Rig Veda 3.33.3 — Mandala 3, Sukta 33, Mantra 3

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)

Devata: Sindhu with Vipāś (river powers as Mothers)

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा सिन्धुं मातृतमामयासं विपाशमुर्वीं सुभगामगन्म । वत्समिव मातरा संरिहाणे समानं योनिमनु संचरन्ती ॥

Transliteration

ácchā síndhuṃ mātṛ́tamām ayā́saṃ vipā́śam urvī́ṃ subhágām aganma | vátsam iva mā́tarā saṃrihāṇé samā́naṃ yónim ánu saṃcárantī ||

Translation

ଆମେ ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲୁ—ସର୍ବାଧିକ ମାତୃସ୍ୱରୂପା, ଅକ୍ଳାନ୍ତ; ଏବଂ ବିପାଶଙ୍କ ନିକଟକୁ—ବିଶାଳା, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ। ବଛାକୁ ଚାଟୁଥିବା ଦୁଇ ମାତା ପରି, ସେମାନେ ସମତାଳରେ ଗତି କରନ୍ତି—ଏକେ ଯୋନି, ଏକେ ଉତ୍ସ ଓ ଏକେ ପଥକୁ ଅନୁସରି।

Word by Word

• अच्छा: towards
• अच्छा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (अव्यय-प्रातिपदिक)

• सिन्धुम्: the river Sindhu
• सिन्धुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सिन्धु

• मातृतमाम्: most motherly
• मातृतमाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मातृ (तमप्-प्रत्ययान्त)

• अयासम्: unwearied, tireless
• अयासम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अयास (a-yāsa)

• विपाशम्: the river Vipāś (Beas)
• विपाशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विपाशा

• उर्वीम्: broad, wide
• उर्वीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उर्वी

• सुभगाम्: fortunate, auspicious
• सुभगाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-भग

• अगन्म: we went / we reached
• अगन्म: Kartā
• Type: Verb
• Root: गम्

• वत्सम्: a calf
• वत्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वत्स

• इव: like, as
• इव: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• मातरौ: two mothers
• मातरौ: Kartā
• Type: Noun
• Root: मातृ

• संरिहाणे: licking together / fondling (by licking)
• संरिहाणे: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: सं + रिह्

• समानम्: same, common
• समानम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: समान

• योनिम्: womb; source; bed
• योनिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योनि

• अनु: along, following
• अनु: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• संचरन्ती: moving together; going together
• संचरन्ती: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: सं + चर्