Rig Veda 7.85.3: Mandala 7, Sukta 85, Mantra 3

Sukta 7.85

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa (cosmic installation by the Waters)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

आपश्चिद्धि स्वयशसः सदस्सु देवीरिन्द्रं वरुणं देवता धुः । कृष्टीरन्यो धारयति प्रविक्ता वृत्राण्यन्यो अप्रतीनि हन्ति ॥

Transliteration

ā́paś cid dhí sva-yaśásaḥ sádaḥsu devī́r índraṃ váruṇaṃ devátā dhúḥ | kṛṣṭī́r anyó dhā́rayati prá-viktā vṛtrā́ṇy anyó ápratīni hanti ||

Translation

ସ୍ୱୟଂୟଶସ୍ୱୀ ଆପଃ (ଜଳଦେବୀମାନେ) ନିଜ ଆସନମାନଙ୍କରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେବତାରୂପେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ପୃଥକ୍ ମାନବ ସମୁଦାୟମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଜଣେ ଅପ୍ରତୀ (ଅନିରୋଧ୍ୟ) ବାଧା ଓ ବୃତ୍ରସଦୃଶ ପ୍ରତିରୋଧମାନଙ୍କୁ ହନନ କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक: आप्- ‘जल’)

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय) < PIE *kʷid ‘something/indeed’

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• स्वयशसः: self-glorious
• स्वयशसः: कर्तृ (आपः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्व-यशस् (प्रातिपदिक: स्वयशस् ‘self-glorious, of own fame’)

• सदःसु: in the seats/abodes (assemblies)
• सदःसु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदस् (प्रातिपदिक: सदस् ‘seat, assembly, dwelling’)

• देवीः: the goddesses (divine ones)
• देवीः: कर्तृ (आपः इत्यस्य पुनर्विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक: देवी ‘goddess, divine one’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• देवता: as deities, in divine fashion
• देवता: —
• Type: Indeclinable
• Root: देवता (अव्यय/निपात; वेदिक प्रयोग ‘as gods, in divine status’)

• धुः: they placed/installed
• धुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु ‘to place, set’)

• कृष्टीः: the peoples
• कृष्टीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक: कृष्टि ‘people, races, settlements’)

• अन्यः: the one (other)
• अन्यः: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक: अन्य ‘other’)

• धारयति: supports, upholds
• धारयति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु ‘to hold, support’)

• प्रविक्ताः: well-apportioned / well-ordered
• प्रविक्ताः: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (Kṛdanta) / Noun-epithet
• Root: प्र-√विच्/विच् (कृदन्त-प्रातिपदिक: प्रविक्त ‘distinguished, separated out, apportioned’; PPP) अथवा ‘प्रविक्त’ = ‘well-distributed’

• वृत्राणि: the Vṛtras/obstructions
• वृत्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक: वृत्र ‘obstructor, Vṛtra; obstacles’)

• अन्यः: the other (one)
• अन्यः: कर्तृ
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अप्रतीनि: unopposed, irresistible
• अप्रतीनि: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रतीनि (प्रातिपदिक: अप्रतीन ‘unresisted, unmatched’; ved. neut. pl.)

• हन्ति: slays, smites
• हन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु ‘to strike, slay’)