Rig Veda 2.26.4: Mandala 2, Sukta 26, Mantra 4

Sukta 2.26

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यो अस्मै हव्यैर्घृतवद्भिरविधत्प्र तं प्राचा नयति ब्रह्मणस्पतिः । उरुष्यतीमंहसो रक्षती रिषोंऽहोश्चिदस्मा उरुचक्रिरद्भुतः ॥

Transliteration

yó asmai havyáir ghṛtávadbhir ávidhat prá táṃ prācā́ náyati bráhmaṇas pátiḥ | uruṣyátīm áṃhaso rákṣatī ríṣo aṃhóś cid asmai uru-cákrir ádbhutaḥ ||

Translation

ଯେ କେହି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘୃତବତ୍ ହବ୍ୟ—ପ୍ରକାଶ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ—ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପିତ କରିଛି, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରାଚୀ (ସତ୍ୟ) ପଥରେ ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ସେ ବିଶାଳ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ-ସ୍ଥାନ ବଢ଼ାନ୍ତି, ଅଂହସ (କଷ୍ଟ) ଓ ରିଷ୍ (ଆଘାତ/ହାନି)ରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅହୋ (ସଙ୍କୋଚ/ଚାପ)ରୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି—ଅଦ୍ଭୁତ, ଦୂରୁଚକ୍ରି, ନିଜ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କର୍ମରେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हव्यैः: with oblations
• हव्यैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) ‘to offer’

• घृतवत्भिः: ghee-rich
• घृतवत्भिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: घृतवत् (प्रातिपदिक) ‘having ghee’

• अविधत्: he has bestowed / has arranged
• अविधत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धा (धत्ते/दधाति) उपसर्गः अव-

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्राचा: forward, eastward
• प्राचा: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक) ‘eastward/forward’

• नयति: leads
• नयति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √नी (नयति)

• ब्रह्मणस्पतिः: Brahmaṇaspati (Lord of prayer)
• ब्रह्मणस्पतिः: Kartā
• Type: Noun (proper/title)
• Root: ब्रह्मन् + पति (समासः: षष्ठी-तत्पुरुष)

• उरुष्यति: protects
• उरुष्यति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √उरुष्य (denom./causative-like ‘to protect, make wide/safe’)

• इम्: this (man/person)
• इम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक), वैदिक-रूपम्

• अंहसः: from distress/sin
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• रक्षती: guards
• रक्षती: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (रक्षति)

• रिषः: from harm
• रिषः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: रिष्/रिषा (प्रातिपदिक) ‘harm, injury’

• अहोः: of the day
• अहोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक) ‘day’

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उरुचक्रिः: the wide-working / far-accomplishing
• उरुचक्रिः: Kartā
• Type: Adjective (kṛdanta-based)
• Root: उरु-चक्रि (प्रातिपदिक), बहुव्रीहिः/कर्मधारयः; चक्रि < √कृ (कृत्: चक्रि ‘one who makes/does’)

• अद्भुतः: wonderful, marvelous
• अद्भुतः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)