Sukta 12
Sukta 6.12
Bharadvāja
Agni
Triṣṭubh
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘର-ବେଦୀର ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ରାଜସ ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଦୂରବ୍ୟାପୀ ଶିଖା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ, ଯଜ୍ଞକୁ ପକ୍କା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ, ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇଯିବାକୁ, ଏବଂ ହାନିକର ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି—ଯେପରି ସମୁଦାୟ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୀର ସନ୍ତାନ ସହ ଫଳିଫୁଲି ରହୁ।
Mantras
Mantra 1
मध्ये होता दुरोणे बर्हिषो राळग्निस्तोदस्य रोदसी यजध्यै । अयं स सूनुः सहस ऋतावा दूरात्सूर्यो न शोचिषा ततान ॥
ମଧ୍ୟରେ, ଗୃହରେ ହୋତୃ—ବର୍ହିଷ ଉପରେ ରାଜସଦୃଶ—ଅଗ୍ନି, ପ୍ରେରକ ଅଙ୍କୁଶ, ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ)ଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ। ଏହି ହେଉଛି ସହସର ପୁତ୍ର, ଋତବାନ; ଦୂରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଏହା ନିଜ ଜ୍ୱାଳାକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛି।
Mantra 2
आ यस्मिन्त्वे स्वपाके यजत्र यक्षद्राजन्त्सर्वतातेव नु द्यौः । त्रिषधस्थस्ततरुषो न जंहो हव्या मघानि मानुषा यजध्यै ॥
ହେ ରାଜନ, ହେ ଯଜତ୍ର ଅଗ୍ନି! ଯାହାରେ—ତୁମେ ସ୍ୱପାକେ, ପ୍ରକାଶମୟ କର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ) ମଧ୍ୟ ସର୍ବତାତେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମାର୍ପଣରେ, ଏବେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ। ତୁମେ ତ୍ରିଷଧସ୍ଥ, ତତରୁଷ ପରି, ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦ୍ରୁତ; ମାନବମାନେ ହବ୍ୟ ଓ ମଘାନି (ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧି) ସହ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
Mantra 3
तेजिष्ठा यस्यारतिर्वनेराट् तोदो अध्वन्न वृधसानो अद्यौत् । अद्रोघो न द्रविता चेतति त्मन्नमर्त्योऽवर्त्र ओषधीषु ॥
ଯସ୍ୟ ଆରତିଃ (ଅଗ୍ରଗତିର ପ୍ରେରଣା) ସର୍ବାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ—ବୃଦ୍ଧିର ବନରେ ରାଜା ସମ—ସେ ଆଜି ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ମାର୍ଗରେ ତୋଡ (ଅଙ୍କୁଶ) ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ଅଦ୍ରୋଘ, ଅହିତ-ରହିତ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ, ଦ୍ରୁତ ଧାବକ ପରି ଅନ୍ତର୍ଭାବରେ ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ; ଅମର୍ତ୍ୟ, ଅବର୍ତ୍ର (ଅବରୋଧ-ରହିତ) ହୋଇ, ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ଚିକିତ୍ସା ଓ ପୁନର୍ନବତାର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ବିଚରଣ କରେ।
Mantra 4
सास्माकेभिरेतरी न शूषैरग्निः ष्टवे दम आ जातवेदाः । द्र्वन्नो वन्वन्क्रत्वा नार्वोस्रः पितेव जारयायि यज्ञैः ॥
ଆମ ଉତ୍ସାହଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ପରି ଅଗ୍ରସର ହୁଏ; ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି—ଜନ୍ମମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାତା—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଗୃହରେ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ। କ୍ରତୁ (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ହାଙ୍କି, ଜୟ କରି, ଦୌଡୁଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି, ସେ ଉଷାର ଆଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଣେ; ପିତା ପରି, ଆମ ଆହୁତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁ ପାକ ଓ ପରିପକ୍ୱତାକୁ ପହଞ୍ଚାଏ।
Mantra 5
अध स्मास्य पनयन्ति भासो वृथा यत्तक्षदनुयाति पृथ्वीम् । सद्यो यः स्यन्द्रो विषितो धवीयानृणो न तायुरति धन्वा राट् ॥
ତାପରେ ତାହାର ଭାସଃ—ଦୀପ୍ତିମାନ ଜ୍ୟୋତିମାନ—ଚଳିତ ହୁଏ; ସେ ଯାହା ଗଢ଼ିଛି ତାହା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହା ଆମ ସ୍ୱଭାବର ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ତୁରନ୍ତ, ସେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ପ୍ରବାହମାନ ବେଗରେ ଧାଉଛି—ଅଧିକ ଉଗ୍ର, ଅଧିକ ତ୍ୱରିତ—ଋଣୀ ଯେପରି ଦେୟ ପାଇଁ ପଛୁଆଏ; ସେ ଧନ୍ୱା (ମରୁଭୂମି)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରାଜ କରେ।
Mantra 6
स त्वं नो अर्वन्निदाया विश्वेभिरग्ने अग्निभिरिधानः । वेषि रायो वि यासि दुच्छुना मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ—ଆମ ଯାତ୍ରାର ଅଶ୍ୱ—ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହୋଇ, ଆମକୁ ରାୟଃ (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି)ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ନେଇଯାଉଛ; ଦୁଷ୍ଟ ପଥକୁ ତୁମେ ପୃଥକ କରି ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦେଉଛ। ଆମେ ଶତ ହିମ (ଶତ ଶୀତକାଳ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକି, ସୁବୀର (ବୀରଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ) ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରୁ।
Frequently Asked Questions
Agni is praised—especially as the Hotṛ (chief priest of the sacrifice) in the home and as Jātavedas, the “knower of births,” who carries offerings and protects the worshipers.
Agni is the central sacred fire who makes the ritual effective, spreads light like the sun, leads people toward prosperity, and turns them away from harmful or wrong paths.
It is suited for fire worship such as dawn/dusk offerings: kindle the fire, offer ghee and kindling with recitation, and conclude with prayers for abundance, protection, long life, and strength.
Ask anything about Sukta 12 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
