Sukta 183
Sukta 10.183
A generative tapas-born power (often read in context with fertility/progeny rites; addressed as a presence to be born)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ସୂକ୍ତରେ ତପସ୍ରୁ ଜନ୍ମିତ ଏକ ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ “ଜନ୍ମ ନେବାକୁ” ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ସନ୍ତାନ—ବିଶେଷକରି ଇଚ୍ଛିତ ପୁତ୍ର—ସହ ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଦ୍ରଷ୍ଟା କହନ୍ତି ଯେ ସେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚେତନ, ଋତୁଅନୁସାରେ ପରିଶ୍ରମଶୀଳ ଓ ଦେହଧାରୀ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଶେଷରେ ପ୍ରଥମ-ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଘାଟନରେ ଏକ ଅନ୍ତର୍ବାସିନୀ ସୃଷ୍ଟ୍ରୀ-ଶକ୍ତିର କଥା ଆସେ, ଯିଏ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ଲୋକଲୋକାନ୍ତରରେ ଜନ୍ମକୁ ଧାରଣ କରି ରଖେ।
Mantras
Mantra 1
अपश्यं त्वा मनसा चेकितानं तपसो जातं तपसो विभूतम् । इह प्रजामिह रयिं रराणः प्र जायस्व प्रजया पुत्रकाम ॥
ମନସା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି—ଚେତନ ଓ ବିବେକୀ—ତପସରୁ ଜାତ, ତପସରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏଠି ପ୍ରଜାଶକ୍ତିରେ ଓ ଏଠି ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି)ରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହେ ପୁତ୍ରକାମ (ପୁତ୍ର-ଇଚ୍ଛା), ପ୍ରଜାଦ୍ୱାରା ପ୍ରସବ କର—ଜନ୍ମ ନେ, ଜନ୍ମ ଦେ।
Mantra 2
अपश्यं त्वा मनसा दीध्यानां स्वायां तनू ऋत्व्ये नाधमानाम् । उप मामुच्चा युवतिर्बभूयाः प्र जायस्व प्रजया पुत्रकामे ॥
ମନର ଦୀପ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି—ତୁମ ନିଜ ତନୁରେ, ଋତୁର ଯଥାକାଳେ ପ୍ରସବବେଦନାରେ ଥିବାବେଳେ। ମୋ ଉପରେ ଉଠିଆସ; ଶକ୍ତିମତୀ ଯୁବତୀ ହେଅ; ପ୍ରଜାଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହେଅ—ପୁତ୍ରକାମେ, ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ—ନବଜନ୍ମ ଧାରଣ କର।
Mantra 3
अहं गर्भमदधामोषधीष्वहं विश्वेषु भुवनेष्वन्तः । अहं प्रजा अजनयं पृथिव्यामहं जनिभ्यो अपरीषु पुत्रान् ॥
ମୁଁ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରେ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୁବନର ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭାବେ ଅଛି। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଜାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ; ମୁଁ ଜନ୍ମମାନଙ୍କୁ ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରେ।
Frequently Asked Questions
It primarily prays for successful progeny (prajā), especially the blessing of a son in a putrakāma context, along with prosperity (rayi) and life-continuity.
Rather than a single named god like Indra or Agni, the hymn addresses a tapas-born generative Power—an immanent creative presence that brings conception and birth and is described as present within all worlds.
It portrays fertility as a cosmic, life-pervading process: the creative Power ‘places the embryo in the plants,’ linking healing, vitality, and reproduction as one continuous force in nature.
Ask anything about Sukta 183 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
