Sukta 142
Sukta 10.142
Agni
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଉପାସକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରି, ଅନିଷ୍ଟ ଓ ନିୟମଭଙ୍ଗକାରୀମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ “ତ୍ରିଗୁଣ-ରକ୍ଷିତ” ସୁରକ୍ଷା ଯାଚନା କରେ। ପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକତ୍ରକାରୀ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଏ—ଅନେକ ଗତିକୁ ଏକ ଠିକ୍ ପଥରେ ଆଣିଦେଇଥିବା। ଶେଷରେ ଶୁଭ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଜଳର ଚିତ୍ରାବଳୀ (ଦୂର୍ବା ଘାସ, ହ୍ରଦ, ପଦ୍ମ) ଦେବତାଙ୍କ ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନକୁ ସହଚର କରିଥାଏ।
Mantras
Mantra 1
अयमग्ने जरिता त्वे अभूदपि सहसः सूनो नह्यन्यदस्त्याप्यम् । भद्रं हि शर्म त्रिवरूथमस्ति त आरे हिंसानामप दिद्युमा कृधि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଜରିତା ତୁମ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି, ହେ ସହସର ପୁତ୍ର; କାରଣ ପ୍ରାପ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ତୁମର ଶରଣ ମଙ୍ଗଳମୟ, ତ୍ରିବରୂଥ—ତିନି-ପହରା ରକ୍ଷିତ। ହିଂସକମାନଙ୍କର ପ୍ରହାରକୁ ଦୂରେ ହଟାଅ, ଏବଂ ଆମ ଚାରିପାଖେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରକ୍ଷା ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 2
प्रवत्ते अग्ने जनिमा पितूयतः साचीव विश्वा भुवना न्यृञ्जसे । प्र सप्तयः प्र सनिषन्त नो धियः पुरश्चरन्ति पशुपा इव त्मना ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଜନ୍ମ ପିତାକୁ ଖୋଜି ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଚର ପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସଜାଇ ନ୍ୟାୟରେ ନିୟୋଜିତ କର। ସପ୍ତମାନେ ଆଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ଆମ ଧୀମାନଙ୍କୁ ଆଗେଇ ନେଇ ଆମ ପାଇଁ ଜୟ ଆଣନ୍ତି—ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ଆଗରେ ଚାଲି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୋମାନଙ୍କୁ (ଜ୍ଞାନକିରଣକୁ) ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପଶୁପାଳକ ପରି।
Mantra 3
उत वा उ परि वृणक्षि बप्सद्बहोरग्न उलपस्य स्वधावः । उत खिल्या उर्वराणां भवन्ति मा ते हेतिं तविषीं चुक्रुधाम ॥
ଏବଂ, ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଶାଳ ଅବକାଶରେ ଆସୀନ, ସ୍ୱଧାବାନ, ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଚାରିପାଖେ ଆବୃତ କରି (ମାର୍ଗକୁ) ବାଛ। ତେଣୁ ପଡ଼ିଆ ଭୂମିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉର୍ବର କ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଆମେ ତୁମ ହେତି—ଶସ୍ତ୍ରକୁ, ତୁମ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିକୁ—କ୍ରୋଧିତ ନ କରୁ; ବରଂ ତୁମ ତେଜ ଆମର ବୃଦ୍ଧି ହେଉ।
Mantra 4
यदुद्वतो निवतो यासि बप्सत्पृथगेषि प्रगर्धिनीव सेना । यदा ते वातो अनुवाति शोचिर्वप्तेव श्मश्रु वपसि प्र भूम ॥
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଆସୀନ ହୋଇ ଯାଉଛ, ସେତେବେଳେ ବିଜୟୀ ସେନା ପରି ତୁମେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ପବନ ତୁମ ପଛରେ ଅନୁବାତି ହୋଇ ବହେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ଶୋଚି (ଜ୍ୱାଳା) ନାଇ ଯେପରି ଦାଢ଼ି କାଟେ ସେପରି ଭୂମିକୁ କାଟି ସଫା କରେ—ନୂତନ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।
Mantra 5
प्रत्यस्य श्रेणयो ददृश्र एकं नियानं बहवो रथासः । बाहू यदग्ने अनुमर्मृजानो न्यङ्ङुत्तानामन्वेषि भूमिम् ॥
ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରେଣୀଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ—ଅନେକ ରଥ ଏକମାତ୍ର ପଥକୁ ନିୟାନ (ଏକ ଗତିପଥ) କରି ଚାଲେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଘସି ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ତଳକୁ ପସାରିଥିବା ଭୂମିକୁ ଅନୁସରି ଖୋଜ କର, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କର—ଛିଟିଏଇଥିବା ଗତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦିଗମୁଖୀ ଗତିରେ ଏକତ୍ର କର।
Mantra 6
उत्ते शुष्मा जिहतामुत्ते अर्चिरुत्ते अग्ने शशमानस्य वाजाः । उच्छ्वञ्चस्व नि नम वर्धमान आ त्वाद्य विश्वे वसवः सदन्तु ॥
ଉଠ—ତୁମ ଶୁଷ୍ମା (ଶକ୍ତି) ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଝାଡ଼ିଦେଉ; ଉଠ—ତୁମ ଅର୍ଚି (ଜ୍ୱାଳା); ଉଠ—ହେ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରୟାସୀ ପାଇଁ ବଳର ସମୃଦ୍ଧ ବାଜ (ବୀର୍ୟ-ସମ୍ପଦ)। ସିଧା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଅ; ବଢ଼ୁଥିବା ଭକ୍ତିରେ ନମ: ଆଜି ସମସ୍ତ ବସୁମାନେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
अपामिदं न्ययनं समुद्रस्य निवेशनम् । अन्यं कृणुष्वेतः पन्थां तेन याहि वशाँ अनु ॥
ଏହା ଜଳମାନଙ୍କର ତଳମୁଖୀ ନେଇଯାଉଥିବା ପଥ, ସମୁଦ୍ରର ନିବାସସ୍ଥାନ। ଏଠାରୁ ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପଥ ଗଢ଼; ସେହି ପଥରେ ଯାଅ, ବଶା (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ପ୍ରେରକ ସଙ୍କେତ)କୁ ଅନୁସରି।
Mantra 8
आयने ते परायणे दूर्वा रोहन्तु पुष्पिणीः । ह्रदाश्च पुण्डरीकाणि समुद्रस्य गृहा इमे ॥
ତୁମ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନର ପଥରେ ଦୂର୍ବା ଘାସ ପୁଷ୍ପିତ ହୋଇ ଉଗୁ। ହ୍ରଦମାନ ଓ ଶ୍ୱେତ ପୁଣ୍ଡରୀକ (କମଳ) ହେଉ—ଏମାନେ ସମୁଦ୍ର-ଗହନର ଗୃହ।
Frequently Asked Questions
It centers on trusting Agni as the only secure refuge, asking him to keep harm and hostile forces far away and to set a bright protective boundary around the worshipper.
The phrase suggests a perfectly secured protection—symbolically guarded on all sides (and often understood as protection across multiple levels: physical, vital, and mental/spiritual).
They function as an auspicious closing blessing: when Agni’s presence and guidance are established, the world becomes orderly and fertile—signaled by dūrvā grass, lakes, and white lotuses.
Ask anything about Sukta 142 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.