Rig Veda 10.82.2: Mandala 10, Sukta 82, Mantra 2

Sukta 10.82

Rishi: Viśvakarman (traditionally)

Devata: Viśvakarman

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वकर्मा विमना आद्विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषामिष्टानि समिषा मदन्ति यत्रा सप्तऋषीन्पर एकमाहुः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.82.2

Transliteration

viśvákarmā vímānā ā́d vihā́yā dhātā́ vidhātā́ paramó ta sámdṛk | téṣām iṣṭā́ni sám iṣā́ madanti yátrā saptaṛṣī́n pará ékam ā́huḥ ||

Translation

ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ବିସ୍ତୃତମନା—ପରମ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ଧାତା, ବିଧାତା, ପରମ ଦ୍ରଷ୍ଟା। ତାଙ୍କର ଇଷ୍ଟି ଓ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ଏକେ ପୋଷକ ଶକ୍ତିରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ସପ୍ତଋଷି ପରତଃ ଏକଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वकर्मा: Viśvakarman (All-maker), the cosmic artisan
• विश्वकर्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक) < विश्व + कर्मन्

• विमना: all-minded, of wide thought
• विमना: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वि-मनस् (प्रातिपदिक) < मनस्

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• द्विहायाः: of the two realms/abodes (heaven and earth)
• द्विहायाः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: द्विहाय (प्रातिपदिक; ‘द्वि-हाय’)

• धाता: the establisher, supporter
• धाता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धा (धातु) → धातृ (कृदन्त-तृच्) प्रातिपदिक ‘धातृ’

• विधाता: the disposer/ordainer
• विधाता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वि-धा (धातु) → विधातृ (कृदन्त-तृच्) प्रातिपदिक ‘विधातृ’

• परमः: supreme
• परमः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• संदृक्: the all-seeing one, overseer
• संदृक्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: संदृश्/दृश् (धातु) → सं-दृक् (कृदन्त; क्विप्/क्विन्-प्रत्ययान्त रूप, ‘द्रष्टा’)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इष्टानि: the desired things/offerings
• इष्टानि: कर्तृ (मदन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त; √इष्/यज्-सम्बद्ध ‘इष्ट’ = ‘यज्ञे इष्टम्/प्रियम्’) प्रातिपदिक

• सम्: together, fully
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• इषा: with refreshment/nourishment (sap, strength)
• इषा: करण
• Type: Noun
• Root: इषा (प्रातिपदिक)

• मदन्ति: they rejoice, are exhilarated
• मदन्ति: —
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• सप्त: seven
• सप्त: —
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• ऋषीन्: seers (ṛṣis)
• ऋषीन्: कर्म (आहुः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• परः: another / higher
• परः: कर्तृ (आहुः इत्यस्य; ‘परः’ = ‘अन्यः/श्रेष्ठः’)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• एकम्: one (single one)
• एकम्: कर्म (आहुः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: एक (संख्या-प्रातिपदिक)

• आहुः: they have said / they call
• आहुः: —
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु; परोक्षभूत-परिपूर्ण ‘आह’)