Sukta 95

Mantra 1

हये जाये मनसा तिष्ठ घोरे वचांसि मिश्रा कृणवावहै नु । न नौ मन्त्रा अनुदितास एते मयस्करन्परतरे चनाहन् ॥

ହେ ଜାୟେ, ଏହି ଘୋର କ୍ଷଣରେ ମନସା ସ୍ଥିର ହୋଇ ଦାଁଡାଅ; ଏବେ ଆମେ ଆମ ବଚନମାନଙ୍କୁ ମିଶ୍ର ସ୍ୱର-ସମନ୍ୱୟରେ ଗଢ଼ିବା। ଏହି ଆମ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଅନୁଦିତ (ଅନୁଚ୍ଚାରିତ) ନୁହେଁ, ନା ନିରାଧାର; ସେମାନେ ମାଧୁର୍ୟ ଜନ୍ମାଏ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦୂରତର ଦିନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କରେ।

Mantra 2

किमेता वाचा कृणवा तवाहं प्राक्रमिषमुषसामग्रियेव । पुरूरवः पुनरस्तं परेहि दुरापना वात इवाहमस्मि ॥

ତୁମ ଏହି ବାଚ୍ (ବାଣୀ) ସହିତ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମୁଁ ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରିୟା ପରି ଆଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି। ହେ ପୁରୂରବସ, ପୁନଃ ନିଜ ଅସ୍ତ (ଗୃହ)କୁ ଫେରିଯାଅ; ମୁଁ ଧରିବାକୁ ଦୁରାପନା—ବାତ (ପବନ) ପରି।

Mantra 3

इषुर्न श्रिय इषुधेरसना गोषाः शतसा न रंहिः । अवीरे क्रतौ वि दविद्युतन्नोरा न मायुं चितयन्त धुनयः ॥

ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ଇଷୁ (ବାଣ) ପରି, ଇଷୁଧି (ତୂଣୀର)ର ସଞ୍ଚୟ ପରି, ଗୋ-ଲାଭ ପରି, ଶତମାନଙ୍କ ବେଗ ପରି—ଏପରି ଆମ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ଝଲକି ଉଠିଲା। କିନ୍ତୁ କ୍ରତୁରେ ବୀର ନଥିଲେ, ଧୁନୟଃ (କମ୍ପାଇବା ଶକ୍ତିମାନେ) ସେ ଆର୍ତ୍ତ ରୋଦନକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ମାୟୁ (ବେଦନାମୟ ପ୍ରୟାସ)କୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନନ୍ତି ନାହିଁ।

Mantra 4

सा वसु दधती श्वशुराय वय उषो यदि वष्ट्यन्तिगृहात् । अस्तं ननक्षे यस्मिञ्चाकन्दिवा नक्तं श्नथिता वैतसेन ॥

ଅନ୍ତର୍ଗତ ବସୁ (ଧନ) ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ, ଉଷାବେଳେ ଶ୍ୱଶୁର (ବୃଦ୍ଧ ଅଧିକାର/ଶକ୍ତି) ପାଇଁ ବୟଃ (ଜୀବନ-ବୃଦ୍ଧି, ପୋଷଣ) ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ପରେ ଅନ୍ତିଗୃହାତ୍—ଘର ଦିଗକୁ ଫେରେ। ସେ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ବୈତସେନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।

Mantra 5

त्रिः स्म माह्नः श्नथयो वैतसेनोत स्म मेऽव्यत्यै पृणासि । पुरूरवोऽनु ते केतमायं राजा मे वीर तन्वस्तदासीः ॥

ଦିନରେ ତିନିଥର ବୈତସେନ ଗଠିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ; ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ଅବ୍ୟତ୍ୟୈ—ଅଖଣ୍ଡ ନିରନ୍ତରତା ପାଇଁ—ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର। ହେ ପୁରୂରବସ, ତୁମ କେତୁ (ପ୍ରକାଶ-ଚିହ୍ନ)କୁ ଅନୁସରି ମୁଁ ଆସିଛି; ହେ ବୀର, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋର ରାଜା ଥିଲ, ମୋ ତନ୍ୱଃ (ଦେହଧାରିତ ସତ୍ତା)ର ବଳ ଥିଲ।

Mantra 6

या सुजूर्णिः श्रेणिः सुम्नआपिर्ह्रदेचक्षुर्न ग्रन्थिनी चरण्युः । ता अञ्जयोऽरुणयो न सस्रुः श्रिये गावो न धेनवोऽनवन्त ॥

ସୁଜୂର୍ଣି (ଦ୍ରୁତ ବହୁଥିବା) ଶ୍ରେଣୀମାନେ ସୁମ୍ନ (ଆଶୀର୍ବାଦ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ; ହୃଦୟରେ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରି, ଗଠିତ ନୁହେଁ—ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଗତିଶୀଳ। ସେମାନେ ଅରୁଣ ଅଞ୍ଜନ ପରି ବହିଯାନ୍ତି। ଶ୍ରୀ (ଶୋଭା) ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେମାନେ ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି—ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି, କେବେ ନ ଶୁଷ୍କିବା ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଧେନୁମାନଙ୍କ ପରି।

Mantra 7

समस्मिञ्जायमान आसत ग्ना उतेमवर्धन्नद्यः स्वगूर्ताः । महे यत्त्वा पुरूरवो रणायावर्धयन्दस्युहत्याय देवाः ॥

ତୁମ ଜନ୍ମକ୍ଷଣରେ ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ସନ୍ନିହିତ ଥିଲେ; ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ବଢ଼ାଇଲେ—ସ୍ୱଗୂର୍ତା (ଯଥାଯଥ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ)। ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ପୁରୂରବସ, ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସୁଦୃଢ଼ କଲେ—ଦସ୍ୟୁ-ହତ୍ୟାର୍ଥେ, ଅନ୍ଧକାର ବିଘ୍ନକାରୀମାନଙ୍କ ସଂହାର ପାଇଁ।

Mantra 8

सचा यदासु जहतीष्वत्कममानुषीषु मानुषो निषेवे । अप स्म मत्तरसन्ती न भुज्युस्ता अत्रसन्रथस्पृशो नाश्वाः ॥

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମାନବ ଅମାନୁଷ ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ—ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ମର୍ତ୍ୟ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଟିକି ରହନ୍ତି ନାହିଁ। ଭୟରେ ମୋଠାରୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ରଥସ୍ପୃଶ ଅଶ୍ୱମାନେ ଭୟେ ଚମକି ଦୂରେ ସରିଯାଉଥିବା ପରି।

Mantra 9

यदासु मर्तो अमृतासु निस्पृक्सं क्षोणीभिः क्रतुभिर्न पृङ्क्ते । ता आतयो न तन्वः शुम्भत स्वा अश्वासो न क्रीळयो दन्दशानाः ॥

ଯେତେବେଳେ ସ୍ପର୍ଶହୀନ ମର୍ତ୍ୟ ଭୂମି-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶକ୍ତିମାନେ ଓ ବିବେକମୟ ସଙ୍କଳ୍ପ ‘କ୍ରତୁ’ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିନଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ପ୍ରେରଣାମାନେ ତାହାର ଦେହଧାରୀ ତନୁକୁ ଶୋଭା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ଖେଳୁଥିବା ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି ଦଂଶନ କରି ଅଶାନ୍ତ, ସେମାନେ ନିଜର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅସଂଯୁକ୍ତ ରହିଯାନ୍ତି।

Mantra 10

विद्युन्न या पतन्ती दविद्योद्भरन्ती मे अप्या काम्यानि । जनिष्टो अपो नर्यः सुजातः प्रोर्वशी तिरत दीर्घमायुः ॥

ଉଡୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଝଲକ ପରି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ମୋ ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ କାମ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ସେ ବାହାର କରେ। ‘ସେ ଜନ୍ମିଲା’—ଅପାଂ (ଜଳମାନଙ୍କ) ନର୍ୟ, ସୁଜାତ ପୁତ୍ର; ଉର୍ବଶୀ ତାହାକୁ ପାର କରାଇ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ନେଇଯାଉ।

Mantra 11

जज्ञिष इत्था गोपीथ्याय हि दधाथ तत्पुरूरवो म ओजः । अशासं त्वा विदुषी सस्मिन्नहन्न म आशृणोः किमभुग्वदासि ॥

ତୁମେ ଏଭଳି ଜନ୍ମିଲ; ତେଣୁ ରକ୍ଷାର୍ଥେ (ଗୋପୀଥ୍ୟ) ସେହି ବଳ, ହେ ପୁରୂରବସ, ତୁମେ ମୋ ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କଲ। ତଥାପି, ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦିନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇନଥିଲି; ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣିଲ ନାହିଁ—ତେବେ ଆନନ୍ଦରେ ଭାଗ ନ ନେଇଥିବା ଲୋକ ପରି କାହିଁକି କହୁଛ?

Mantra 13

प्रति ब्रवाणि वर्तयते अश्रु चक्रन्न क्रन्ददाध्ये शिवायै । प्र तत्ते हिनवा यत्ते अस्मे परेह्यस्तं नहि मूर मापः ॥

ମୁଁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ ଅଶ୍ରୁ ପଛକୁ ଫେରିଯାଏ; ସେ କାନ୍ଦେ, କିନ୍ତୁ ଶିବାୟୈ—ପରମ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ—ନୁହେଁ। ଅସ୍ମେ (ଆମ ପାଖରେ) ଯାହା ତୋର ଅଂଶ ଅଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଆଗେଇ ଦେଉଛି; ପରେ ହି—ଏଠାରୁ ଦୂରେ ଯା, ଅସ୍ତଂ—ଅସ୍ତମୟ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ହେ ମୂର (ମୂଢ), ମାପଃ—ମୋ ନିକଟକୁ ଆସନି।

Mantra 14

सुदेवो अद्य प्रपतेदनावृत्परावतं परमां गन्तवा उ । अधा शयीत निॠतेरुपस्थेऽधैनं वृका रभसासो अद्युः ॥

ଆଜି ସୁଦେବଃ (ସୁ-ଦେବ, ସୁପ୍ରସନ୍ନ) ଆଗକୁ ଉଡ଼ିଯାଉ—ଅନାବୃତ୍, ପଛକୁ ନ ଫେରି—ପରାବତଂ, ଅତିଦୂର ଦୂରତାକୁ, ପରମାଂ ଗନ୍ତବା ଉ, ପରମ ପାରକୁ। ତାପରେ ସେ ନିଋତେରୁପସ୍ଥେ—ନିଋତି (ବିଲୟ/ନାଶ) ର କୋଳରେ—ଶୟୀତ, ଶୁଇ ପଡ଼ିବ; ଏବଂ ଆଜି ହିଁ ରଭସାସୋ ବୃକାଃ—ଉଗ୍ର ନେଆଳମାନେ—ତାକୁ ଧରିନେବେ।

Mantra 15

पुरूरवो मा मृथा मा प्र पप्तो मा त्वा वृकासो अशिवास उ क्षन् । न वै स्त्रैणानि सख्यानि सन्ति सालावृकाणां हृदयान्येता ॥

ହେ ପୁରୂରବଃ, ମା ମୃଥା—ନ ନଶ; ମା ପ୍ର ପପ୍ତଃ—ବିନାଶକୁ ଆଗେଇ ପଡ଼ନି। ମା ତ୍ୱା ବୃକାସୋ ଅଶିବାସ ଉ କ୍ଷନ୍—ଅଶିବ (ଅଶୁଭ) ନେଆଳମାନେ ତୋତେ ଫାଡ଼ିନଦିଅନ୍ତୁ। ନ ବୈ ସ୍ତ୍ରୈଣାନି ସଖ୍ୟାନି ସନ୍ତି—କେବଳ ସ୍ତ୍ରୀସହଜ/ବାହ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର ମିତ୍ରତା ଟିକେନାହିଁ; ଏତା ହୃଦୟାନି ସାଲାବୃକାଣାଂ—ସାଲାବୃକ (ବାହାରେ ମିତ୍ର, ଭିତରେ ଶିକାରୀ) ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ଏଭଳି ହୁଏ।

Mantra 16

यद्विरूपाचरं मर्त्येष्ववसं रात्रीः शरदश्चतस्रः । घृतस्य स्तोकं सकृदह्न आश्नां तादेवेदं तातृपाणा चरामि ॥

ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବହୁରୂପା ଶକ୍ତି ହୋଇ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରିଲି ଏବଂ ରାତ୍ରିମାନେ ଓ ଚାରି ଋତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କଲି, ଦିନକୁ କେବଳ ଏକଥର ଘୃତର ମଧୁରତାର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଆସ୍ୱାଦନ କଲି—ସେଇ ମାତ୍ରରେ, ସେଇ ପରିମାଣରେ, ମୁଁ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ବିଚରୁଛି।

Mantra 17

अन्तरिक्षप्रां रजसो विमानीमुप शिक्षाम्युर्वशीं वसिष्ठः । उप त्वा रातिः सुकृतस्य तिष्ठान्नि वर्तस्व हृदयं तप्यते मे ॥

ମୁଁ ବସିଷ୍ଠ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବିଚରୁଥିବା ଏବଂ ରଜସର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାପୁଥିବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ (ଏବଂ ପୁନଃ ଫେରାଇବାକୁ) ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ସୁକୃତର—ସତ୍କର୍ମର—ଦାନ ତୋ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଫେରିଆ, ମୋ ହୃଦୟ ତପୁଛି।

Mantra 18

इति त्वा देवा इम आहुरैळ यथेमेतद्भवसि मृत्युबन्धुः । प्रजा ते देवान्हविषा यजाति स्वर्ग उ त्वमपि मादयासे ॥

ହେ ଐଳ! ଏହି ଦେବମାନେ ତୋତେ ଏପରି କହିଲେ: ଏହିପରି ତୁ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧୁ—ମର୍ତ୍ୟତାରେ ବନ୍ଧିତ—ହେଉଛୁ। ତଥାପି ତୋର ପ୍ରଜା ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜିବ; ଏବଂ ତୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗର ତେଜରେ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଭାଗୀ ହେବୁ।