Sukta 15
Sukta 10.15
As RV 10.15 (Pitṛ hymn); specific rishi attribution uncertain without Anukramaṇī citation
Pitṛs (Fathers/ancestors)
Triṣṭubh
RV 10.15 ହେଉଛି ପିତୃ-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ନିମ୍ନ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଉଚ୍ଚ—ଏମିତି ତିନି ଶ୍ରେଣୀର ପିତୃମାନଙ୍କୁ ରିତିମତ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେମାନେ ଉଠି ଜୀବିତମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣନ୍ତୁ ଏବଂ ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହା ପିତୃଲୋକକୁ ସୋମ, ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ଓ ଯମଙ୍କ ଶାସନ ସହ ଯୋଡ଼େ, ଏବଂ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ରକ୍ଷା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସୁପଥିତ ‘ପ୍ରାଣ-ପଥ’ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantras
Mantra 1
उदीरतामवर उत्परास उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु ॥
ନିମ୍ନ ପିତୃମାନେ ଉଠନ୍ତୁ, ଉଚ୍ଚ ପିତୃମାନେ ଉଠନ୍ତୁ, ମଧ୍ୟମ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଠନ୍ତୁ—ସୋମ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଭାଗୀ। ଯେମାନେ ପ୍ରାଣ ସହିତ ଗଲେ, ଅବୃକ (ହାନିରହିତ), ଋତଜ୍ଞ—ସେହି ପିତୃମାନେ ଆମ ହବେଷୁ (ଆହ୍ୱାନମାନେ) ଆମକୁ ସହାୟ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वासो य उपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निषत्ता ये वा नूनं सुवृजनासु विक्षु ॥
ଆଜି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଏହି ନମସ୍କାର ଅର୍ପିତ ହେଉ—ଯେମାନେ ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ଯେମାନେ ପାର୍ଥିବ ରଜସରେ ନିଷଣ୍ଣ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଏବେ ସୁସଂଗଠିତ ଜନସମୂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆମ ପ୍ରଣାମକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Mantra 3
आहं पितॄन्त्सुविदत्राँ अवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः । बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त इहागमिष्ठाः ॥
ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ସୁବିଦତ୍ର, ସୁମାର୍ଗଦର୍ଶୀ—ପାଇଛି; ଏବଂ ନପାତଙ୍କୁ, ତଥା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଶାଳପଦ-ବିକ୍ରମ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ। ଯେମାନେ ବର୍ହିଷରେ ଆସୀନ ହୋଇ ସ୍ୱଧାଦ୍ୱାରା ପିଷିତ ସୋମପାନର ଭାଗ ନେନ୍ତି—ସେହି ପିତୃମାନେ ଏଠାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ ଆସନ୍ତୁ।
Mantra 4
बर्हिषदः पितर ऊत्यर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् । त आ गतावसा शंतमेनाथा नः शं योररपो दधात ॥
ହେ ବର୍ହିଷାସନ ପିତୃମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ସହାୟତା ସହ ଏଠାକୁ ସମୀପେ ଆସନ୍ତୁ; ଏହି ହବ୍ୟମାନେ ଆମେ ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ସର୍ବାଧିକ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସହାୟତା ସହ ଆସନ୍ତୁ; ତାପରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କଲ୍ୟାଣ, ସୁଖ ଏବଂ ବିଶାଳ, ଅହତ ଅଖଣ୍ଡ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 5
उपहूताः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु । त आ गमन्तु त इह श्रुवन्त्वधि ब्रुवन्तु तेऽवन्त्वस्मान् ॥
ନିକଟକୁ ଆହ୍ୱାନିତ ପିତୃଗଣ—ସୋମ୍ୟ, ସୋମରେ ଆନନ୍ଦିତ—ଯଜ୍ଞର ବର୍ହିଷ ଉପରେ ନିହିତ ଏହି ପ୍ରିୟ ନିଧିମାନଙ୍କ (ଅର୍ପଣମାନଙ୍କ) ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଆସୁନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଏଠାରେ ଶୁଣୁନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଅଧିଷ୍ଠାତୃ ବାଣୀ କହୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 6
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येमं यज्ञमभि गृणीत विश्वे । मा हिंसिष्ट पितरः केन चिन्नो यद्व आगः पुरुषता कराम ॥
ଜାଣୁ ବାଙ୍କି, ଦକ୍ଷିଣତଃ (ବଲପାର୍ଶ୍ୱରେ) ବସି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଅଭିଗାନ କରନ୍ତୁ—ହେ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ। ହେ ପିତୃଗଣ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଆମକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ମାନବୀୟ ସୀମାବଦ୍ଧତାରୁ ଆମେ ଯେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଥାଉ, ତାହା ପାଇଁ ନୁହେଁ।
Mantra 7
आसीनासो अरुणीनामुपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय । पुत्रेभ्यः पितरस्तस्य वस्वः प्र यच्छत त इहोर्जं दधात ॥
ଉଷାର ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଦାଶୁଷ (ଦାନକର୍ତ୍ତା) ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ରୟି—ସମୃଦ୍ଧି/ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ହେ ପିତୃଗଣ, ସେହି ବସୁକୁ ତାହାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାର କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୋଷକ ଓଜସ୍ (ଊର୍ଜା) ଧାରଣ କରାନ୍ତୁ।
Mantra 8
ये नः पूर्वे पितरः सोम्यासोऽनूहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः । तेभिर्यमः संरराणो हवींष्युशन्नुशद्भिः प्रतिकाममत्तु ॥
ହେ ବସିଷ୍ଠମାନେ, ଆମ ପୂର୍ବ ପିତୃମାନେ ଯେ ସୋମ୍ୟ ଥିଲେ, ସୋମପାନକୁ ଅନୁସରି ସୋମପୀଠକୁ ପଛୁଆଇଲେ—ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହବିଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ କରୁ; ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସତ୍ୟ କାମନା ଅନୁସାରେ ତୃପ୍ତ ହେଉ।
Mantra 9
ये तातृषुर्देवत्रा जेहमाना होत्राविदः स्तोमतष्टासो अर्कैः । आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ्सत्यैः कव्यैः पितृभिर्घर्मसद्भिः ॥
ଯେମାନେ ଦେବତ୍ରା ପ୍ରତି ବଳବାନ ହେଲେ, ଗତିରେ ଉତ୍ସୁକ, ହୋତ୍ରାବିଦ୍—ଯଜ୍ଞବାଣୀର ଜ୍ଞାତା—ଏବଂ ଅର୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ତୋମକୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ; ହେ ଅଗ୍ନି, ସୁବିଦତ୍ର—ସୁପ୍ରାପ୍ତିଦାତା—ସତ୍ୟ କବ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ, ଘର୍ମ ପାଖେ ଆସୀନମାନଙ୍କ ସହ, ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 10
ये सत्यासो हविरदो हविष्पा इन्द्रेण देवैः सरथं दधानाः । आग्ने याहि सहस्रं देववन्दैः परैः पूर्वैः पितृभिर्घर्मसद्भिः ॥
ଯେ ସତ୍ୟବାନ, ହବିରଦ—ହବିଷ୍ୟ ଭୋଗକାରୀ—ଏବଂ ହବିଷ୍ପା—ଆହୁତି ପାନକାରୀ—ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ରଥକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବବନ୍ଦୀ ସେହି ସହସ୍ର ସହ, ଦୂରସ୍ଥ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ—ଘର୍ମ ପାଖେ ଆସୀନମାନଙ୍କ ସହ—ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 11
अग्निष्वात्ताः पितर एह गच्छत सदःसदः सदत सुप्रणीतयः । अत्ता हवींषि प्रयतानि बर्हिष्यथा रयिं सर्ववीरं दधातन ॥
ହେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତା ପିତୃଗଣ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ହେ ସୁପ୍ରଣୀତୟଃ, ଆସନ ପରେ ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ। ବର୍ହିଷି ଉପରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରଖାଯାଇଥିବା ହବିଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବବୀର (ବୀରଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ) ରୟି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 12
त्वमग्न ईळितो जातवेदोऽवाड्ढव्यानि सुरभीणि कृत्वी । प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते अक्षन्नद्धि त्वं देव प्रयता हवींषि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦ ଭାବେ ସ୍ତୁତ ତୁମେ ହବିଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନକୁ ଆଣିଛ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଯୋଗ୍ୟ କରି। ସ୍ୱଧାର ବଳରେ ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଲ; ସେମାନେ ଭୋଗ କଲେ—ଏବେ, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରଖାଯାଇଥିବା ହବିଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ କର।
Mantra 13
ये चेह पितरो ये च नेह याँश्च विद्म याँ उ च न प्रविद्म । त्वं वेत्थ यति ते जातवेदः स्वधाभिर्यज्ञं सुकृतं जुषस्व ॥
ଯେ ପିତୃମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏଠାରେ ନାହାନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣୁ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣୁନାହୁଁ—ହେ ଜାତବେଦ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣ। ସ୍ୱଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୁକୃତ ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ କର।
Mantra 14
ये अग्निदग्धा ये अनग्निदग्धा मध्ये दिवः स्वधया मादयन्ते । तेभिः स्वराळसुनीतिमेतां यथावशं तन्वं कल्पयस्व ॥
ଯେ ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ଯେ ଅନଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ଅଛନ୍ତି—ଯେମାନେ ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୌର ମଧ୍ୟେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସହ, ହେ ସ୍ୱରାଟ୍, ଏହି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଅସୁନୀତି (ପ୍ରାଣର ଅଗ୍ରଗାମୀ ପଥ) ଯଥାବଶଂ ବିନ୍ୟସ୍ତ କର; ଏବଂ ତାହାର ତନୁ (ଦେହ-ରୂପ) ମଧ୍ୟ ଯଥାବଶଂ ଗଢ଼ିଦେ।
Frequently Asked Questions
It is a hymn inviting the ancestors (Pitṛs) to come, receive offerings, and protect the living. It also connects the ancestor-world with Soma, ṛta (cosmic order), and Yama.
It poetically organizes the departed into levels or groups, implying a complete ancestral host across realms. The point is to invite all ancestors—near and far, recent and ancient—without omission.
It refers to those who were cremated (“burned by fire”) and those who were not. The verse widens the prayer so that all departed ancestors, regardless of funerary circumstance, are included in the rite and blessing.
Ask anything about Sukta 15 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.