Sukta 73

Mantra 1

जनिष्ठा उग्रः सहसे तुराय मन्द्र ओजिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धन्निन्द्रं मरुतश्चिदत्र माता यद्वीरं दधनद्धनिष्ठा ॥

ଉଗ୍ର ସେ ସହସ ପାଇଁ ତୁରା—ଶୀଘ୍ର ଜୟଶକ୍ତି ପାଇଁ—ଜନ୍ମିଲା; ମନ୍ଦ୍ର, ଓଜିଷ୍ଠ, ବହୁ ବିସ୍ତାରରେ ଆତ୍ମାଭିମାନୀ। ଏଠାରେ ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, ଯେତେବେଳେ ମାତା ଭୀରକୁ ସ୍ଥାପିଲେ—ସତ୍ତାରେ ବଳର ଧନକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି।

Mantra 2

द्रुहो निषत्ता पृशनी चिदेवैः पुरू शंसेन वावृधुष्ट इन्द्रम् । अभीवृतेव ता महापदेन ध्वान्तात्प्रपित्वादुदरन्त गर्भाः ॥

ଧ୍ରୁହ ଧ୍ୱାନ୍ତରେ ନିଷତ୍ତ—ବସିଥିବା—ଏବଂ ପୃଶନୀ ମଧ୍ୟ, ଦେବଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଚୁର ଶଂସନରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଆବୃତ ହୋଇଥିବା ପରି, ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗର୍ଭମାନେ ମହାପଦେନ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ—ଧ୍ୱାନ୍ତରୁ, ଅଧଃ-ଆବରଣରୁ ବାହାରି।

Mantra 3

ऋष्वा ते पादा प्र यज्जिगास्यवर्धन्वाजा उत ये चिदत्र । त्वमिन्द्र सालावृकान्त्सहस्रमासन्दधिषे अश्विना ववृत्याः ॥

ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଋଷ୍ୱ ପାଦ ଜୟ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଧାଉଛି, ସେତେବେଳେ ବଳର ବାଜମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି—ଏଠାରେ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସହସ୍ର ସାଲାବୃକମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆସନରେ ସ୍ଥାପିଲ; ଅଶ୍ୱିନମାନେ ନିଜ ଗତିରେ ତୁମ ପାଖକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବାବେଳେ।

Mantra 4

समना तूर्णिरुप यासि यज्ञमा नासत्या सख्याय वक्षि । वसाव्यामिन्द्र धारयः सहस्राश्विना शूर ददतुर्मघानि ॥

ଏକସମାନ ତ୍ୱରାରେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସମୀପକୁ ଆସ; ନାସତ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟକୁ ତୁମେ ସଖ୍ୟଭାବ ପାଇଁ ସହଚର କରି ଆଣ। ସମୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱିତୀୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କର; ହେ ଶୂର, ସହସ୍ର-ଶକ୍ତି ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ଦାନ-ବର ଦେଇଥାନ୍ତି।

Mantra 5

मन्दमान ऋतादधि प्रजायै सखिभिरिन्द्र इषिरेभिरर्थम् । आभिर्हि माया उप दस्युमागान्मिहः प्र तम्रा अवपत्तमांसि ॥

ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଉପରୁ ଆନନ୍ଦରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ପ୍ରଜା-ବିସ୍ତାର ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ସୁକ ସଖାମାନଙ୍କ ସହ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଖୋଜିଲେ। ଏହି ମାୟା—ରଚନାଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ସେ ଦସ୍ୟୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାମ୍ର ଧୁଆଁ-କୁହୁଡ଼ି ହଟିଗଲା, ଅନ୍ଧକାରଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନକୁ ପତିତ ହେଲା।

Mantra 6

सनामाना चिद्ध्वसयो न्यस्मा अवाहन्निन्द्र उषसो यथानः । ऋष्वैरगच्छः सखिभिर्निकामैः साकं प्रतिष्ठा हृद्या जघन्थ ॥

ପୁରାତନ ବିନାଶକ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିମ୍ନକୁ ହଂକାଯାଇଲେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ଯେପରି ଉଷାମାନେ ରଥ ପରି ଆଗକୁ ବହିଯାନ୍ତି। ଏକେ ଇଚ୍ଛାର ଉଚ୍ଚ ସଖାମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଅଗ୍ରସର ହେଲ; ସହଯୋଗରେ, ନିଷ୍ଠାନକୁ ଅଟକାଇଥିବା ହୃଦୟ-ବେଦନାକାରୀ ପ୍ରତିରୋଧଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲ।

Mantra 7

त्वं जघन्थ नमुचिं मखस्युं दासं कृण्वान ऋषये विमायम् । त्वं चकर्थ मनवे स्योनान्पथो देवत्राञ्जसेव यानान् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯଜ୍ଞକୁ ବିକୃତ କରୁଥିବା ମଖସ୍ୟୁ ଦାସ ନମୁଚିକୁ ତୁମେ ନିହତ କଲ; ଋଷି ପାଇଁ ବିମାୟ—ବିବେକମୟ ମାପ/ବିଚାର—ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ବଶ କଲ। ମନୁ ପାଇଁ ତୁମେ ସ୍ୟୋନ—ସୁଖଦ—ପଥ ଗଢ଼ିଲ; ଦେବତ୍ରା, ଦେବଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା, ଯେନେ ସିଧା ଗମନରେ ସମାନ ସିଧା ଯାନପଥ।

Mantra 8

त्वमेतानि पप्रिषे वि नामेशान इन्द्र दधिषे गभस्तौ । अनु त्वा देवाः शवसा मदन्त्युपरिबुध्नान्वनिनश्चकर्थ ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଧିପତି! ତୁମେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନାମେ ନାମେ ପ୍ରକାଶ କଲ; ତୁମ ଗଭସ୍ତି—ହସ୍ତଗ୍ରହଣରେ—ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଲ। ତୁମ ବଳକୁ ଅନୁସରି ଦେବମାନେ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ତୁମେ ଉଚ୍ଚ-ଆଧାରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କଲ ଏବଂ ବିଜୟଦାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଲ।

Mantra 9

चक्रं यदस्याप्स्वा निषत्तमुतो तदस्मै मध्विच्चच्छद्यात् । पृथिव्यामतिषितं यदूधः पयो गोष्वदधा ओषधीषु ॥

ଯେତେବେଳେ ତାହାର ଚକ୍ର ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ବସେ, ସେତେବେଳେ ତାହା ପାଇଁ ତାହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ମଧୁଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଊଧଃ ଅତିଶୟ ତଣାଯାଏ, ତୁମେ ଦୁଗ୍ଧକୁ ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କଲ।

Mantra 10

अश्वादियायेति यद्वदन्त्योजसो जातमुत मन्य एनम् । मन्योरियाय हर्म्येषु तस्थौ यतः प्रजज्ञ इन्द्रो अस्य वेद ॥

ସେମାନେ କହନ୍ତି—‘ସେ ଅଶ୍ୱରୁ ଆସିଲା’; ସେ ଓଜସ୍ (ବଳ)ରୁ ଜନ୍ମିଲା—ଏପରି ମୁଁ ତାକୁ ମନେ କରେ। ସେ ମନ୍ୟୁ (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି/କ୍ରୋଧ-ବଳ)ରୁ ଗଲା ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗୃହ-ମହଳମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା; ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ଜନ୍ମିଲା—ସେଇ ମୂଳକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଜାଣେ।

Mantra 11

वयः सुपर्णा उप सेदुरिन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो नाधमानाः । अप ध्वान्तमूर्णुहि पूर्धि चक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयेव बद्धान् ॥

ବୟଃ—ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଶୁଭପକ୍ଷୀ) ପରି—ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ ବସିଛୁ; ପ୍ରିୟମେଧ ଋଷିମାନେ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି ପାଇଁ ପରିଶ୍ରମୀ। ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂରେ ଖୋଲି ହଟା; ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ନିଧି ପରି ବନ୍ଧା ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର।