Opening the text

Sukta 6.23
Bharadvāja Bārhaspatya
Indra
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଦା ସଚେତନ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ସୋମ-ପୀଡନ ଓ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଆସିବାକୁ, ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ‘ସର୍ବ-ଇଚ୍ଛିତ’ ପ୍ରଚୁରତା ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
सुत इत्त्वं निमिश्ल इन्द्र सोमे स्तोमे ब्रह्मणि शस्यमान उक्थे । यद्वा युक्ताभ्यां मघवन्हरिभ्यां बिभ्रद्वज्रं बाह्वोरिन्द्र यासि ॥
ସୋମ ପିଷାଯାଇଲେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚେତନ ହୁଅ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ସୋମସ୍ତୋମରେ, ବ୍ରହ୍ମବଚନରେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରିତ ଉକ୍ଥରେ ତୁମ ସ୍ତୁତି ହୁଏ। କିମ୍ବା, ହେ ମଘବନ, ତୁମ ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ) ଯୁକ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ବାହୁଦ୍ୱୟରେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆସ।
Mantra 2
यद्वा दिवि पार्ये सुष्विमिन्द्र वृत्रहत्येऽवसि शूरसातौ । यद्वा दक्षस्य बिभ्युषो अबिभ्यदरन्धयः शर्धत इन्द्र दस्यून् ॥
କିମ୍ବା ଦୂର ଦ୍ୟୌରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରହତ୍ୟାରେ—ଅବରୋଧର ସଂହାର ପାଇଁ, ଶୂରବିଜୟ ପାଇଁ—ତୁମେ ବଳବାନ ହେଲ। କିମ୍ବା, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ତୁମେ ଦମନ କଲ। ତେଣୁ ପ୍ରକାଶର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଆମ ସହାୟ।
Mantra 3
पाता सुतमिन्द्रो अस्तु सोमं प्रणेनीरुग्रो जरितारमूती । कर्ता वीराय सुष्वय उ लोकं दाता वसु स्तुवते कीरये चित् ॥
ପିଷାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାନ କରୁନ୍ତୁ; ଉଗ୍ର ନେତା, ନିଜ ରକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଜରିତାକୁ ଆଗେଇ ନେବାଳା। ଯେ ଭଲଭାବେ ପିଷେ ସେହି ବୀର ପାଇଁ ସେ ବିଶାଳ ଲୋକ (ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ) ସୃଷ୍ଟି କରେ; ଏବଂ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା କବିକୁ ମଧ୍ୟ—କୀର୍ତି ପାଇଁ—ବସୁ (ଧନ-ସମ୍ପଦ) ଦାନ କରେ।
Mantra 4
गन्तेयान्ति सवना हरिभ्यां बभ्रिर्वज्रं पपिः सोमं ददिर्गाः । कर्ता वीरं नर्यं सर्ववीरं श्रोता हवं गृणतः स्तोमवाहाः ॥
ସେ ଆସେ; ସେ ଯାଏ—ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱଦ୍ୱୟ ସହ ସବନ (ସୋମପୀଡନ) ନିକଟକୁ। ବଜ୍ରଧାରୀ, ସୋମ ପାନ କରି, ଗୋ/କିରଣରୂପ ପ୍ରକାଶ ଦାନ କରୁଥିବା। ସେ ବୀରକୁ—ନର୍ୟ, ସର୍ବବୀରକୁ—ଗଢ଼େ; ଗୃଣତ (ସ୍ତୋତ୍ରଗାୟକ) ର ହବକୁ ସେ ଶୁଣେ—ସ୍ତୋମବାହ (ସ୍ତୁତିବାହକ) ସେଇ।
Mantra 5
अस्मै वयं यद्वावान तद्विविष्म इन्द्राय यो नः प्रदिवो अपस्कः । सुते सोमे स्तुमसि शंसदुक्थेन्द्राय ब्रह्म वर्धनं यथासत् ॥
ଅସ୍ମୈ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ—ଆମେ ଯାହା ସତ୍ୟରେ ବରଣୀୟ, ତାହାକୁ ଖୋଜି ବାଛୁ: ପରମ ଦ୍ୟୌ (ପ୍ରଦିବ) ରୁ ଆମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ। ସୁତ ସୋମେ ଆମେ ସ୍ତୁତି କରୁ; ଉକ୍ଥ-ଶଂସରେ ଘୋଷଣା କରୁ—ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ରବାଣୀ) ଶକ୍ତିବର୍ଧନ ହେଉ, ଯଥାବତ୍।
Mantra 6
ब्रह्माणि हि चकृषे वर्धनानि तावत्त इन्द्र मतिभिर्विविष्मः । सुते सोमे सुतपाः शंतमानि राण्ड्या क्रियास्म वक्षणानि यज्ञैः ॥
କାରଣ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ମନ୍ତ୍ର) କୁ ବର୍ଧନ—ଶକ୍ତିବର୍ଧକ—ରୂପେ ଗଢ଼ିଛ; ଏତେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ମତି (ଚିନ୍ତା/ଭାବ) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ବରଣ କରୁ। ହେ ସୁତସୋମପା, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଶଂତମାନି—ଅତିଶାନ୍ତିଦାୟକ—ସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ରାଣ୍ଡ୍ୟା—ଧନାଢ୍ୟ, ଆଗକୁ ବହିନେବା—ଭୋଗ/ଆନନ୍ଦ ସିଦ୍ଧ କର।
Mantra 7
स नो बोधि पुरोळाशं रराणः पिबा तु सोमं गोऋजीकमिन्द्र । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदोरुं कृधि त्वायत उ लोकम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୋଋଜୀକ (ଗୋ-ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ) ସୋମ ପାନ କର; ପୁରୋଳାଶ (ଯଜ୍ଞ-ପିଣ୍ଡ)ରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆମ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେ। ଯଜମାନଙ୍କ ଏହି ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଆସନ) ଉପରେ ବସ; ତୋତେ ଅଭିମୁଖ ହେଉଥିବା ଜନ ପାଇଁ ଲୋକ-ବିସ୍ତାରକୁ ବିଶାଳ କର।
Mantra 8
स मन्दस्वा ह्यनु जोषमुग्र प्र त्वा यज्ञास इमे अश्नुवन्तु । प्रेमे हवासः पुरुहूतमस्मे आ त्वेयं धीरवस इन्द्र यम्याः ॥
ହେ ଉଗ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନୁଜୋଷ (ଅନ୍ତରଙ୍ଗର ସମ୍ମତିମୟ ଆନନ୍ଦ) ଅନୁସାରେ ମନ୍ଦସ୍ୱ—ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ ହେ। ଆମର ଏହି ଯଜ୍ଞକର୍ମ ତୋତେ ପହଞ୍ଚି ଧରୁ। ହେ ପୁରୁହୂତ, ଆମର ଏହି ହ୍ୱାସ (ଆହ୍ୱାନ) ଆମ ଭିତରୁ ତୋ ପାଖକୁ ଆଗେଇ ଯାଉ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସହାୟତା ପାଇଁ ଏହି ଧୀରବସ (ପ୍ରକାଶିତ ଚିନ୍ତା) ତୋ ସହ ଯୋଗ ହେଉ।
Mantra 9
तं वः सखायः सं यथा सुतेषु सोमेभिरीं पृणता भोजमिन्द्रम् । कुवित्तस्मा असति नो भराय न सुष्विमिन्द्रोऽवसे मृधाति ॥
ହେ ସଖାମାନେ, ଯଜ୍ଞରେ ଯେପରି, ପିଷିତ (ସୁତ) ସୋମପାନଦ୍ୱାରା ଭୋଗୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂରଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର। ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଆମର ଭରାୟ—ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ—ସହାୟ ହେବେ; ଭଲଭାବେ ସୋମ ପିଷୁଥିବା ଜନକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହାୟତାରେ କେବେ ବି ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
Mantra 10
एवेदिन्द्रः सुते अस्तावि सोमे भरद्वाजेषु क्षयदिन्मघोनः । असद्यथा जरित्र उत सूरिरिन्द्रो रायो विश्ववारस्य दाता ॥
ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁତ (ପିଷିତ) ସୋମଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାରେ ସେ ମଘବନ୍—ଉଦାର ଦାତା—ରୂପେ ବସନ୍ତି। ଯେପରି ଜରିତୃ (ସ୍ତୋତା) ପାଇଁ, ସେପରି ସୂରି (ପ୍ରକାଶମୟ ଦାତା) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନୁଗ୍ରହୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବ-ବାଞ୍ଛନୀୟ ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି)ର ଦାତା।
It is a hymn inviting Indra to the Soma-pressing and praising him as the vajra-bearing giver who responds to sacred speech and grants strength, peace, and prosperity.
Because the hymn presents Soma-offering and inspired recitation as the means that ‘strengthen’ and attract Indra—making divine help present through yajña and praise.
It asks for peace-giving prosperities, rich enjoyments that carry life forward, protection for the worshipper, and “all-desirable” abundance bestowed by Indra.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.