳ୍ପ-ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି—କୁ ପୁନୀତ କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आजितुरम्: the battle-conqueror / victorious one
• आजितुरम्: कर्म (of कृधि)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: आजितुर (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ + तृ (agent) with ā- prefix) अथवा ‘आजि’ (battle) + ‘तुर’ (overcoming)

• सत्पतिम्: the good lord / true lord
• सत्पतिम्: कर्म (of कृधि)
• Type: Noun (compound)
• Root: सत्पति (प्रातिपदिक; सत् ‘good/true’ + पति ‘lord’)

• विश्वचर्षणिम्: (him) of all peoples / belonging to all tribes
• विश्वचर्षणिम्: कर्म (of कृधि)
• Type: Adjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa used as epithet)
• Root: विश्वचर्षणि (प्रातिपदिक; विश्व ‘all’ + चर्षणि ‘men/peoples’)

• कृधि: make! / do!
• कृधि: (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) ‘to make/do’

• प्रजासु: among the offspring / in the peoples
• प्रजासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक; प्र-√जन् ‘to beget’)

• आभगम्: the bestower / distributor (of shares)
• आभगम्: कर्म (of कृधि)
• Type: Adjective (used as epithet)
• Root: आभग (प्रातिपदिक; ā-√भज ‘to allot/share, bestow’ → ‘bestower/portion-giver’)

• प्र: forth / forward
• प्र: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• सु: well / indeed
• सु: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात)

• तिर: across / over
• तिर: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस्/तिर (अव्यय; ‘across, beyond’)

• शचीभिः: with (your) powers / skills
• शचीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक; ‘power, skill, might’)

• ये: who
• ये: कर्ता (of पुनत)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध (genitival)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उक्थिनः: hymn-singers / possessors of hymns
• उक्थिनः: कर्ता (apposition to ये)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उक्थिन् (प्रातिपदिक; उक्थ ‘hymn’ + इन् ‘possessing’)

• क्रतुम्: the resolve / sacred power
• क्रतुम्: कर्म (of पुनत)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक; ‘resolve, ritual power, intelligence’)

• पुनत: they purify
• पुनत: (मुख्य क्रिया of relative clause)
• Type: Verb
• Root: √पू (पुनाति) ‘to purify’

• आनुषक्: in succession / continuously / along
• आनुषक्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आनुषक् (अव्यय; from अनु ‘after’ with ā- intensifier; ‘in due order, successively, along’)